10 oktyabrdan qüvvədə olan və ABŞ-nin vasitəçiliyi ilə əldə edilmiş Qəzza zolağındakı atəşkəsin davamlılığını təmin etmək ABŞ Prezidenti Donald Trampın xüsusi nümayəndəsi və kürəkəni Cared Kuşner İsrail baş naziri Benyamin Netanyahu ilə görüşüb.

Səudiyyə Ərəbistanının vəliəhd şahzadəsi Məhəmməd bin Salmanın bu ay Vaşinqtona səfəri siyasi və strateji baxımdan böyük əhəmiyyət daşıyır. Səfər Səudiyyə-ABŞ münasibətlərinin yeni mərhələdə formalaşması üçün imkan açır və Krallığın mürəkkəb regional məsələləri ağıllı şəkildə idarə etmək bacarığını nümayiş etdirir.

Azərbaycan Ordusunun 44 günlük Vətən müharibəsində əldə etdiyi tarixi Zəfərin 5-ci ildönümü ilə bağlı Bakıda keçirilən rəsmi tədbirlər çərçivəsində Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Pakistanın Baş naziri Şahbaz Şəriflə görüşüb.

ABŞ-ın sabiq prezidenti Co Bayden 2024-cü ilin sonunda Qəzza müharibəsi ilə bağlı təqdim olunan kəşfiyyat məlumatlarında İsrailin beynəlxalq və ABŞ qanunlarını pozduğu ehtimalı barədə ciddi xəbərdarlıqlar alıb, lakin bu məlumatlara baxmayaraq, administrasiya İsrailə dəstəyi məhdudlaşdırmaq təkliflərini rədd edib.

İtaliyanın Baş naziri Corciya Meloni Romaya səfər edən Fələstin Prezidenti Mahmud Abbasla görüş keçirib. Tərəflər iki ölkə arasında əlaqələrin inkişafını, həmçinin regional vəziyyətlə bağlı bir sıra məsələləri müzakirə ediblər. Fələstin Xəbər Agentliyi (WAFA) bildirir ki, Mahmud Abbas görüş zamanı Qəzza Zolağında atəşkəsin davamlılığının təmin olunması, humanitar yardımın əhaliyə fasiləsiz şəkildə çatdırılması, girovların və məhbusların azad edilməsi, İsrail ordusunun Zolaqdan tam çıxması və Fələstin Dövlətinin Qəzzada idarəçiliyi öz üzərinə götürməsi istiqamətində aparılan səylər barədə məlumat verib. O, həmçinin bərpa prosesinin başlanmasının və əhalinin məcburi köçürülməsi və ya torpaqların ilhaqı cəhdlərinə yol verilməməsinin zəruriliyini vurğulayıb.

İsrailin müdafiə naziri İsrail Kats bu gün cümə günü bəyan edib ki, Qəzza zolağında HƏMAS-a məxsus bütün tunellərin “sonuncu tunelədək” tamamilə məhv edilməsi üçün orduya göstəriş verib. Kats sosial şəbəkə “X”dəki hesabında yazıb: “Əgər tunellər olmasa, HƏMAS da olmayacaq”. Bu barədə İsrailin “Yedioth Ahronoth” qəzeti məlumat yayıb.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp, Qəzzada yaradılan Beynəlxalq Sabitlik Qüvvələrinin (ISF) “çox yaxın zamanda” fəaliyyətə başlayacağını açıqlayıb. Tramp bu barədə ABŞ-da keçirilən C5+1 zirvəsində, Qazaxıstan, Özbəkistan, Qırğızıstan, Türkmənistan və Tacikistan prezidentlərini qəbul etdikdən sonra verdiyi açıqlamalarda danışıb. Prezident vurğulayıb ki, Qəzzadakı atəşkəs hazırda davam edir və ABŞ region ölkələri və müttəfiqləri ilə yaxından əməkdaşlıq edir.

Qəzza müharibəsinin başa çatması və onun doğurduğu humanitar, siyasi və geosiyasi fəsadlardan sonra Yaxın Şərqin konturları görünməmiş şəkildə dəyişməyə başlayıb. Əgər İsrail hərbi üstünlüyünün ona yeni regional nizamda liderlik qazandıracağını düşünürdüsə, reallıq tamamilə əksini göstərdi. Əksinə, Səudiyyə Ərəbistanı, Qətər və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri başda olmaqla, Körfəz ölkələri regional balansın qurulmasında əsas gücə çevrildi. Tel-Əviv isə tədricən təşəbbüsü itirdi və hərbi gücü siyasi və etik yükə çevrilməyə başladı.

Vatikan Dövlət Başçısı və katoliklərin ruhani lideri Papa XIV Leo, Fələstin Prezidenti Mahmud Abbas ilə Qəzzaya humanitar yardımın çatdırılması və iki dövlətli həll yolunu müzakirə edib. Rəsmi səfər üçün Roma şəhərində olan Abbas səhər saatlarında Vatikanı ziyarət edib. Vatikanın açıqlamasına görə, görüş 26 iyun 2015-ci ildə Vatikanın Fələstin Dövlətini tanımasını təmin edən sazişin 10 illiyi münasibətilə keçirilib.

ABŞ-ın BMT-dəki daimi nümayəndəliyi bəyan edib ki, Səudiyyə Ərəbistanı, Qətər və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ) Vaşinqtonun Qəzza zolağı ilə bağlı təqdim etdiyi yeni qətnamə layihəsini dəstəkləyiblər. Məlumata görə, sənəd ikiillik keçid dövrü çərçivəsində Qəzzada beynəlxalq sabitləşdirmə qüvvəsinin yerləşdirilməsini və yeni idarəetmə orqanının — “Sülh Şurası”nın yaradılmasını nəzərdə tutur. Bu struktur vasitəsilə Qəzzaya nəzarətin HƏMAS-dan alınması və ərazinin tərksilah edilməsi planlaşdırılır.

Türkiyənin Milli Kəşfiyyat Təşkilatının (MİT) rəhbəri İbrahim Kalın İstanbulda HƏMAS Siyasi Bürosunun Müzakirə Heyətinin rəhbəri Xəlil Əl-Həyyə və onu müşayiət edən nümayəndə heyəti ilə görüş keçirib. Görüş zamanı HƏMAS tərəfi “Qəzza Atəşkəs Razılaşması” çərçivəsində atəşkəsin əldə olunması və prosesin izlənilməsi istiqamətində oynadığı vasitəçi və təminatçı roluna görə başda Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan olmaqla Türkiyəyə təşəkkürünü bildirib.

İsrail ordusunun Qəzza Şərqindəki hücumu nəticəsində bir Filistinli ölüb, bir nəfər yaralanıb. Filistin rəsmi xəbər agentliyi WAFA-nın məlumatına görə, İsrail ordusu Qəzza Şərqinin şimalında pilotsuz uçuş aparatı ilə bir qrup Filistinliyi hədəfə alıb. Hücum Qəzza şəhərinin Şucaiyye məhəlləsində baş verib. Hücum nəticəsində bir nəfər həyatını itirib, bir nəfər isə yaralanıb. İsrailin 10 oktyabr tarixindən bəri əldə olunan atəşkəsə baxmayaraq bu cür hücumları davam etdiyi bildirilib. Bu dövrdə hücumlarda həyatını itirən Filistinlilərin sayı 240-a çatıb.

İsrailin hücumları nəticəsində Qəzza zolağında evlərini tərk edən 75 minə yaxın fələstinlinin, əksəriyyəti zərər görmüş BMT-nin Yaxın Şərqdəki Fələstinli Qaçqınlara Yardım və Bərpa Agentliyinə (UNRWA) məxsus 100-dən çox binada yaşadığı bildirilib. UNRWA-nın ABŞ mərkəzli X sosial media platformasındakı hesabında yayımlanan açıqlamada, İsrailin iki il ərzində Qəzza zolağında həyata keçirdiyi hücumlar nəticəsində yerindən edilmiş fələstinlilərin vəziyyətinə diqqət çəkilib.

Millətçi Hərəkat Partiyasının (MHP) sədrı Devlet Bahçeli, partisinin Türkiyə Böyük Millət Məclisində keçirilən qrup iclasında çıxış edərək, MHP ilə İttifaq arasında “Terrorsuz Türkiyə” hədəfi ətrafında heç bir fikir ayrılığı və siyasi mübahisənin olmadığını bildirib. Bahçeli çıxışında İsrailin Qəzza bölgəsində soyqırımı davam etdirdiyini, ateşkəs qərarından bəri 254 müdafiəsiz insanın həyatını itirdiyini və İsrailin öhdəliklərinə etibar edilmədiyini qeyd edib. O bildirib ki, İsrail soyqırımı ilə bağlı qərarlardan şəxsi maraqlar üçün istifadə edir.

ABŞ Milli Kəşfiyyat Direktoru Tulsı Qabbard bildirib ki, Qəzza sektorunda atəşkəsin müşahidəsi çətin və daha çox ünsiyyət, koordinasiya və şəffaflıq tələb edən işdir. Qabbard verdiyi açıqlamada və ABŞ-ın idarə etdiyi Hərbi-Vətəndaş Koordinasiya Mərkəzinə gözlənilməz səfəri zamanı “illərdir görünməyən dərəcədə, yalnız İsraildə deyil, bütövlükdə Yaxın Şərqdə real ümid hissi olduğunu” deyib. O, bu mərkəzi “müştərək maraqlar naminə ölkələrin birləşməsinin nə gətirə biləcəyinin canlı nümunəsi” adlandırıb və bunun gələcək nəsillər üçün dayanıqlı sülh imkanını yarada biləcəyini söyləyib.

Fələstin rəhbərliyi, İsraildə fələstinli məhbuslara ölüm cəzası verilməsini nəzərdə tutan qanun layihəsini “müharibə cinayətlərinin rəsmi elan edilməsi” kimi qiymətləndirib və bunu dəstəkləyənlərin cəzalandırılmasını tələb edib. Fələstin Xarici İşlər Nazirliyi, fələstinli məhbuslara ölüm cəzası verilməsini nəzərdə tutan qanun layihəsinin İsrail Parlamentinin Milli Təhlükəsizlik Komissiyası tərəfindən qəbul edilməsindən sonra yazılı açıqlama yayıb.

İstanbulda Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidanın sədrliyi ilə keçirilən Qəzza mövzusuna həsr olunmuş yüksək səviyyəli toplantı başa çatıb. AzerVoice xəbər verir ki, toplantıda İndoneziya, Pakistan, Səudiyyə Ərəbistanı və İordaniyanın xarici işlər nazirləri, eləcə də BƏƏ və Qətərin rəsmi nümayəndələri iştirak ediblər.

İstanbulda Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidanın ev sahibliyi ilə Qəzzada atəşkəsin davamlılığı və humanitar vəziyyətin müzakirə ediləcəyi yüksək səviyyəli toplantı işə başlayıb. Zirvədə sentyabr ayında ABŞ Prezidenti Donald Trampın iştirakı ilə keçirilən Qəzza görüşündə yer alan yeddi ölkənin xarici işlər nazirləri – Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, İndoneziya, Qətər, Pakistan, Səudiyyə Ərəbistanı və İordaniya – iştirak edir.

Qəzzadakı Fələstin Səhiyyə Nazirliyi 3 yaşdan kiçik uşaqlar üçün tamamlama peyvəndi kampaniyasının başladığını elan edib. Nazirliyin açıqlamasına görə, kampaniya Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Yaxın Şərqdəki Fələstinli Qaçqınlara Yardım və İnfrastruktur Agentliyi (UNRWA), Fələstin Qızıl Aypara Cəmiyyəti, BMT-nin Beynəlxalq Uşaqlara Yardım Fondu (UNICEF) və Dünya Səhiyyə Təşkilatının (DST) dəstəyi ilə həyata keçiriləcək.

Qətərin Baş naziri və Xarici işlər naziri Şeyx Məhəmməd bin Əbdürrəhman bin Casim Al-Thani bildirib ki, Fələstin xalqının maraqlarının effektiv şəkildə müdafiə edilməsi və idarəetmənin təmin olunması üçün vahid rəhbərlik əsas şərtdir. O, müvafiq fikirləri CNN-in aparıcısı Fərid Zakariyaya verdiyi müsahibədə dilə gətirib. Baş nazir qeyd edib ki, Doha qətiyyətlə Fələstin Administrasiyasını (PA) Qəzza və İordan çayı qərb sahəsinin idarəçiliyinə cavabdeh yeganə qurum kimi görür. “Əslində biz istəyirik ki, Fələstin Administrasiyası Qəzza və Qərb Sahilinin idarəçiliyinə cavabdeh yeganə qurum olsun.”-deyə o qeyd edib.

“HƏMAS” hərəkatı başda olmaqla səkkiz fələstinli fraksiya bu həftə Qahirədə keçiriləcək görüşdə Qəzza zolağında keçid idarəçiliyi modelinə dair razılıq əldə etməyə çalışacaq.

ABŞ-nin Türkiyə səfiri və Suriya üzrə xüsusi nümayəndəsi Tom Barak, Qəzzada əldə olunan atəşkəsi dəyərləndirərək bildirib ki, Türkiyənin iştirakı olmasa, tərəflər razılığa gələ bilməzdi. Onun sözlərinə görə, ABŞ Prezidenti Donald Tramp bu səbəbdən Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğana dörd dəfə təşəkkür edib.

Türkiyənin Xarici İşlər naziri Hakan Fidan İstanbulda HƏMAS Siyasi Büro üzvləri ilə görüş keçirib. Görüş zamanı Qəzzadakı atəşkəs vəziyyəti, bölgədə humanitar yardıma olan tələbat və münaqişənin təsirlərinin azaldılması istiqamətində atıla biləcək addımlar müzakirə olunub. Həmçinin tərəflər bölgədə sülhün və sabitliyin təmin olunmasının əhəmiyyətini vurğulayıblar. Görüşün məqsədi, Qəzza ilə bağlı davam edən diplomatik səyləri gücləndirmək və humanitar yardımın daha effektli şəkildə çatdırılmasını təmin etmək olub.

Fələstinin Birləşmiş Millətlər Təşkilatındakı (BMT) daimi nümayəndəsi Riyad Mənsur İsrailin Qəzza zolağındakı atəşkəs razılaşmasını dəfələrlə pozduğunu bildirərək, razılaşmanın “son dərəcə kövrək” vəziyyətdə olduğunu vurğulayıb. Fələstinin rəsmi WAFA agentliyinin xəbərinə görə, Mənsur İsrailin Qəzzədə fələstinlilərə qarşı 700 gündən artıq davam edən hücumları ilə bağlı BMT baş katibi Antonio Quterreşə, BMT Təhlükəsizlik Şurasının sədrinə və BMT Baş Assambleyasının sədri Annalena Baerbocka məktublar göndərib.