BAKI,AzerVoice Azərbaycan İslam Ensiklopediyası

İslam dininə görə, bütün insanlar - qadın və kişi, irq və millətindən asılı olmayaraq - Allah qatında bərabərdirlər. Nə qadın kişidən üstündür, nə də kişi qadından. Hər ikisi də Adəmin övladlarıdır. Quranda buyurulur:

“Ey insanlar! Biz sizi bir kişi və qadından yaratdıq, xalqlara və qəbilələrə ayırdıq ki, bir-birinizi tanıyıb anlayasınız. Şübhəsiz, Allah yanında ən dəyərli olanınız ən təqvalı olanınızdır” (Hucurat, 13).

İbadətdə qadın və kişi bərabərdir

Namaz, oruc, zəkat, həcc kimi ibadətlərdə qadın və kişi eyni məsuliyyət daşıyır. Lakin bəzi hallarda qadınlara xüsusi asanlıqlar verilib. Məsələn, qadınlar aybaşı dövründə namaz qılmır və oruc tutmurlar. Həcc vacib olsa da, yanında məhrəm kişi olmadan getməyə məcbur deyillər.

İslam qadın və kişini yaradılışına uyğun rollarla mükəlləf edib. Peyğəmbərin qızı Fatiməyə ev işlərini, həyat yoldaşı Əliyə isə çöl işlərini tapşırması buna nümunədir. Amma eyni zamanda, bir-birinə kömək etmək də qadağan edilməyib.

Peyğəmbər ﷺ belə buyurub:

“Allah qadınlara bənzəməyə çalışan kişilərə və kişilərə bənzəməyə çalışan qadınlara lənət etmişdir.”

Qadın rəhbər ola bilərmi?

Bu mövzu İslam alimləri arasında müzakirə olunub. Peyğəmbər ﷺ demişdir:
“İşlərini qadına həvalə edən bir qövm nicat tapmaz.”

Bu söz, Sasani imperiyasında qadın hökmdarın taxta çıxması zamanı deyilmişdir.

Alimlərin ortaq fikri budur ki, qadın xəlifə ola bilməz. Çünki bu, müharibədə komandanlıq, camaata imamlıq, sərt və qəti qərarlar vermək kimi məsuliyyətlər tələb edir.

Eləcə də, əksər alimlər qadının qazı olmasını düzgün saymayıb. Amma bəzi alimlər (məsələn, Təbəri və İbn Hazm) qadının kişilər kimi ədalətli hökm verə biləcəyini deyiblər.

Qadının müdir və ya digər idarəçi işlərdə işləməsinə dair tarixi nümunələr var. Məsələn, Xəlifə Ömər (r.a.) Şifa bintu Abdullahı bazar nəzarətçisi təyin etmişdi.

Müasir yanaşma

Bəzi alimlər deyirlər ki: Qadın rəhbər ola bilər, amma şərtlə - əsas analıq vəzifəsini ikinci plana keçirməməli, naməhrəmlərlə münasibətdə dini qaydalara riayət etməli, kişilərə xas sahələrdə işləməməlidir.

Digərləri isə deyirlər ki: qadın evdə belə rəhbərlik etmirsə, daha böyük sahələrdə də rəhbər olmamalıdır (Nisa, 34-cü ayəyə istinadla).