BAKI,AzerVoice

Tarix bu gün xəritələrin dəyişməsinə, sərhədlərin çizilməsinə və kosmosa yol açılmasına şahidlik edib. 19 fevral – SSRİ rəhbərliyinin tarixi bir qərarla Krım yarımadasını Rusiyadan alıb Ukraynaya verdiyi (1954), əfsanəvi 'Mir' kosmik stansiyasının orbitə buraxıldığı (1986) və Türkmənbaşı Saparmurat Niyazovun doğum günü ilə əlaqədar Türkmənistan Dövlət Bayrağı Gününün qeyd edildiyi tarixdir. Bu gün həm də Çanaqqala müharibəsində xarici donanmaların boğazı keçmək üçün ilk kütləvi bombardmana başladığı, Rusiyada təhkimçilik hüququnun ləğv edildiyi və Tomas Edisonun fonoqrafı patentləşdirdiyi gündür. Kopernikin doğumundan Hanau terroruna qədər – AzerVoice 19 fevralın ən geniş xronologiyasını təqdim edir.

Roma İmperatoru: Septimius Severus, rəqibi Albinusu məğlub edərək Roma imperatoru kimi hakimiyyətini tam möhkəmləndirdi (197).

Kopernikin Doğumu: Günəş mərkəzli sistem nəzəriyyəsinin banisi, polyak astronom Nikolay Kopernik dünyaya gəldi (1473).

Huaynaputina Vulkanı: Peruda Huaynaputina vulkanı püskürdü. Bu, Cənubi Amerika tarixindəki ən böyük vulkan püskürməsi idi və qlobal iqlimə təsir etdi (1600).

Hollandiya-Portuqaliya Müharibəsi: İkinci İngiltərə-Hollandiya müharibəsini bitirən Breda sülhü imzalandı (1674).

Fonoqrafın Patenti: Tomas Edison səs yazma cihazı olan fonoqraf üçün patent aldı (1878).

Osmanlı-Rusiya Müharibəsi: 1877-1878-ci illər müharibəsi zamanı Rusiya ordusu Ədirnə sülh müqaviləsini imzalamaq üçün İstanbula (Yeşilköy) yaxınlaşdı (1878).

Kanzasda Qadağa: ABŞ-ın Kanzas ştatı bütün spirtli içkiləri qadağan edən ilk ştat oldu (1881).

Təhkimçiliyin Ləğvi: Rusiya imperatoru II Aleksandr Rusiyada təhkimçilik hüququnun ləğvi haqqında manifest imzaladı (1861).

Süd Şüşəsi: ABŞ-da ilk dəfə süd şüşə butulkalarda satılmağa başlandı (1878).

Sven Hedin: Məşhur İsveç səyyahı Sven Hedin dünyaya gəldi. O, Mərkəzi Asiya və Türk dünyasının coğrafiyasını tədqiq etmişdi (1865).

Mersedes Benz: Almaniyada "Mercedes" avtomobil markası rəsmən qeydə alındı (1902).

Çanaqqala Hücumu: Birinci Dünya Müharibəsində İngiltərə və Fransa donanması Çanaqqala boğazını keçmək üçün sahil istehkamlarını kütləvi bombardman etməyə başladı. Çanaqqala dəniz döyüşlərinin aktiv fazası başladı (1915).

Muşun İşğalı: Rus ordusu və erməni dəstələri Osmanlı ərazisindəki Muş şəhərini işğal etdi (1916).

Xalq Evləri: Türkiyə Cümhuriyyətinin qurucusu Mustafa Kamal Atatürkün təşəbbüsü ilə ölkə boyu maarifçilik və mədəniyyət ocaqları olan "Xalq Evləri" (Halkevleri) açıldı (1932).

Efiopiya Qətliamı: İtaliya faşistləri Efiopiyanın Əddis-Əbəbə şəhərində sui-qəsd cəhdindən sonra minlərlə mülki şəxsi qətlə yetirdi (1937).

Türkmənbaşı Doğuldu: Türkmənistanın ilk prezidenti Saparmurat Niyazov (Türkmənbaşı) Aşqabadda dünyaya gəldi (1940).

İvo Cima Döyüşü: İkinci Dünya Müharibəsində ABŞ dəniz piyadaları Yaponiyanın strateji İvo Cima adasına desant çıxardı (1945).

Qazaxıstan SSR Elmlər Akademiyası: Qazaxıstan SSR Elmlər Akademiyasının ilk ümumi yığıncağı keçirildi (1947 - bəzi mənbələrdə iyun, lakin təsis qərarı bu ərəfələrə düşür, dəqiqləşdirmə: rəsmi açılış iyundur, fevralda hazırlıqlar bitmişdi).

Knut Hamsun Vəfat Etdi: Nobel mükafatlı norveçli yazıçı Knut Hamsun vəfat etdi (1952).

Kipr Razılaşması: Türkiyə, Yunanıstan və Böyük Britaniya arasında Kipr Respublikasının yaradılmasını nəzərdə tutan London müqaviləsi imzalandı (1959).

Menderesin Sağalması: Təyyarə qəzasından sağ çıxan Türkiyə Baş naziri Adnan Menderes Londonda xəstəxanada müalicəsini tamamladı (1959).

Küveytin Müstəqilliyi: Böyük Britaniya Küveytin müstəqilliyini tanıdı (1961 - rəsmi akt iyunda olsa da, fevralda ilkin razılıqlar var idi).

Qambiya Müstəqilliyi: Qambiya BMT Təhlükəsizlik Şurasına üzvlük üçün müraciət etdi (1965).

Ceff Bezos: Amazon şirkətinin qurucusu Ceff Bezos Nyu-Meksikada dünyaya gəldi (1964).

İraqda Çevriliş Cəhdi: İraqda BƏƏS partiyası daxilindəki çəkişmələr fonunda siyasi gərginlik artdı (1968).

Yaponiyada Girov Böhranı: Yaponiyanın "Birləşmiş Qırmızı Ordu" təşkilatı Asama dağındakı villada girov götürmə əməliyyatı keçirdi (1972).

Pakistanda Səfirlik: İslamabadda bir qrup silahlı şəxs SSRİ səfirliyinə hücum etdi (1973).

İran-İraq Gərginliyi: İran və İraq sərhədində toqquşmaların intensivliyi artdı (1974).

Şekspirin Teatrı: Londonda qazıntılar zamanı Şekspirin məşhur "Qlobus" teatrının qalıqları aşkar edildi (1989 - elan tarixi fərqli ola bilər, fevralda kəşfiyyat gedirdi).

Sovet Balina ovu: SSRİ ticari balina ovunu dayandırdığını elan etdi (1986).

Mir Stansiyası: SSRİ-nin uzunmüddətli orbital stansiyası olan "Mir"in əsas bloku kosmosa buraxıldı. Bu stansiya 15 il kosmosda xidmət etdi (1986).

Türkmənistan Bayrağı: Türkmənistan öz dövlət bayrağını qəbul etdi və bu gün "Dövlət Bayrağı Günü" elan edildi (1992).

Tatarıstan Konstitusiyası: Rusiya Federasiyası daxilində Tatarıstan Respublikası yeni konstitusiyası üzərində işləri yekunlaşdırdı (1992).

Çin Liderinin Ölümü: Çinin islahatçı lideri Den Syaopin 92 yaşında vəfat etdi (1997).

İran Təyyarə Qəzası: İran İnqilab Keşikçiləri Korpusuna (SEPAH) məxsus İlyuşin İl-76 təyyarəsi Kerman yaxınlığında qəzaya uğradı, 275 nəfər həlak oldu (2003).

Fidel Kastro İstifa Etdi: Kubanın əfsanəvi lideri Fidel Kastro səhhətinə görə dövlət başçısı vəzifəsindən istefa verdiyini açıqladı (2008).

Slovakiyada Matəm: Slovakiyada avtobus və qatar toqquşması nəticəsində milli matəm elan edildi (2009).

Haiti Zəlzələsi: BMT Haiti zəlzələsindən zərər çəkənlər üçün yardım proqramını genişləndirdi (2010).

İran Gəmisi: İranın iki hərbi gəmisi 1979-cu ildən bəri ilk dəfə Süveyş kanalını keçərək Aralıq dənizinə daxil oldu, İsrail bunu təxribat adlandırdı (2011).

Meksika Həbsxanası: Meksikada həbsxanada baş verən iğtişaşda 44 məhbus öldü (2012).

Kiyevdə Qan: Ukrayna paytaxtı Kiyevdə "Avromaydan" etirazlarında ən qanlı günlərdən biri yaşandı, onlarla insan öldü (2014).

Facebook və WhatsApp: Facebook şirkəti WhatsApp messencerini rekord məbləğə (19 milyard dollar) aldığını rəsmən təsdiqlədi (2014).

Umberto Eko Vəfat Etdi: Məşhur italyan yazıçı və filosof ("Qızılgülün adı") Umberto Eko vəfat etdi (2016).

Ankara Terroru: Ankarada (Merasim Sokak) baş verən terror aktının qurbanları dəfn edildi (2016).

Rusiya Səfiri: Türkiyədəki Rusiya səfiri Andrey Karlovun qətli ilə bağlı istintaq çərçivəsində yeni həbslər oldu (2017).

Hanau Terroru: Almaniyanın Hanau şəhərində irqçi terrorçu iki qəlyan barına hücum edərək 9 nəfəri (əksəriyyəti türk və kürd) qətlə yetirdi (2020).

Marsda Oksigen: NASA-nın "Perseverance" roveri Marsa endikdən bir gün sonra sistemlərini yoxlamağa başladı (2021).

G7 Liderləri: G7 ölkələrinin liderləri virtual sammitdə COVID-19 peyvəndlərinin ədalətli paylanmasını müzakirə etdi (2021).

Münhen Konfransı: Ukrayna prezidenti Vladimir Zelenski Münhen Təhlükəsizlik Konfransında Qərbi Rusiyaya qarşı sanksiyaları dərhal tətbiq etməyə çağırdı (2022).

Donbasda Təxliyə: Donetsk və Luqanskda ümumi səfərbərlik elan edildi, mülki əhalinin Rusiyaya təxliyəsi davam etdi (2022).

İsrail və Suriya: İsrail Dəməşq yaxınlığındakı hərbi obyektlərə raket zərbələri endirdi, ölən və yaralananlar oldu (2023).

Türkiyə Zəlzələsi: Kahramanmaraş zəlzələsinin 13-cü günündə Hatayda dağıntılar altından 3 nəfər sağ çıxarıldı (2023).

ABŞ və Çin: ABŞ dövlət katibi Antoni Blinken Münhendə Çinli həmkarı Vanq Yi ilə "casus şarı" qalmaqalını müzakirə etdi (2023).

Belqorod Atəşi: Ukrayna sərhədindəki Rusiya kəndləri atəşə tutuldu (2023).

Qırmızı Dəniz: Avropa İttifaqı Qırmızı dənizdə ticarət gəmilərini qorumaq üçün "Aspides" adlı hərbi dəniz missiyasına başladığını elan etdi (2024).

Navalnının Cəsədi: Aleksey Navalnının dul arvadı Yuliya Navalnaya Brüsseldə Aİ nazirləri ilə görüşdü və Putinə qarşı mübarizəni davam etdirəcəyini bəyan etdi (2024).

Braziliya və İsrail: İsrail Xarici İşlər Nazirliyi, Braziliya prezidenti Lula da Silvanı Holokost açıqlamalarına görə "persona non qrata" (arzuolunmaz şəxs) elan etdi (2024).

Ukrayna Cəbhəsi: Rusiya qoşunları Avdeevkadan sonra qərb istiqamətində hücumlarını davam etdirdi (2024).

İtaliya İqtisadiyyatı: İtaliya hökuməti "Superbonus" tikinti təşviq proqramını dayandırdığını açıqladı (2024).

Ekvador Həbsxanası: Ekvador həbsxanalarında nəzarəti bərpa etmək üçün ordu əməliyyatları davam etdi (2024).