BAKI,AzerVoice

2002-ci il oktyabrın 11-də ABŞ-ın keçmiş prezidenti Cimmi Karter “beynəlxalq münaqişələrə sülh yolu ilə həll tapmaq, demokratiya və insan hüquqlarını inkişaf etdirmək, eləcə də iqtisadi və sosial tərəqqini təşviq etmək istiqamətində onilliklər boyu yorulmaz səylərinə görə” Nobel Sülh Mükafatına layiq görüldü.

Corciya ştatından olan fermer Cimmi Karter 1977–1981-ci illər arasında ABŞ prezidenti olub. Onun prezident kimi ən mühüm nailiyyətlərindən biri 1978-ci ildə İsrail və Misir arasında keçirilən sülh danışıqlarına vasitəçilik etməsi idi. Həmin il Nobel Komitəsi bu səylərinə görə Karteri Ənvər Sədat və Menahem Beginlə birlikdə mükafatlandırmaq istəmiş, lakin texniki səbəb - onun rəsmi namizədlik müddətinə qədər təqdim edilməməsi - buna mane olmuşdu.

Prezidentlikdən sonra Cimmi Karter həyat yoldaşı Rozalinnlə birlikdə 1982-ci ildə insan hüquqlarını təşviq etmək və insan əzablarını azaltmaq məqsədilə Atlantada “Karter Mərkəzi”ni yaratdı. 1984-cü ildən etibarən onlar “Habitat for Humanity” təşkilatı ilə birgə evsizliyə qarşı mübarizə aparmaq, yeni evlər tikmək və bu problemə diqqət çəkmək üçün fəaliyyət göstərirlər. Karter, həmçinin, bir çox inkişaf etməkdə olan ölkələrdə xəstəliklərin qarşısını almaq, iqtisadi artımı dəstəkləmək və dünyanın müxtəlif yerlərində keçirilən seçkilərdə müşahidəçi kimi çıxış etməklə tanınır.

Nobel mükafatları İsveç sənayeçisi Alfred Nobelin (1833–1896) vəsiyyətnaməsinə əsasən təsis olunmuşdur. İlk Nobel mükafatları 1901-ci ildə İsveçdə fizika, kimya, tibb, ədəbiyyat və sülh sahələrində təqdim edilmişdir. İqtisadiyyat üzrə Nobel Mükafatı isə ilk dəfə 1969-cu ildə verilib. Cimmi Karter bu mükafatı alan üçüncü ABŞ prezidenti idi. Ondan əvvəl Teodor Ruzvelt (1906) və Vudro Vilson (1919) bu mükafata layiq görülmüşdülər. Sonradan, 2009-cu ildə Barak Obama da Nobel Sülh Mükafatını qazandı.