Qətərin sabiq baş naziri və xarici işlər naziri Həmd bin Cəssim bin Cabir Al Sani ABŞ ilə İran arasında mümkün hərbi qarşıdurmanın region üçün ağır nəticələrə səbəb ola biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib. O, Vaşinqton və Tehran arasında ciddi və qısa danışıqların vacibliyini vurğulayaraq, hərbi eskalasiyanın Yaxın Şərqin sabitliyini təhlükə altına atacağını bildirib. Sabiq baş nazir İran daxilində sabitliyin pozulmasının nəticələri bəlli olmayan xaosa yol aça biləcəyini qeyd edib. Açıqlama regional gərginliyin artdığı bir dövrdə yayımlanaraq sosial şəbəkələrdə geniş və ziddiyyətli müzakirələrə səbəb olub.

İran avtoritar rejiminin dayanıqlığı daxili legitimliyin sistemli aşınması, beynəlxalq təzyiq və texnoloji dezintermediasiya şəraitində necə transformasiya olunur və yaxın perspektivdə onun çökmə ehtimalını hansı parametrlər müəyyənləşdirir?

İranın yüksək rütbəli rəsmisi və Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ Prezidenti Donald Trampın İrandakı etirazlara müdaxilə ilə bağlı son təhdidlərinə sərt cavab veriblər. İran Milli Təhlükəsizlik Ali Şurasının katibi Əli Laricani mülki vətəndaşların ölümünə görə birbaşa ABŞ və İsrailin məsuliyyət daşıdığını bəyan edib. Donald Trampın sosial mediada iranlıları dövlət müəssisələrini ələ keçirməyə çağıran paylaşımından qısa müddət sonra Laricani "X" platformasında "İran xalqının əsl qatillərinin adlarını açıqlayırıq: 1-Tramp, 2-Netanyahu" deyə yazıb.

Səudiyyə Ərəbistanının rəhbərliyi altında Körfəz ölkələri ABŞ Prezidenti Donald Tramp administrasiyasını İrana qarşı mümkün hərbi müdaxilədən çəkindirməyə çalışır. "Wall Street Journal" (WSJ) qəzetinin anonim mənbələrə istinadən yaydığı məlumata görə, Səudiyyə Ərəbistanı, Oman və Qətər rəsmiləri Vaşinqtonu xəbərdar ediblər. Onlar İrana qarşı hərbi addımın neft bazarlarını sarsıdacağını və nəticədə ABŞ iqtisadiyyatına ciddi ziyan vuracağını bildiriblər. Körfəz ölkələri mümkün hücumların Hörmüz boğazından keçən neft tankerlərinin hərəkətini dayandırmasından və regionda uzunmüddətli qeyri-sabitlik yaranmasından narahatdırlar.

BŞ mediasında yayılan məlumatlara görə, Ağ Evin xüsusi nümayəndəsi Stiv Uitkoff Rza Pəhləvi ilə gizli görüş keçirib. İddia İranda davam edən kütləvi etirazlar və Vaşinqtonun etirazçılara açıq dəstək bəyanatları fonunda gündəmə gəlib. Məlumata əsasən, görüş qeyri-rəsmi formatda baş tutub və onun detalları açıqlanmayıb. Ağ Ev rəsmiləri və Rza Pəhləvinin tərəfi məsələ ilə bağlı rəsmi şərh verməyib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranda davam edən etiraz aksiyalarının iştirakçılarına müraciət edərək, onları aksiyaları davam etdirməyə çağırıb. Tramp bu barədə çərşənbə axşamı özünə məxsus sosial platformada paylaşım edib. ABŞ prezidenti eyni zamanda bildirib ki, İranda etirazçılara qarşı zorakılıq dayandırılana qədər rəsmi Tehran nümayəndələri ilə bütün planlaşdırılmış görüşləri ləğv edib.

Qrenlandiya rəsmiləri və ictimaiyyət ABŞ Prezidenti Donald Trampın adanı nəzarətə götürmək və ya ilhaq etmək niyyəti ilə bağlı açıqlamaları fonunda artan narahatlıqlarını ifadə edirlər. Qrenlandiyalı siyasətçilər bildirirlər ki, ada nə satılıqdır, nə də ABŞ-ın bir hissəsi olmağa razıdır. Danimarka parlamentində Qrenlandiyanı təmsil edən deputatlardan biri, Inuit Ataqatigiit partiyasının üzvü Aaja Kemnits bildirib ki, Qrenlandiya xalqının kimliyi, dili və mədəniyyəti “alınıb-satıla biləcək bir əmtəə deyil”.

ABŞ Prezidenti Donald Trampın administrasiyası Yaxın Şərqdə “Müsəlman Qardaşları” (“İxvan”) hərəkatının üç qolunu terror təşkilatları kimi tanımaqla bağlı verdiyi vədi yerinə yetirib və onlara, eləcə də üzvlərinə qarşı sanksiyalar tətbiq edib. ABŞ-ın Xəzinədarlıq və Dövlət departamentləri çərşənbə axşamı yaydıqları birgə açıqlamada “İxvan”ın Livan, İordaniya və Misirdəki strukturlarına qarşı məhdudlaşdırıcı tədbirlərin qüvvəyə mindiyini bildirib. Qeyd olunub ki, bu qurumlar ABŞ və onun regional maraqları üçün təhlükə yaradır.

Rusiya Təhlükəsizlik Şurasının sədr müavini Dmitri Medvedyev ABŞ Prezidenti Donald Trampın Qrenlandiyanı ilhaq etmək planlarına gözlənilməz reaksiya verib. Rusiyanın "İnterfaks" agentliyinə danışan Medvedyev Qrenlandiya sakinlərinin Rusiyaya birləşmək üçün səs verə biləcəyini iddia edib. Rusiya eks-prezidenti Donald Trampın Arktikada yerləşən bu nəhəng adanı ABŞ-a birləşdirmək üçün tələsməli olduğunu vurğulayıb.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla hər hansı formada ticarət əlaqələri quran bütün ölkələrin ABŞ-la ticarətində 25 faiz dərəcəsində gömrük rüsumu ilə üzləşəcəyini bildirib. Tramp bu barədə "Truth Social" platformasında paylaşım edib. O bildirib ki, İran İslam Respublikası ilə iş görən istənilən ölkə dərhal qüvvəyə minmək şərtilə ABŞ-la apardığı bütün ticarət əməliyyatlarına görə 25 faiz rüsum ödəyəcək. Bu qərarın qəti olduğunu vurğulayan Tramp rüsumun tətbiqi üçün hansı hüquqi mexanizmdən istifadə ediləcəyi barədə əlavə təfərrüat verməyib.

ABŞ Prezidenti Donald Trampa etiraz aksiyalarının davam etdiyi İrana qarşı ənənəvi hava hücumları ilə yanaşı, kiber və psixoloji əməliyyat variantlarını ehtiva edən geniş hesabat təqdim edilib. CBS News kanalına danışan ABŞ Müdafiə Nazirliyinin rəsmiləri Prezident Trampın İrana qarşı istifadə edilə biləcək hərbi və gizli vasitələr barədə ətraflı məlumatlandırıldığını bildiriblər. Məlumata görə, mümkün hərbi müdaxilə zamanı hava qüvvələri və uzaqmənzilli raketlər əsas rolunu qoruyub saxlasa da, kiber əməliyyatlar və psixoloji fəaliyyətlər də masadakı variantlar arasındadır.

Qrenlandiya hökuməti ABŞ Prezidenti Donald Trampın açıqlamalarına cavab olaraq bəyanat yayıb və Birləşmiş Ştatların adanı istənilən formada nəzarətə götürmək niyyətini qəti şəkildə qəbul etmədiyini bildirib. Bəyanatda vurğulanır ki, Qrenlandiya Danimarka Krallığının tərkib hissəsidir və NATO-da məhz Danimarka birliyinin elementi kimi təmsil olunur. Ada rəhbərliyi qeyd edib ki, Qrenlandiyanın müdafiəsi yalnız NATO çərçivəsində həyata keçirilə bilər və bu məsələ üzrə bütün alyans ölkələrinin, o cümlədən ABŞ-ın ortaq maraqları mövcuddur.

ABŞ Prezidenti Donald Trampın Venesuelanın neft axınlarını nəzarətə götürmək qərarı Amerika şist (slanets) neft sənayesi üçün ciddi risklər yarada bilər. Qlobal bazara nisbətən ucuz Venesuela neftinin qayıdışı artıq çətin vəziyyətdə olan ABŞ istehsalçılarına əlavə təzyiq göstərəcək. Nəşrin analitikləri bildirir ki, Venesuela xam neftinin bazara daxil olması qlobal təklif bolluğunu daha da gücləndirəcək və qiymətlərin enməsinə səbəb olacaq. Hazırda neft qiymətləri son dörd ilin minimum səviyyəsindədir və yeni həcmdə tədarük bu meyli dərinləşdirə bilər.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp yanvarın 11-də bildirib ki, Vaşinqton Rusiya–Ukrayna müharibəsi fonunda maliyyə baxımından qazanc əldə edir. Prezident bununla yanaşı vurğulayıb ki, Ukrayna məsələsi ilə məşğul olmasının əsas səbəbi iqtisadi maraqlar deyil, humanitar motivlərdir. “Biz müharibə ilə pul qazanırıq, amma mən bu barədə danışmaq istəmirəm,” — deyə Tramp qeyd edib. Onun sözlərinə görə, Ağ Evin əsas məqsədi insanların həyatını xilas etmək və münaqişəni mümkün qədər tez dayandırmaqdır.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp bildirib ki, İranda getdikcə artan iğtişaşlara cavab olaraq bir sıra tədbirləri, o cümlədən mümkün hərbi variantları nəzərdən keçirir. Tramp prezident təyyarəsində jurnalistlərə açıqlamasında, İranın əvvəllər elan etdiyi “qırmızı xətti” – yəni etirazçıların öldürülməsi həddini keçib-keçmədiyi ilə bağlı suala cavab olaraq deyib

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ölkəsinin müharibə istəmədiyini lakin istənilən ssenariyə, o cümlədən ədalətli danışıqlara hazır olduğunu bildirib. İran dövlət televiziyasının məlumatına görə, Əraqçi Tehrandakı xarici səfirlər və missiya rəhbərləri qarşısında çıxış edərkən ölkədə davam edən etiraz aksiyalarını qiymətləndirib. Nazir nümayişlərin dinc şəkildə başladığını, lakin sonradan xarici güclərin müdaxiləsi ilə zorakılığa çevrildiyini iddia edib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp sosial media hesabında özünü Venesuelanın müvəqqəti prezidenti kimi təqdim edən bir paylaşım edib. Tramp özünə məxsus Truth Social platformasında Vikipedia məlumatlarına bənzədilmiş bir vizual paylaşıb. Həmin şəkildə Trampın fotosunun altında "Venesuelanın müvəqqəti prezidenti" ifadəsi yer alıb. ŞƏkildə həmçinin "2026-cı ilin yanvarından etibarən vəzifədədir" qeydi və vitse-prezident qismində Ceyms Devid Vensin adı qeyd olunub.

Kuba uzun müddət Venesueladan gələn neft tədarükü hesabına əvəzində "təhlükəsizlik xidmətləri" göstərməklə yaşayıb, lakin indi vəziyyət dəyişib. Bu fikirləri ABŞ Prezidenti Donald Tramp "Truth Social" platformasında yazıb.

Ağ Evə qayıdan Donald Tramp “Amerika hər şeydən öncə” kursunu bu dəfə daha sərt və kompromissiz şəkildə həyata keçirməyə başlayıb. Vaşinqton artıq İkinci Dünya müharibəsindən sonra formalaşmış beynəlxalq rolundan nəzərəçarpacaq dərəcədə uzaqlaşaraq, qlobal sistemdə özünü fərqli mövqedə yerləşdirir. ABŞ-ın 66 beynəlxalq təşkilatdan, o cümlədən Birləşmiş Millətlər Təşkilatı ilə əlaqəli 31 qurumdan çıxmaq qərarı sıradan inzibati addım deyil. Bu, Vaşinqtonun beynəlxalq sistemdəki yerini yenidən müəyyənləşdirmək və xarici öhdəlikləri daxili prioritetlər naminə azaltmaq niyyətinin açıq bəyanıdır — hətta bu addım çoxtərəfli institutların zəifləməsi bahasına başa gəlsə belə.

Cənubi Afrika Respublikası Rusiya, İran, Çin və digər ölkələrlə birgə keçirdiyi həftəlik BRICS dəniz təlimlərini qlobal dəniz təhlükəsizliyi baxımından “zəruri” adlandıraraq, artan beynəlxalq gərginlik fonunda manevrləri müdafiə edib. “Will for Peace 2026” adlı təlimlər şənbə günü Keyptaun sahillərində başlayıb. Təlimlər ABŞ-ın Venesuela ilə əlaqəli Rusiya tankerini Şimali Atlantik okeanında saxlamasından bir neçə gün sonra keçirilir. Vaşinqton bu addımı Qərb sanksiyalarının pozulması ilə əsaslandırıb.

ABŞ-ın bir sıra ştatlarında Miqrasiya və Gömrük Xidməti (ICE) əməkdaşlarının fəaliyyətinə qarşı kütləvi etiraz aksiyaları başlayıb. Aksiyalara səbəb yanvarın əvvəlində Minnesotanın Minneapolis şəhərində ICE reydi zamanı 37 yaşlı ABŞ vətəndaşı Rene Nikol Gudun güllələnərək öldürülməsi olub. Yanvarın 9-da minlərlə insan “ICE out of MPLS” şüarı ilə Minneapolis küçələrinə çıxıb. Etirazçılar, ABŞ mediasının məlumatına görə, ICE əməkdaşlarının qala biləcəyi ehtimal olunan azı iki otelin qarşısında da toplaşıblar.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Rusiya neftinin daşınması ilə əlaqəli tankerlərin ələ keçirilməsi qərarını verib və Rusiyaya qarşı “sarsıdıcı sanksiyalar” paketinin irəlilədilməsini təsdiqləyib. Mənbələrə görə, bu addımlar Ağ Evin rəhbərinin Rusiya Prezidenti Vladimir Putin ilə bağlı artan məyusluğu fonunda atılıb. ABŞ administrasiyasında Putinin Ukraynadakı müharibənin dayandırılması yolunda əsas maneə kimi qəbul edildiyi bildirilir. Vaşinqton bu tədbirləri Moskvaya sülh yolu ilə həll üçün vaxtın azaldıldığına dair açıq siqnal kimi dəyərləndirir. Ağ Ev hesab edir ki, Rusiya tərəfi danışıqları qəsdən uzadır.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp ABŞ-ın aparıcı neft şirkətlərinin rəhbərləri ilə Venesueladakı enerji sektoru və investisiya imkanlarını müzakirə edib. Görüşdə Chevron, ExxonMobil, ConocoPhillips, Continental, Halliburton, Valero, Marathon, Shell, Trafigura, Vitol Americas, Repsol, Eni, Hilcorp və digər iri enerji şirkətlərinin rəhbərləri iştirak edib. Tədbirdə, həmçinin ABŞ-ın vitse-prezidenti Cey Di Vens, dövlət katibi Marko Rubio və enerji naziri Kris Rayt da yer alıb.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp The New York Times qəzetinə verdiyi geniş müsahibədə bildirib ki, xarici siyasətdə onun qərarlarını beynəlxalq hüquq deyil, yalnız şəxsi mənəvi dəyərləri və düşüncə tərzi məhdudlaşdıra bilər. Müsahibənin dərc edilən hissələrində Tramp ABŞ-ın xarici və daxili siyasətinin əsas istiqamətlərinə toxunub. O, beynəlxalq hüququ öz hərəkətləri üçün məcburi çərçivə kimi qəbul etmədiyini açıq şəkildə ifadə edib. Prezidentin sözlərinə görə, xarici siyasətdə onun üçün əsas məhdudiyyət yalnız şəxsi “mənəvi kompasıdır”.