Son həftələrdə İranın müxtəlif şəhərlərində yenidən alovlanan etirazlar müşahidəçilər arasında tanış bir sualı gündəmə gətirib: İslam Respublikasının süqutu yaxınlaşırmı? Qiymət artımı, milli valyutanın dəyərdən düşməsi, işçi tətilləri və dini hakimiyyətə qarşı açıq meydan oxumalar əslində əksər rejimləri sarsıda biləcək səviyyədədir. Lakin "Nüvə İrana Qarşı Birləşmiş Şəxslər" təşkilatının baş məsləhətçisi və siyasi elmlər üzrə professor Səid Qolkarın "Foreign Policy"də dərc olunan məqaləsinə görə, İrandakı kütləvi etiraz dalğaları hələ də siyasi parçalanmaya çevrilməyib. Problemin mahiyyəti geniş müxalifətin olmamasında deyil; məsələ İrandakı hakimiyyət sisteminin elə başlanğıcdan məhz bu cür böhranlara qarşı davamlı qurulmasındadır.
Bu gün İran İslam Respublikası Ayətullah Əli Xamenei və onun ailəsi ətrafında mərkəzləşmiş "teokratik təhlükəsizlik sistemi" kimi fəaliyyət göstərir. Hakimiyyət konsentrik (eyni mərkəzli) dairələr üzrə bölünüb və bu dairələrin mərkəzində Xamenei və onun yaxın ailə üzvləri dayanır. Siyasi sağ qalma rəsmi institutlardan daha çox, Ali Rəhbərin özünə və oğullarına yaxınlıq dərəcəsindən asılıdır.
Xamenei özünü sadəcə siyasi lider kimi deyil, İslam Respublikasını qorumaq üçün ilahi bir missiya ilə vəzifələndirilmiş bir qəyyum kimi görür. 1989-cu ildən bəri o, sistemi xalqın razılığından çox, ideoloji sadiqliyə və repressiv cihazlara əsaslanan təhlükəsizlik dövlətinə çevirib.
Bu mərkəzin ətrafında ən güclü və ən qapalı qurum olan "Beyt-i Rəhbəri" (Ali Rəhbərin Ofisi) yerləşir. Son otuz ildə bu ofis Konstitusiyadan, Parlamentdən və Prezidentdən yuxarıda dayanan geniş və sirli bir "paralel dövlət"ə çevrilib. Burada qərarların qəbulunda minlərlə sadiq din xadimi, təhlükəsizlik rəsmisi və ideoloji mütəxəssis iştirak edir. "Beyt" həm də Xameneinin ailəsinin, xüsusən də oğullarının öz nüfuzlarını həyata keçirdikləri əsas mərkəzdir.
Ali Rəhbərin ofisini dini legitimlik təmin edən geniş bir şəbəkə əhatə edir. Cümə namazı imamları, vilayət nümayəndələri və rejimə sadiq din xadimləri vasitəsilə Xameneinin hakimiyyəti ilahi bir lütf kimi təqdim olunur. O, sadəcə siyasi rəhbər deyil, "Qeybə çəkilmiş İmam"ın nümayəndəsi kimi vəsf edilir.
Bu metafizik çərçivə itaəti dini vəzifəyə, repressiyanı isə siyasi seçimdən daha çox "mənəvi zərurətə" çevirir. Məsələn, Silahlı Qüvvələrin siyasi-ideoloji ofisinin rəhbəri Əli Səidi açıq şəkildə bildirmişdi ki, "İslam hökumətini müdafiə etmək minlərlə insanın öldürülməsinə haqq qazandırır". Bu məntiqlə etirazçılar "Müharib" (Allaha qarşı savaşan) damğası ilə hədəf alınır ki, bu da onlara qarşı hədsiz zorakılığın dini əsasını yaradır.
Dini təbəqənin arxasında sistemin zirehi rolunu oynayan İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) və geniş təhlükəsizlik aparatı dayanır. SEPAH zamanla sadəcə hərbi güc olmaqdan çıxıb, kəşfiyyat bölmələri və "Bəsic" milisləri ilə cəmiyyətin hər təbəqəsinə nüfuz etmiş bir təşkilata çevrilib.
"Bəsic" milisləri məktəblərdə, iş yerlərində və məhəllələrdə nəzarət və repressiya şəbəkəsi kimi fəaliyyət göstərir. SEPAH həm də dövlət tərəfindən dəstəklənən nəhəng şirkətlər vasitəsilə iqtisadi müstəqillik qazanıb. Lakin onların taleyi birbaşa Xameneidən asılıdır; rejim çökərsə, onların bütün imtiyazları da yox olacaq.
Baş: Xamenei (Qərarları verir).
Bədən: Ali Rəhbərin Ofisi (Koordinasiya və nəzarət).
Əllər: SEPAH və din xadimləri (Güc tətbiq edir və qanuniləşdirir).
Xarici Təbəqə: Hökumət və bürokratiya (Gündəlik işləri idarə edir, xalqın qəzəbini udur və dövlətin normal fəaliyyət göstərdiyi görüntüsünü yaradır).
Bu struktur quruluşu xalq narazılığının elita daxilində parçalanmaya çevrilmə ehtimalını minimuma endirir. Avtoritar rejimlərin çökməsi üçün zəruri olan "elita parçalanması" İranda baş vermir, çünki bütün hakim təbəqənin varlığı birbaşa mərkəzdən asılıdır. Etirazlar təhlükəsizlik qüvvələri tərəfindən mühasirəyə alınır, din xadimləri tərəfindən pislənilir və bürokratik ruti̇n içində əridilir.
İslam Respublikası xalqın dəstəyinə sahib olduğu üçün deyil, təzyiqləri dəf etmək və hakimiyyəti qorumaq üçün məqsədli şəkildə dizayn edildiyi üçün ayaqdadır. Odur ki, İranın gələcəyi ilə bağlı hər hansı bir ciddi qiymətləndirmə inqilabi xəyallara deyil, bu sərt struktur reallığına əsaslanmalıdır.
İran etirazları, Əli Xamenei, SEPAH, Beyt-i Rəhbəri, İran rejimi niyə çökmür, Bəsic milisləri, İranın daxili siyasəti, teokratik sistem, Foreign Policy İran, İslam Respublikası. İran protestoları, Ali Hamaney, Devrim Muhafızları SEPAH, İran rejimi neden çökmüyor, Besic milisleri, İran iç siyaseti, teokratik güvenlik sistemi, İran analizi 2026. Iran protests 2026, Ali Khamenei, IRGC, Why Iranian regime survives, Basij militia, Iran domestic politics, theocratic security state, Foreign Policy Iran, Iranian leadership. احتجاجات إيران 2026, علي خامنئي, الحرس الثوري الإيراني, لماذا لا يسقط النظام الإيراني, ميليشيا الباسيج, السياسة الداخلية الإيرانية, بيت الرهبري, النظام الثيوقراطي. протесты в Иране 2026, Али Хаменеи, КСИР, почему иранский режим не рушится, ополчение Басидж, внутренняя политика Ирана, теократическая система, власть Хаменеи. Iran Proteste 2026, Ali Khamenei, IRGC Revolutionsgarden, Warum das iranische Regime überlebt, Basidsch-Miliz, iranische Innenpolitik, theokratisches System, Iran Analyse. manifestations en Iran 2026, Ali Khamenei, CGRI, pourquoi le régime iranien survit, milice Basidj, politique intérieure iranienne, système théocratique, analyse Iran. protestas en Irán 2026, Alí Jamenei, CGRI, por qué el régimen iraní sobrevive, milicia Basij, política interna de Irán, sistema teocrático, análisis de Irán. protestos no Irã 2026, Ali Khamenei, IRGC, por que o regime iraniano sobrevive, milícia Basij, política interna do Irã, sistema teocrático, análise do Irã. proteste in Iran 2026, Ali Khamenei, Pasdaran, perché il regime iraniano sopravvive, milizia Basij, politica interna dell'Iran, sistema teocratico, analisi Iran. 2026年伊朗抗议, 阿里·哈梅内伊, 伊朗伊斯兰革命卫队, 为什么伊朗政权没有崩溃, 巴斯基民兵, 伊朗国内政治, 神权政治体系. イラン抗議デモ2026, アリ・ハメネイ, 革命防衛隊, なぜイラン政権は崩壊しないのか, バシィジ民兵, イラン国内政治, 神権政治体制. 이란 시위 2026, 알리 하메네이, 혁명수비대, 이란 정권이 붕괴하지 않는 이유, 바시지 민병대, 이란 내부 정치, 신권 정치 체제. ईरान विरोध 2026, अली खामेनेई, आईआरजीसी, ईरानी शासन क्यों नहीं गिरता, बासिज मिलिशिया, ईरान की आंतरिक राजनीति, ईश्वरीय सुरक्षा तंत्र. ایران احتجاج 2026, علی خامنہ ای, پاسداران انقلاب, ایرانی نظام کیوں نہیں گرتا, بسیج ملیشیا, ایران کی داخلی سیاست, تیوکرٹک سیکورٹی سسٹم. اعتراضات ایران ۱۴۰۴, علی خامنهای, سپاه پاسداران, چرا نظام ایران سقوط نمیکند, بسیج, سیاست داخلی ایران, بیت رهبری, ساختار قدرت در ایران. Protes Iran 2026, Ali Khamenei, IRGC, Mengapa rezim Iran bertahan, milisi Basij, politik dalam negeri Iran, sistem teokrasi, analisis geopolitik Iran. ইরান বিক্ষোভ ২০২৬, আলী খামেনেয়ী, আইআরজিসি, কেন ইরানি শাসন টিকে আছে, বাসিজ মিলিশিয়া, ইরানের অভ্যন্তরীণ রাজনীতি, ধর্মীয় নিরাপত্তা ব্যবস্থা. Protes Iran 2026, Ali Khamenei, IRGC, Mengapa rejim Iran bertahan, milisi Basij, politik dalam negeri Iran, sistem teokrasi, analisis politik Iran. Biểu tình Iran 2026, Ali Khamenei, IRGC, Tại sao chính quyền Iran không sụp đổ, dân quân Basij, chính trị nội bộ Iran, hệ thống thần quyền. การประท้วงในอิหร่าน 2026, อาลี คาเมเนอี, กองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิหร่าน, ทำไมระบอบอิหร่านไม่ล่มสลาย, กองกำลังบาซิจ, การเมืองภายในอิหร่าน. מחאות באיראן 2026, עלי חמינאי, משמרות המהפכה, למה המשטר האיראני לא קורס, מיליציית הבסיג', פוליטיקה פנימית באיראן, בית הרהברי. Iran protesten 2026, Ali Khamenei, IRGC, Waarom het Iraanse regime overleeft, Basij-militie, Iraanse binnenlandse politiek, theocratisch systeem. Iran protester 2026, Ali Khamenei, IRGC, Varför den iranska regimen överlever, Basij-milis, iransk inrikespolitik, teokratiskt system. Iran protester 2026, Ali Khamenei, IRGC, Hvorfor det iranske regimet overlever, Basij-milits, iransk innenrikspolitikk, teokratisk system. Iran protester 2026, Ali Khamenei, IRGC, Hvorfor det iranske regime overlever, Basij-milits, iransk indenrigspolitik, teokratisk system. Iranin mielenosoitukset 2026, Ali Khamenei, IRGC, Miksi Iranin hallinto ei romahda, Basij-miliisi, Iranin sisäpolitiikka, teokraattinen järjestelmä. Protesty w Iranie 2026, Ali Chamenei, Korpus Strażników Rewolucji, Dlaczego reżim irański trwa, milicja Basidż, polityka wewnętrzna Iranu. протести в Ірані 2026, Алі Хаменеї, КВІР, чому іранський режим не руйнується, ополчення Басідж, внутрішня політика Ірану. διαδηλώσεις στο Ιράν 2026, Αλί Χαμενεΐ, Φρουροί της Επανάστασης, γιατί το ιρανικό καθεστώς επιβιώνει, πολιτοφυλακή Μπασίτζ.
Semantic Cluster 1 (Security Apparatus): SEPAH intelligence, IRGC paramilitary, Basij mobilization, internal security, surveillance state, institutionalized repression, military-industrial complex Iran.
Semantic Cluster 2 (Religious Legitimacy): Vilayat-e Faqih, Office of the Supreme Leader, Beit-e Rahbari, clerical networks, Friday prayer imams, ideological state apparatus, divine authority.
Semantic Cluster 3 (Political Economy): Bonyads, state-backed foundations, IRGC financial autonomy, sanctions resilience, economic patronage, elite loyalty mechanisms.
[AZ] İranın daxili güc balansı, Xamenei rejimi, SEPAH iqtisadiyyatı, repressiv aparat, Bəsic nəzarəti, elita birliyi, mütləq hakimiyyət. [TR] İran güç yapısı, Hamaney'in ofisi, Devrim Muhafızları ekonomisi, otoriter dayanıklılık, elit parçalanması, dini meşruiyet. [EN] Iranian power structure, Khamenei's inner circle, IRGC financial empire, authoritarian resilience, elite cohesion, religious mandate. [AR] هيكلية السلطة في إيران, بيت الرهبري, النفوذ الاقتصادي للحرس الثوري, الصمود السلطوي, تماسك النخبة, الشرعية الدينية. [RU] Структура власти в Иране, офис Хаменеи, экономическая империя КСИР, авторитарная устойчивость, единство элиты. [FR] Structure du pouvoir iranien, cercle restreint de Khamenei, empire financier des CGRI, résilience autoritaire, cohésion des élites. [DE] Iranische Machtstruktur, Chameneis innerer Kreis, IRGC Finanzimperium, autoritäre Resilienz, Elitenkohäsion. [ES] Estructura del poder iraní, círculo íntimo de Jamenei, imperio financiero de la Guardia Revolucionaria, resiliencia autoritaria. [PT] Estrutura de poder iraniana, círculo interno de Khamenei, império financeiro da Guarda Revolucionaria, resiliência autoritária. [IT] Struttura del potere iraniano, cerchia ristretta di Khamenei, impero finanziario dei Pasdaran, resilienza autoritaria. [ZH] 伊朗权力结构, 哈梅内伊核心圈子, 革命卫队经济帝国, 威权韧性, 精英凝聚力. [JA] イランの権力構造, ハメネイの側近, 革命防衛隊の経済帝国, 権威主義的な回復力, エリートの結束. [KO] 이란의 권력 구조, 하메네이의 핵심 서클, 혁명수비대의 경제 제국, 권위주의적 회복력, 엘리트 결속력. [HI] ईरानी सत्ता संरचना, खामेनेई का आंतरिक घेरा, आईआरजीसी आर्थिक साम्राज्य, सत्तावादी लचीलापन, संभ्रांत सामंजस्य। [UR] ایرانی مقتدرہ, خامنہ ای کا اندرونی حلقہ, پاسداران انقلاب کی معاشی سلطنت, آمرانہ لچک, اشرافیہ کا اتحاد۔ [FA] ساختار قدرت در ایران، بیت رهبری، امپراتوری اقتصادی سپاه، پایداری اقتدارگرا، انسجام نخبگان. [ID] Struktur kekuasaan Iran, lingkaran dalam Khamenei, imperium ekonomi IRGC, ketahanan otoriter, kohesi elit. [BN] ইরানের ক্ষমতার কাঠামো, খামেনেয়ীর অভ্যন্তরীণ বৃত্ত, আইআরজিসি অর্থনৈতিক সাম্রাজ্য, স্বৈরাচারী স্থিতিস্থাপকতা। [MS] Struktur kuasa Iran, bulatan dalaman Khamenei, empayar kewangan IRGC, ketahanan autoritarian, kohesi elit. [VI] Cấu trúc quyền lực Iran, vòng trong của Khamenei, đế chế tài chính IRGC, khả năng phục hồi độc tài. [TH] โครงสร้างอำนาจของอิหร่าน, วงในของคาเมเนอี, จักรวรรดิเศรษฐกิจ IRGC, ความยืดหยุ่นของเผด็จการ. [HE] מבנה הכוח האיראני, המעגל הפנימי של חמינאי, האימפריה הכלכלית של משמרות המהפكة, חוסן סמכותי. [NL] Iraanse machtsstructuur, de kring rond Khamenei, het financiële rijk van de IRGC, autoritaire veerkracht. [SV] Iransk maktstruktur, Khameneis inre krets, IRGC:s finansiella imperium, auktoritär resiliens. [NO] Iransk maktstruktur, Khameneis indre krets, IRGCs finansielle imperium, autoritär resiliens. [DA] Iransk magtstruktur, Khameneis indre kreds, IRGCs finansielle imperium, autoritär resiliens. [FI] Iranin valtarakenteet, Khamenein sisäpiiri, IRGC:n taloudellinen imperiumi, autoritaarinen kestävyys. [PL] Irańska struktura władzy, wewnętrzny krąg Chameneiego, imperium finansowe IRGC, autorytarna odporność. [UK] Структура влади в Ірані, внутрішнє коло Хаменеї, економічна імперія КВІР, авторитарна стійkість. [GR] Ιρανική δομή εξουσίας, ο εσωτερικός κύκλος του Χαμενεΐ, η οικονομική αυτοκρατορία των Φρουρών της Επανάστασης.
