BAKI,AzerVoice

1980-ci il yanvarın 2-də ABŞ prezidenti Cimmi Karter Sovet İttifaqının 1979-cu ilin dekabrında Əfqanıstana müdaxiləsinə sərt reaksiyaya gedərək Senatdan SALT II nüvə silahlarının məhdudlaşdırılması müqaviləsi üzrə müzakirələri dayandırmağı xahiş etdi və ABŞ-ın Moskvadakı səfirini geri çağırdı. Bu qərarlar Vaşinqtonun açıq mesajı idi: Nikson administrasiyası dövründə formalaşmış ABŞ–SSRİ münasibətlərinin yumşalma və yaxınlaşma mərhələsi bitmiş sayılırdı.

Karter xəbərdarlıq edirdi ki, Sovet qoşunlarının Əfqanıstana daxil olması İran və Pakistan kimi strateji ölkələrin sabitliyinə, nəticədə isə SSRİ-nin regionun enerji resurslarına nəzarət imkanlarına təhlükə yarada bilər. Ağ Ev bu hərbi müdaxiləni “sülhə ciddi təhdid” kimi dəyərləndirdi.

Sovet ordusu geri çəkilməkdən imtina etdikdən sonra ABŞ SSRİ-yə qarşı bir sıra sanksiyalar tətbiq etdi: taxıl və yüksək texnologiyaların ixracını dayandırdı, həmçinin 1980-ci il Moskva Olimpiadasını boykot etdi. Paralel olaraq Vaşinqton Əfqanıstanda Sovet İttifaqına qarşı döyüşən qruplara gizli maliyyə və hərbi dəstək göstərməyə başladı.

1980-ci illərdə Ronald Reyqan administrasiyası bu xətti daha da sərtləşdirdi. CIA milyardlarla dollar vəsait ayıraraq Əfqanıstandakı mücahid qüvvələrini silahlandırdı və hazırladı. Bu strategiya sovet ordusunun ölkəni tərk etməsinə töhfə versə də, sonradan Taliban hərəkatının və Usamə bin Ladenin “Əl-Qaidə” təşkilatının formalaşmasına yol açdı.

1980-ci il seçkilərində Karter prezidentliyi Reyqana uduzdu. Reyqan SSRİ-ni “şər imperiyası” adlandırırdı və özünü kommunizmin qarşısını almaq missiyasını daşıyan lider kimi təqdim edirdi. O, ABŞ-ın hərbi xərclərini kəskin artırdı və nüvə silahlanması yarışını genişləndirdi. SSRİ-nin iqtisadiyyatı bu yarışa tab gətirmədi və 1991-ci ildə Sovet İttifaqı dağıldı.