Close Menu
AzerVoice Logo
    Facebook X (Twitter) Linkedin Youtube

    AzerVoice

    • Baş xəbər
    • Xəbər lenti
    • Siyasət
    • Türk Dövlətləri
    • Digər Dövlətlər
      • Şimali Afrika
      • Yaxın Şərq
    • Təhlil
    Facebook X (Twitter) Linkedin Youtube
    AzerVoice
    Tarix

    Tarixdə bu gün - 4 fevral

    4 Fevral 2026 00:01
    Facebook Twitter Pinterest Copy Link Telegram LinkedIn Tumblr Email
    Facebook Twitter LinkedIn Pinterest Email

    BAKI,AzerVoice

    Tarixin bu günü bəşəriyyətin həm real, həm də virtual həyatını dəyişən hadisələrlə doludur. 4 fevral – Mark Zukerberqin Facebook sosial şəbəkəsini yaradaraq ünsiyyət qaydalarını yenidən yazdığı, İkinci Dünya Müharibəsinin sonunda Stalin, Ruzvelt və Çörçillin Yalta Konfransında bir araya gələrək dünyanın yeni xəritəsini cızdığı gündür. Bu gün həm də ABŞ-ın ilk prezidenti Corc Vaşinqtonun seçildiyi, Şri-Lankanın müstəqillik qazandığı və Qvatemalada minlərlə insanın zəlzələ qurbanı olduğu tarixdir. Lozanna danışıqlarının gərginliyindən Çin casus şarının vurulmasına qədər – AzerVoice 4 fevralın ən geniş xronologiyasını təqdim edir.

    Roma İmperatorunun Ölümü: Roma imperatoru Septimius Severus Britaniya səfəri zamanı York şəhərində vəfat etdi, bu hadisə imperiyada hakimiyyət böhranına səbəb oldu (211).

    Çində İmperatorun Tacqoyması: Tan sülaləsinin sonuncu imperatoru taxtdan əl çəkdi və Çjou sülaləsi hakimiyyətə gəldi, Çin tarixində yeni dövr başladı (960).

    ABŞ Müharibəsinin Sonu: Böyük Britaniya ABŞ ilə hərbi əməliyyatların dayandırıldığını rəsmən elan etdi, bu da Amerika İstiqlal Müharibəsinin sonu demək idi (1783).

    İlk ABŞ Prezidenti: Corc Vaşinqton Seçicilər Kollegiyası tərəfindən yekdilliklə ABŞ-ın birinci prezidenti seçildi (1789).

    Fransada Köləliyin Ləğvi: Fransa Milli Konventi koloniyalarda köləliyi ləğv etdi (sonradan Napoleon tərəfindən bərpa olundu) (1794).

    Sina Əlyazması: Alman alimi Konstantin fon Tişendorf Misirdəki Müqəddəs Yekaterina monastırında İncilin ən qədim əlyazmalarından biri olan "Codex Sinaiticus"u aşkar etdi (1859).

    Konfederasiyanın Yaranması: ABŞ-ın cənubundakı 6 ştat bir araya gələrək Amerika Konfederativ Ştatlarını qurduğunu elan etdi, bu da Vətəndaş Müharibəsinə aparan yol idi (1861).

    Filippin-Amerika Müharibəsi: Filippinli inqilabçıların ABŞ işğalına qarşı mübarizəsi ilə Filippin-Amerika müharibəsi başladı (1899).

    Çarlz Lindberq Doğuldu: Atlantik okeanını təyyarə ilə keçən ilk pilot Çarlz Lindberq dünyaya gəldi (1902).

    Rus-Yapon Müharibəsi: Yaponiyanın Port-Artura hücum hazırlıqları fonunda Rusiya ilə diplomatik əlaqələr kəsildi, müharibənin astanası idi (1904).

    Lozanna Danışıqlarının Kəsilməsi: Türkiyə nümayəndə heyətinin rəhbəri İsmət İnönü, müttəfiq dövlətlərin (xüsusilə İngiltərənin) ağır şərtlərini qəbul etmədiyi üçün sülh danışıqları müvəqqəti dayandırıldı (1923).

    Misirdə Siyasi Böhran: Britaniya qoşunları Qahirədə kral sarayını mühasirəyə alaraq Kral Faruku "Vəfd" partiyasının lideri Nəhhas Paşanı baş nazir təyin etməyə məcbur etdi (1942).

    Roza Parks Doğuldu: ABŞ-da vətəndaş hüquqları hərəkatının simvolu, "Avtobus boykotu"nu başladan qaradərili aktivist Roza Parks dünyaya gəldi (1913).

    Stalinqrad Sonrası: Stalinqrad döyüşündən sonra Sovet ordusu Qara dəniz sahilinə çıxmaq üçün Şimali Qafqaz əməliyyatını genişləndirdi (1943).

    Yalta Konfransı Başladı: İkinci Dünya Müharibəsinin gedişatını və müharibədən sonrakı dünyanı müəyyən etmək üçün İosif Stalin, Franklin Ruzvelt və Uinston Çörçil Krımda bir araya gəldi (1945).

    Şri-Lankanın Müstəqilliyi: Şri-Lanka (o vaxtkı adı ilə Seylon) Böyük Britaniyadan müstəqilliyini elan etdi (1948).

    Kəşmir Münaqişəsi: BMT Təhlükəsizlik Şurası Kəşmir məsələsi ilə bağlı 39 saylı qətnaməni qəbul etdi, Hindistan və Pakistan arasında gərginlik artdı (1948).

    Nüvə Sualtı Qayığı: ABŞ donanmasına məxsus dünyanın ilk atom sualtı qayığı "USS Nautilus" dəniz sınaqlarında 60.000 dəniz mili məsafə qət edərək rekord qırdı (1957).

    Nüvə Silahı Qadağası: İngiltərədə "Nüvə Silahsızlanma Kampaniyası" (CND) təşkilatı yaradıldı, sülh hərəkatı genişləndi (1958).

    Anqola Müharibəsi: Anqolada Portuqaliya müstəmləkəçiliyinə qarşı silahlı üsyan başladı, bu da Anqola İstiqlal Müharibəsinin başlanğıcı oldu (1961).

    Sputnik Uğursuzluğu: Sovet İttifaqının Venera planetinə göndərmək istədiyi "Sputnik 7" peyki orbitdə ilişib qaldı və missiya uğursuz oldu (1961).

    Yaponiyada Təyyarə Qəzası: "All Nippon Airways" şirkətinə məxsus Boeing 727 təyyarəsi Tokio körfəzinə düşdü, 133 nəfər həlak oldu (1966).

    Ay Orbitinə Səfər: ABŞ-ın "Lunar Orbiter 3" kosmik gəmisi Ay səthinin şəkillərini çəkmək və "Apollo" missiyaları üçün eniş yeri seçmək məqsədilə kosmosa buraxıldı (1967).

    Yasir Ərəfatın Liderliyi: Yasir Ərəfat Fələstin Azadlıq Təşkilatının (FAT) İcraiyyə Komitəsinin sədri vəzifəsini rəsmən icra etməyə başladı (1969).

    Patti Herst Olayı: Amerikalı media maqnatının qızı Patti Herst solçu terror qruplaşması (SLA) tərəfindən qaçırıldı (1974).

    İRA Terroru: İrlandiya Respublika Ordusu (İRA) İngiltərədə M62 şossesində hərbi avtobusu partlatdı, 12 nəfər öldü (1974).

    Qvatemala Zəlzələsi: Qvatemalada baş verən 7.5 bal gücündə zəlzələ nəticəsində 23.000-dən çox insan həlak oldu, 76.000 nəfər yaralandı (1976).

    İranda Prezident Seçimi: Əbülhəsən Banisədr İran İslam İnqilabından sonra ölkənin ilk prezidenti kimi and içdi (1980).

    Venesuelada Çevriliş Cəhdi: Uqo Çaves Venesuela prezidenti Karlos Andres Peresə qarşı hərbi çevrilişə cəhd etdi, lakin uğursuz olaraq həbs edildi (1992).

    Yaponiyada Raket Sınağı: Yaponiya özünün H-II raketini uğurla sınaqdan keçirərək kosmik proqramında mühüm addım atdı (1994).

    İstanbulda Terror: PKK terrorçuları İstanbulun Tuzla qatar stansiyasında partlayış törətdi, 5 hərbçi şəhid oldu (1994).

    İsraildə Vertolyot Faciəsi: İsrail Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus iki nəqliyyat vertolyotu havada toqquşdu, 73 hərbçi həlak oldu. Bu, İsrail ordusu tarixinin ən böyük hava faciəsidir (1997).

    Əfqanıstan Zəlzələsi: Əfqanıstanın şimalında baş verən 6.1 ballıq zəlzələ nəticəsində 5000-ə yaxın insan həlak oldu (1998).

    Nyu-Yorkda Polis Zorakılığı: Qvineyalı mühacir Amadu Diallo Nyu-York polisi tərəfindən 41 dəfə atəş açılaraq öldürüldü, baxmayaraq ki, o, silahsız idi (1999).

    Yuqoslaviyanın Sonu: Yuqoslaviya Federal Respublikası rəsmən adını dəyişərək "Serbiya və Monteneqro" adlandı, köhnə Yuqoslaviya tarixboyu silindi (2003).

    Facebook-un Yaranması: Harvard Universitetinin tələbəsi Mark Zukerberq "TheFacebook" adlı sosial şəbəkəni istifadəyə verdi. Bu platforma sonradan dünyanı birləşdirən qlobal gücə çevrildi (2004).

    Ukraynada Siyasi Böhran: Yuliya Timoşenko Ukraynanın Baş naziri vəzifəsinə təsdiq edildi ("Narıncı İnqilab"dan sonra) (2005).

    İranda Kosmik Mərkəz: İran prezidenti Mahmud Əhmədinejad ölkənin ilk kosmik mərkəzinin açılışını etdi (2008).

    Tayvanda Təyyarə Qəzası: "TransAsia Airways" şirkətinin təyyarəsi Taypeydə körpüyə çırpılaraq çaya düşdü, 43 nəfər öldü (2015).

    Pekin Qış Olimpiadası: Çinin paytaxtı Pekində XXIV Qış Olimpiya Oyunlarının rəsmi açılış mərasimi keçirildi (2022).

    Çin Casus Şarı: ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri ölkə ərazisi üzərində uçan Çinə məxsus nəhəng kəşfiyyat şarını Cənubi Karolina sahillərində raketlə vurdu (2023).

    Çilidə Meşə Yanğınları: Çilinin Valparaiso bölgəsində başlayan dəhşətli meşə yanğınları nəticəsində 100-dən çox insan həlak oldu, fövqəladə vəziyyət elan edildi (2024).

    4 Fevral: Rəqəmsal İnqilab, Siyasi Xəritələr və Diplomatik Dirəniş

    Giriş: Dünyanın İdarəetmə Sisteminin Dəyişdiyi Gün

    Tarix kitablarında elə səhifələr var ki, onları çevirmək bütün dövrü dəyişmək deməkdir. 4 Fevral məhz belə günlərdən biridir. Bu gün bəşəriyyət iki fərqli "bölüşdürməyə" şahid olub: 1945-ci ildə "Böyük Üçlük" (Stalin, Ruzvelt, Çörçil) Yaltada dünyanın siyasi xəritəsini böldü, 2004-cü ildə isə Mark Zukerberq yataqxana otağında Facebook-u yaradaraq insanların sosial həyatını rəqəmsal dünyaya daşıdı. AzerVoice analitik qrupu, keçmişdən bu günə - Lozanna masasındakı diplomatik gərginlikdən Çin casus şarının vurulmasına qədər bütün hadisələri ən xırda detallarına qədər analiz edir. Bu məqalə, "Tarixdə bu gün" mövzusunda Azərbaycan dilində yazılmış ən əhatəli resursdur.

    Rəqəmsal Dünyanın Doğuşu: Facebook İnqilabı (2004)

    4 fevral 2004-cü ildə Harvard Universitetinin tələbəsi Mark Zukerberq, otaq yoldaşları Eduardo Saverin, Dastin Moskovitz və Kris Hyuz ilə birlikdə "TheFacebook" adlı saytı istifadəyə verdi. İlk başda sadəcə Harvard tələbələrinin bir-biri ilə əlaqə saxlaması üçün nəzərdə tutulan bu platforma, qısa müddətdə qlobal fenomene çevrildi.

    Sosial və İqtisadi Analiz: Facebook-un yaranması sadəcə texnoloji hadisə deyildi, bu, ünsiyyət psixologiyasının dəyişməsi idi. "Like" mədəniyyəti, xəbər lenti (News Feed) və hədəfli reklamlar (Targeting) anlayışları həyatımıza girdi. Bu gün Meta şirkətinə çevrilən bu nəhəng, Instagram və WhatsApp-ı da udmaqla rəqəmsal diktaturaya çevrilib. Marketinq mütəxəssisləri, SMM menecerləri və biznes sahibləri üçün 4 fevral, rəqəmsal marketinqin doğum günü hesab olunur. "Facebook tarixi", "Mark Zukerberq kimdir", "Sosial media marketinqi" axtarışlarında bu mətn liderdir.

    Yeni Dünya Nizamı: Yalta Konfransı (1945)

    İkinci Dünya Müharibəsinin sonuna yaxın, 4-11 fevral 1945-ci il tarixlərində Krımdakı Livadiya sarayında tarixi görüş keçirildi. SSRİ lideri İosif Stalin, ABŞ Prezidenti Franklin Ruzvelt və Böyük Britaniya Baş naziri Uinston Çörçil "Böyük Üçlük" (Big Three) formatında bir araya gəldilər.

    Konfransın Nəticələri və "Soyuq Müharibə"nin Təməli:

    • Almaniyanın Bölünməsi: Almaniyanın 4 işğal zonasına (SSRİ, ABŞ, Britaniya, Fransa) bölünməsi qərara alındı.
    • Polşa Məsələsi: Polşanın sərhədləri qərbə doğru sürüşdürüldü, SSRİ Şərqi Avropada dominantlıq əldə etdi.
    • BMT-nin Yaradılması: San-Fransisko konfransının keçirilməsi və BMT Təhlükəsizlik Şurasında "Veto hüququ" prinsipi razılaşdırıldı.
    • Yaponiyaya Müharibə: SSRİ-nin Almaniya təslim olduqdan sonra Yaponiyaya müharibə elan edəcəyi vəd edildi.
    Yalta konfransı faktiki olaraq dünyanı iki qütbə (Kapitalizm və Sosializm) böldü və "Dəmir Pərdə"nin enməsinə zəmin yaratdı. Tarixçilər üçün bu gün ən vacib istinad nöqtəsidir.

    Türkiyə Diplomatiyasının Sınağı: Lozanna Danışıqlarının Kəsilməsi (1923)

    Türkiyə Cümhuriyyətinin quruluş sənədi sayılan Lozanna Sülh Müqaviləsi asanlıqla imzalanmayıb. 1922-ci ilin noyabrında başlayan danışıqlar, 4 fevral 1923-cü ildə böyük bir böhranla kəsildi.

    İsmət Paşanın Dirənişi: Türk nümayəndə heyətinin rəhbəri İsmət İnönü, İngiltərə xarici işlər naziri Lord Kerzonun "Kapitulyasiyaların davam etməsi" və "Erməni yurdu" tələblərini qətiyyətlə rədd etdi. Kerzonun "Biz bunları cibimizə qoyuruq, sabah pul axtaranda qarşınıza çıxaracağıq" hədəsinə rəğmən, İsmət Paşa masanı tərk etdi və Türkiyəyə qayıtdı. Bu hadisə, müstəqil Türkiyənin heç bir əsarəti qəbul etməyəcəyinin dünyaya mesajı idi. Danışıqlar yalnız aprel ayında yenidən başladı.

    Təbii Fəlakətlər: Qvatemala Zəlzələsi (1976)

    4 fevral 1976-cı ildə Mərkəzi Amerika ölkəsi Qvatemala 7.5 bal gücündə dəhşətli zəlzələ ilə sarsıldı. Motagua fay xəttinin qırılması nəticəsində cəmi 39 saniyə ərzində 23.000 insan həlak oldu, 76.000 nəfər yaralandı və 1 milyondan çox insan evsiz qaldı. Bu fəlakət, şəhərsalmada seysmik təhlükəsizlik qaydalarının nə qədər vacib olduğunu göstərən acı bir dərs oldu.

    Müasir Geosiyasət: Çin Casus Şarı (2023)

    2023-cü ilin 4 fevralında ABŞ və Çin arasında diplomatik gərginlik pik həddə çatdı. Bir neçə gün ərzində ABŞ-ın strateji hərbi bazalarının üzərindən uçan nəhəng Çin hava şarı (aerostat), Prezident Co Baydenin əmri ilə Cənubi Karolina sahillərində F-22 Raptor qırıcısı tərəfindən "Sidewinder" raketi ilə vuruldu. Çin bunun meteoroloji şar olduğunu iddia etsə də, Pentaqon onun kəşfiyyat məqsədli olduğunu bildirdi. Bu hadisə iki supergüc arasındakı "Yeni Soyuq Müharibə"nin vizual simvoluna çevrildi.

    Digər Həlledici Məqamlar

    Şri-Lankanın Müstəqilliyi (1948): Britaniya İmperiyasının dağılması prosesində Seylon (indiki Şri-Lanka) dominat statusu ilə müstəqillik qazandı.
    Corc Vaşinqton (1789): ABŞ Seçicilər Kollegiyası Corc Vaşinqtonu yekdilliklə ölkənin ilk prezidenti seçdi. Amerika demokratiyasının başlanğıc nöqtəsi.
    Roza Parks (1913): İrqi ayrı-seçkiliyə qarşı mübarizənin simvolu olan Roza Parks bu gün dünyaya gəldi. Onun avtobusda ağdərili sərnişinə yer verməkdən imtina etməsi tarixi dəyişdi.

    AzerVoice Oxucusu Üçün Gündəlik LSI Açar Sözlər (2026 Trend)

    Bu məqaləni oxuyan Azərbaycan istifadəçilərinin cari sorğularını və gündəlik ehtiyaclarını qarşılamaq üçün vacib məlumat bazası:

    1. Maliyyə və İqtisadiyyat:

    • Valyuta Məzənnələri: Bu gün (4 Fevral) Dolların rəsmi və qara bazar məzənnəsi (USD/AZN), Avro kursu, Rus rublunun vəziyyəti.
    • Qızıl Bazarı: Bakı zərgərlərində 585 və 750 əyar qızılın qram qiyməti, toy mövsümü öncəsi proqnozlar, Lira qızılı.
    • Neft və Büdcə: Azeri Light neftinin dünya bazarındakı qiyməti, dövlət büdcəsinə təsiri.
    • Bank Xidmətləri: "Komissiyasız kredit", "Ən yüksək əmanət faizləri", "Online mikro-kreditlər".

    2. Sosial Həyat və Məişət:
    • Hava Proqnozu: Bakıda bu gün güclü külək olacaqmı? Abşeron yarımadasında temperatur. Rayonlarda (Quba, Qusar, Gədəbəy) qar vəziyyəti.
    • Nəqliyyat və Yollar: Tıxac xəritəsi: Heydər Əliyev prospekti, Bakı-Sumqayıt yolu, 20 Yanvar dairəsi. Metro stansiyalarının iş qrafiki.
    • İş və Karyera: "Vakansiyalar Bakı 2026", "Həftəsonu işləri", "Tələbələr üçün part-time iş", "Dövlət qulluğu imtahanları".
    • Sosial Ödənişlər: Pensiya, müavinət və uşaq pullarının karta köçürülmə tarixi.

    3. Siyasət və Dövlətçilik:
    • Prezident Gündəmi: İlham Əliyevin qəbulları, imzaladığı son sərəncamlar, kadr islahatları.
    • Qarabağ və Şərqi Zəngəzur: Xankəndi, Şuşa, Ağdamda aparılan tikinti işləri, "Böyük Qayıdış" köç karvanları.
    • Beynəlxalq Əlaqələr: Azərbaycan-Türkiyə müttəfiqliyi, Ermənistanla sülh danışıqlarında son status, Zəngəzur dəhlizi.

    4. Dini Təqvim və Astrologiya:
    • Namaz Vaxtları: Bakı, Gəncə, Lənkəran, Şəki və Naxçıvan üçün gündəlik namaz cədvəli (4 Fevral).
    • Müqəddəs Günlər: Rəcəb, Şaban və Ramazan aylarının təqvimi.
    • Gündəlik Bürclər: Bu gün ulduzlar nə vəd edir? Qoç, Buğa, Əkizlər, Xərçəng və digər bürclər üçün proqnoz.

    Nəticə: Keçmişdən Gələcəyə Körpü

    4 fevral tarixi bizə göstərir ki, dünya həm masa arxasında (Yalta, Lozanna), həm də kompüter arxasında (Facebook) dəyişdirilə bilər. Siyasi xəritələri liderlər, sosial xəritələri isə texnologiya dühiləri cızır. Lakin təbiət (Qvatemala zəlzələsi) hər zaman insanın acizliyini xatırladır. AzerVoice komandası olaraq, tarixin bu zəngin səhifələrini vərəqləyərək oxucularımıza həm maarifləndirici, həm də analitik məzmun təqdim etməkdən qürur duyuruq.

    #Tarixdə bu gün
    Facebook Twitter Pinterest LinkedIn Tumblr Email Copy Link

    Oxşar Xəbərər

    Tarixdə bu gün - 30 yanvar

    30 Yanvar 2026 00:01

    Tarixdə bu gün - 29 yanvar

    29 Yanvar 2026 00:01

    NASA-nın qara keçmişi: "Challenger" və "Columbia" fəlakətlərindən alınan acı dərslər

    28 Yanvar 2026 01:00

    Tarixdə bu gün - 28 yanvar

    28 Yanvar 2026 00:01

    Tarixdə bu gün - 27 yanvar

    27 Yanvar 2026 00:01

    Tarixdə bu gün - 26 yanvar

    26 Yanvar 2026 00:01

    Tarixdə bu gün - 25 yanvar

    25 Yanvar 2026 00:01

    Tarixdə bu gün - 24 yanvar

    24 Yanvar 2026 00:01

    Tarixdə bu gün - 23 yanvar

    23 Yanvar 2026 00:01

    Tarixdə bu gün — 22 yanvar: Dünya tarixində önəmli hadisələr

    22 Yanvar 2026 00:01

    Tarixdə bu gün - 21 yanvar

    21 Yanvar 2026 00:01

    Tarixdə bu gün - 20 yanvar

    20 Yanvar 2026 00:01
    Demo
    XƏBƏR LENTİ

    2026-cı ildə dünyanın ən güclü tank orduları açıqlanıb

    Bu gün Mahatma Qandi qətlə yetirildi

    Tarixdə bu gün - 30 yanvar

    Azərbaycanın hava məkanı İrana qarşı hərbi əməliyyatlar üçün istifadə edilməyəcək - Ceyhun Bayramov

    Türkiyənin İzmit neft emalı zavodunda partlayış baş verib

    İran SEPAH-ın terror siyahısına salmasını riyakarlıq adlandırıb

    ABŞ-ın Yaxın Şərqdəki döyüş gəmilərinin sayı ona çatıb - Tramp İrana qarşı təzyiqləri gücləndirir

    Tramp Putindən atəşkəs pauzası istəyib – Ukrayna şəhərlərinə zərbələr müvəqqəti dayandırıla bilər

    Rusiya İrandakı Atom Elektrik Stansiyasını təxliyə edə bilər

    Ərdoğan və Özbəkistan Prezidenti birgə mətbuat konfransında çıxış edib

    Reklam
    Demo
    Facebook X (Twitter) Linkedin Youtube
    © 2026 Azervoice.
    • Əlaqə
    • Haqqımızda
    • İstifadə şərtləri
    • Məxfilik siyasəti
    • Xəbər lenti

    Axtarış üçün yuxarıya yazın və Enter düyməsinə basın. Ləğv etmək üçün Esc düyməsini sıxın.