Tramp İranla sərt siyasət aparır: ABŞ-İran münasibətlərində
gərginlik artır
BAKI,AzerVoice
Donald Trampın İrana qarşı siyasəti daim sərt və dəyişməz olub. O, İran rejimini dəyişmək istəməsə də, Tehranın davranışlarını dəyişdirməyə çalışır. Trampın əsas məqsədi, İranın nüvə silahı əldə etməsinin qarşısını almaqdır. Bu məqsədə çatmaq üçün, Tramp birinci prezidentlik dövründə olduğu kimi, maksimum təzyiq siyasətinə qayıtmaq niyyətindədir. Bayden dövründə sanksiyalar tam dayandırılmasa da, daha yumşaq tətbiq edilirdi. İndi isə Tramp daha sərt addımlar ataraq İsrailin İrana zərbələrini dəstəkləməyə hazırdır.
Tramp və İran arasında sanksiyalar: Təzyiq və diplomatiya bir arada
Fevralın 4-də Tramp İrana qarşı yeni sanksiyalar elan etdi. Bununla yanaşı, o, diplomatik həll yollarını üstün tutduğunu bildirdi. Trampın məqsədi etibarlı nüvə razılaşması əldə etmək və İranın regional təxribatlarının qarşısını almaqdır. İran isə bu təklifləri rədd edərək, ABŞ ilə danışıqları "mənasız" adlandırdı.
ABŞ və İsrailin İran siyasəti: Hərbi təhdidlər və strateji hədəflər
İranın nüvə proqramı və regiondakı təsiri Tramp və İsrail üçün ciddi narahatlıq doğurur. İsrailin İranın nüvə obyektlərinə hərbi zərbələr endirmək planları var. Tramp da bu hədələri danışıqlara təzyiq vasitəsi kimi istifadə edir. İsrail baş naziri Benyamin Netanyahu, Tramp ilə birgə İran təhdidinə qarşı birləşdiklərini vurğulayıb. Trampın dövlət katibi Marko Rubio da İranın regionda sabitliyi pozduğunu bildirib.
İran iqtisadiyyatı çökür: Sanksiyalar və valyuta böhranı
ABŞ sanksiyaları İran iqtisadiyyatına ağır zərbələr vurub. İran rialı tarixi dəyər itirərək, 1 ABŞ dolları təxminən bir milyon rial səviyyəsinə düşüb. İqtisadi böhran, daxili narazılığı artırıb və Tehran üçün razılaşma zərurətini gücləndirib. Eyni zamanda, İsrailin "MK-84" bombaları ilə planlaşdırdığı hücumlar İranın müdafiə qabiliyyətini zəiflədə bilər.
Səudiyyə Ərəbistanı və Qətərin rolu: Yaxın Şərqdə vasitəçilik
Regional sabitlik üçün diplomatik səylər artır. Səudiyyə Ərəbistanı və Qətər ABŞ-İran danışıqlarında vasitəçi rolunu oynaya bilər. Razılaşma, İranın nüvə təhdidini azaldar, sanksiyaların ləğvi isə ticarət əlaqələrini genişləndirər. Körfəz ölkələri, İranla münasibətləri yaxşılaşdıraraq regional sabitliyə töhfə verə bilər.
Qarşıdakı maneələr və Trampın strategiyası
- Xameneinin mövqeyi: 86 yaşlı İran lideri güzəşt etmək istəmir, çünki bu, rejimin zəifləməsi kimi görünə bilər.
- Tramp komandasında daxili müxalifət: Sərt xətt tərəfdarları razılaşmanı ABŞ-ın İrana güzəşt kimi qiymətləndirə bilər.
- İsrailin tələbləri: Əgər razılaşma baş tutsa, İsrail Fələstin məsələsində şərtlər irəli sürə bilər.
- Texniki və diplomatik çətinliklər: Uzun danışıqlar İsrailin səbrini sınağa çəkə bilər və razılaşma gecikə bilər.
Nəticə: ABŞ-İran münasibətlərində gələcək ssenarilər
Baxmayaraq ki, ABŞ və İran arasında ciddi maneələr var, diplomatik həll yolu hələ də mümkündür. İranın iqtisadi təzyiqlərdən qurtulmaq istəyi və Trampın strateji yanaşması bir razılaşmanın əldə olunmasını mümkün edə bilər. Regional sabitlik və nüvə təhdidinin azalması, bütün tərəflər üçün müsbət nəticələr verəcək.