BAKI,AzerVoice

Tarix bu gün xəritələrin dəyişməsinə və rejimlərin sarsılmasına şahidlik edib. 17 fevral – Avropanın ən gənc dövləti Kosovonun Serbiyadan ayrılaraq müstəqilliyini elan etdiyi və İslam dünyasında dünyəvi hüquq sisteminə keçidin simvolu olan Türkiyə Mədəni Qanununun qəbul edildiyi tarixi gündür. Bu gün həm də Liviyada Müəmmər Qəddafi rejiminə son qoyan inqilabın başladığı 'Qəzəb Günü', Çinin Vyetnama hücumu ilə sosialist blokunda müharibənin baş verdiyi və əfsanəvi basketbolçu Maykl Cordanın dünyaya gəldiyi tarixdir. Ankara terrorundan Tofiq Quliyevin vəfatına, Teymurləngin ölümündən 'Amerikanın Səsi' radiosunun yayımına qədər – AzerVoice 17 fevralın ən geniş xronologiyasını təqdim edir.

Roma İmperatorunun Ölümü: Roma imperatoru I Jovian (Jovianus) Kiçik Asiyadan Konstantinopola qayıdarkən yolda naməlum səbəbdən öldü (364).

Edirne Sülhü: Müqəddəs Roma İmperatoru II Maksimilian Osmanlı İmperiyasına vergi ödəməyi qəbul edərək Edirne Sülh müqaviləsini imzaladı (1568).

Cordano Brunonun Yandırılması: İtalyan filosof və astronom Cordano Bruno, "Dünya günəş ətrafında fırlanır" dediyi və fikirlərindən dönmədiyi üçün Roma inkvizisiyası tərəfindən diri-diri yandırıldı (1600).

Molyerin Ölümü: Məşhur fransız dramaturqu Molyer (Jan Batist Poklen) "Xəstəlik xəstəsi" tamaşasında oynayarkən səhnədə halı pisləşdi və evə aparıldıqdan bir neçə saat sonra vəfat etdi (1673).

Teymurləngin Vəfatı: Böyük Türk-Monqol hökmdarı və sərkərdəsi Əmir Teymur (Teymurləng) Çinə səfər edərkən Otrar şəhərində vəfat etdi (1405).

Pomperensdorf Meteoriti: Almaniyanın Pomperensdorf kəndinə meteorit düşdü (1790).

ABŞ Prezident Seçkisi: Tomas Cefferson Nümayəndələr Palatasında keçirilən səsvermə ilə ABŞ-ın 3-cü prezidenti seçildi (1801).

Stetoskopun İxtirası: Fransız həkimi Rene Laennek ilk dəfə stetoskopu ixtira edərək tibb tarixinə keçdi (1819).

Süveyş Kanalı: Aralıq dənizini Qırmızı dənizlə birləşdirən Süveyş kanalından ilk gəmi keçdi (1867).

Dövri Cədvəl: Rus kimyaçısı Dmitri Mendeleyev elementlərin dövri cədvəlinin ilk qaralamasını hazırladı (1869).

Telefon Abunəçiləri: San-Fransiskoda ilk telefon stansiyası açıldı və 18 abunəçisi oldu (1878).

Yaponiyada Konstitusiya: Yaponiya imperatoru Meysi Yaponiyanın ilk konstitusiyasını elan etdi (1889).

Qırmızı Xaç Komitəsi: Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsinin əsasını qoyan "Beşlər Komitəsi" Cenevrədə ilk iclasını keçirdi (1863).

Madam Batterflay: Cakomo Puççininin məşhur "Madam Batterflay" operasının premyerası Milanda, La Skala teatrında keçirildi (1904).

Geronimo Vəfat Etdi: Məşhur Apaçi lideri və Amerika yerlilərinin qəhrəmanı Geronimo (Goyathlay) vəfat etdi (1909).

Müasir İncəsənət: Nyu-Yorkda məşhur "Armory Show" sərgisi açıldı, amerikalılar ilk dəfə avanqard sənətlə tanış oldular (1913).

İzmir İqtisad Konqresi: Türkiyənin iqtisadi müstəqilliyini təmin etmək məqsədilə Mustafa Kamal Atatürkün rəhbərliyi ilə İzmir İqtisad Konqresi öz işinə başladı (1923).

Mədəni Qanun: Türkiyə Böyük Millət Məclisi, İsveçrə Mülki Məcəlləsini əsas götürərək "Türk Qanunu-Mədənisi"ni (Mülki Məcəllə) qəbul etdi. Qadınlara geniş hüquqlar verildi, çoxarvadlılıq ləğv edildi (1926).

Newsweek Jurnalı: ABŞ-ın məşhur "Newsweek" xəbər jurnalının ilk nömrəsi işıq üzü gördü (1933).

Rəngli Televiziya: Şotlandiyalı mühəndis Con Logi Baird dünyada ilk dəfə rəngli televiziya yayımını nümayiş etdirdi (1938).

Amerikanın Səsi: "Voice of America" (Amerikanın Səsi) radiosu SSRİ-yə qarşı təbliğat məqsədilə ilk yayımını həyata keçirdi (1947).

Adnan Menderes Qəzası: Türkiyənin Baş naziri Adnan Menderesi və heyətini daşıyan təyyarə Londonun Qatvik hava limanı yaxınlığında qəzaya uğradı. Menderes qəzadan sağ qurtuldu, lakin 14 nəfər həlak oldu (1959).

Maykl Cordan Doğuldu: Basketbol tarixinin ən böyük oyunçusu hesab edilən Maykl Cordan Nyu-Yorkda dünyaya gəldi (1963).

NASA Peyki: ABŞ "Ranger 8" peykini Ayın səthini fotoşəkillərini çəkmək üçün kosmosa göndərdi (1965).

Meksikada Olimpiada: Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi Cənubi Afrikanı irqçi siyasətinə (aparteid) görə Meksika Olimpiadasından kənarlaşdırdı (1968).

Qolçaq Vəfat Etdi: Azərbaycanlı şair və aşıq Aşıq Şəmşirin atası, el şairi Aşıq Qurban (Ağdabanlı Qurban) vəfat etdi (1969).

Volkswagen Rekordu: "Volkswagen Beetle" (Böcək) modeli "Ford Model T"nin istehsal rekordunu qıraraq dünyanın ən çox istehsal edilən avtomobili oldu (1972).

Çin-Vyetnam Müharibəsi: Çin Xalq Azadlıq Ordusu Vyetnamın Kambocaya müdaxiləsinə cavab olaraq Vyetnamın şimal sərhədlərinə hücum etdi. Sosialist blokundakı bu müharibə 1 ay davam etdi (1979).

Paris Hilton Doğuldu: Amerikalı mediamaqnat varisi, model və aktrisa Paris Hilton dünyaya gəldi (1981).

Ərəb Məğrib Birliyi: Mərakeş, Əlcəzair, Tunis, Liviya və Mavritaniya liderləri Mərakeşdə bir araya gələrək Ərəb Məğrib Birliyini (UMA) qurdular (1989).

Ed Şiran Doğuldu: Məşhur ingilis müğənnisi və bəstəkarı Ed Şiran (Ed Sheeran) dünyaya gəldi (1991).

Eşref Bitlisin Ölümü: Türkiyə Jandarma Baş Komandanı, ordu generalı Eşref Bitlisin təyyarəsi Ankarada müəmmalı şəkildə qəzaya uğradı və o həlak oldu. Sui-qəsd ehtimalları bu günə qədər müzakirə edilir (1993).

Kasparov və Deep Blue: Dünya şahmat çempionu Qarri Kasparov, IBM-in "Deep Blue" superkompüterini 6 oyunluq matçda 4-2 hesabı ilə məğlub etdi (1996).

Windows 2000: Microsoft şirkəti "Windows 2000" əməliyyat sistemini rəsmən təqdim etdi (2000).

Tofiq Quliyev Vəfat Etdi: Azərbaycan musiqisinin korifeyi, bəstəkar, pianoçu və dirijor Tofiq Quliyev Bakıda vəfat etdi (2000).

Filippin Torpaq Sürüşməsi: Filippinin cənubunda (Leyte adası) baş verən nəhəng torpaq sürüşməsi bütöv bir kəndi (Ginsauqon) torpaq altında qoydu, 1100-dən çox insan həlak oldu (2006).

Kosovonun Müstəqilliyi: Kosovo parlamenti Serbiyadan ayrılaraq müstəqilliyini elan etdi. Bu, Balkanlarda yeni dövrün başlanğıcı oldu (2008).

Obama Stimul Paketi: ABŞ prezidenti Barak Obama iqtisadi böhranla mübarizə üçün 787 milyard dollarlıq iqtisadi stimul paketini imzaladı (2009).

Liviya İnqilabı Başladı: Liviyada "Qəzəb Günü" elan edildi. Minlərlə insan Müəmmər Qəddafi rejiminə qarşı küçələrə çıxdı, polis nümayişçilərə atəş açdı (2011).

Bəhreyn İğtişaşları: Bəhreyndə təhlükəsizlik qüvvələri "Mirvari Meydanı"nda yatmış etirazçılara gecə basqını etdi, ölənlər oldu (2011).

Almaniya Prezidenti: Almaniya prezidenti Kristian Vulf korrupsiya qalmaqalı səbəbindən istefa verdi (2012).

Pakistan Terroru: Pakistanın Kvetta şəhərində bazarda törədilən partlayışda 80-dən çox insan (əsasən şiə müsəlmanlar) həlak oldu (2013).

Efiopiya Təyyarəsi: "Ethiopian Airlines" şirkətinə məxsus təyyarənin ikinci pilotu, kapitan tualetdə olarkən təyyarəni qaçıraraq Cenevrəyə endirdi və sığınacaq istədi (2014).

Misirdə İntiqam: Misir Hərbi Hava Qüvvələri, İŞİD-in 21 misirli xristianı edam etməsinə cavab olaraq Liviyadakı İŞİD mövqelərini bombaladı (2015).

Ankara Merasim Sokak: Türkiyənin paytaxtı Ankarada hərbi servis avtobuslarına qarşı PKK/YPG tərəfindən törədilən bombalı hücumda 29 nəfər həlak oldu, 61 nəfər yaralandı (2016).

Azərbaycan İnvestisiya Holdinqi: Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı ilə iqtisadi islahatlar çərçivəsində mühüm addımlar atıldı (tarixi kontekstdə iqtisadi qərarlar) (2016).

Pakistan Məbəd Hücumu: Sind əyalətində Sufi məbədinə edilən hücumda ölənlərin sayı 88-ə çatdı (17 fevralda elan edildi) (2017).

İran Təyyarə Qəzası: İranın "Aseman Airlines" şirkətinə məxsus sərnişin təyyarəsi Zaqros dağlarına çırpıldı, 66 nəfər həlak oldu (2018).

Haiti Etirazları: Haitidə prezident Jovenel Moizə qarşı etirazlar şiddətləndi, hökumət binaları yandırıldı (2019).

Ceff Bezos Fondu: Amazon-un qurucusu Ceff Bezos iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə üçün 10 milyard dollarlıq "Bezos Earth Fund" yaratdığını elan etdi (2020).

Rusiya Limanı: Rusiyanın Sankt-Peterburq limanında böyük yanğın baş verdi, buzqıran gəmi zərər gördü (2021).

Raş Limbo Vəfat Etdi: Amerikalı mühafizəkar radio aparıcısı Raş Limbo xərçəng xəstəliyindən vəfat etdi (2021).

Maliyyə Qərarı: Avropa İttifaqı Rusiyanı "boz siyahı"ya salmaq məsələsini müzakirə etdi (2022).

Avdeevkadan Çıxış: Ukrayna Baş Qərargahı qoşunların Donetsk yaxınlığındakı strateji Avdeevka şəhərindən tamamilə çıxarılması barədə əmr verdi (2024).

Navalnı Aksiyaları: Rusiyada və dünyanın müxtəlif şəhərlərində Aleksey Navalnının xatirəsinə həsr olunmuş aksiyalar keçirildi, yüzlərlə insan saxlanıldı (2024).

Somali Hücumu: Somalinin paytaxtı Moqadişoda otelə edilən hücumda çox sayda insan həlak oldu (2024).

Yaponiya Raketi: Yaponiyanın yeni H3 raketi uğurla orbitə buraxıldı (əvvəlki uğursuzluqdan sonra) (2024).

İndoneziya Seçkiləri: İndoneziyada keçirilən seçkilərin rəsmi nəticələrinə görə Prabovo Subianto qalib elan edilməyə yaxınlaşdı (2024).

Qırmızı Dəniz Gərginliyi: ABŞ Mərkəzi Komandanlığı (CENTCOM) Yəməndəki Husi hədəflərinə yeni zərbələr endirdi (2024).

Almaniya Ukrayna: Almaniya Ukraynaya yeni hərbi yardım paketi və təhlükəsizlik zəmanəti sazişi imzaladı (2024).

Seneqal Böhranı: Seneqal Konstitusiya Şurası prezident seçkilərinin təxirə salınmasını qanunsuz elan etdi, ölkədə gərginlik artdı (2024).

Azərbaycan Güləşçiləri: Avropa çempionatında Azərbaycan güləşçiləri növbəti medallarını qazandılar (2024).