BAKI,AzerVoice, ƏHMƏD SALİH HƏLƏBİ

Məkkədən Minaya doğru səfər etdiyinizdə sol tərəfinizdə, Subeyr dağı yamaclarında qədim bir məscid görəcəksiniz. Bu məscid, Məscidül-Beytə adlanır. Uzun müddət Əqəbə dağı arxasında gizli qalan məscid, 1428-ci hicri ilində Cəmərat genişlənmə layihələri zamanı yenidən üzə çıxdı. Qutbi məscidin yerini belə təsvir edirdi: “Onunla Əqəbə arasında bir ox atışı qədər və ya bir az daha çox məsafə var.” Məşhur alim Həmd əl-Casir məscidin yerini müəyyən edərək qeyd etmişdir ki, “Əqəbədən əvvəl, sol tərəfdəki bir yamacda yerləşir.”

Bu məscidə “Beyət Məscidi” adı verilib, çünki burada Ənsar qəbiləsi Peyğəmbərimiz (s.ə.s) ilə bir araya gələrək onun əmisi Abbas ibn Əbdülmüttəlibin iştirakı ilə beyət (sadiqlik andı) etmişdilər. Onlar Peyğəmbəri Mədinəyə hicrətə dəvət edib, ona dəstək və yardım söz vermişdilər. Bu beyət “Əqəbə Beyəti” adı ilə tanınır, çünki bu hadisə Mina yaxınlığındakı Əqəbə yamacında baş vermişdir.

Bu tarixi yerdə məscid isə, Abbasi xəlifəsi Əbu Cəfər əl-Mənsur tərəfindən 144-cü hicri (761 miladi) ilində tikilmişdir. Bu, məscidin cənub divarına və qiblə divarına həkk olunmuş iki yazıdan aydın olur. Məscid 625-ci hicri (1227 miladi) ilində Abbasi xəlifəsi Müntəsir Billah Əbu Cəfər əl-Mənsurun dövründə yenidən təmir edilmişdir. O, müxtəlif İslam dövrlərində dəfələrlə bərpa edilmiş və genişləndirilmişdir. Məscidin sahəsi təxminən 457.56 m² təşkil edir və bu tarixi məsciddə eyni vaxtda 68 nəfər ibadət edə bilər.

Məscid yenidən Abbasi xəlifəsi Müntəsir dövründə, 629-cu hicri ilində bərpa edilmişdir. Məscidi təsvir edən Fasi belə yazır: “Bu məscidin iki salonu var və hər biri dörd sütuna əsaslanan üç günbəzlə örtülmüşdür. Onların arxasında açıq bir həyət yerləşir. Məscidin şimal tərəfdə iki, cənub tərəfdə iki qapısı var. Məscidin ümumi uzunluğu 38 zira (təxminən 18 metr) və eni 23 ziradır (təxminən 11 metr).”

Məscid, Kral Fəhd bin Əbdüləziz dövründə yenidən bərpa edilmişdir. O dövrdə məscidin sahəsi təxminən 500 m²-ə çatdırılmışdır. Məscidin şimal tərəfi 27,90 metr uzunluğunda, şərq tərəfi isə 17 metr enindədir. Qiblə tərəfinin divarının hündürlüyü 7 metr, digər divarların hündürlüyü isə təxminən 4 metr təşkil edir.

Bu məscid, Məhəmməd bin Salman tərəfindən başladılan tarixi məscidlərin inkişafı layihəsinin ikinci mərhələsinə daxil edilmişdir. Layihə çərçivəsində Məscidül-Beyənin bərpası və yenidənqurması işləri həyata keçirilir. Bu məscid, Məkkə bölgəsində ikinci mərhələdə inkişaf etdirilməsi planlaşdırılan ilk məscid kimi seçilmişdir. Bu, onun tarixi və dini əhəmiyyətini vurğulayır və məscidin xüsusiyyətlərini qoruyaraq müasir ehtiyaclara uyğun şəkildə yenidən qurulmasını təmin edir.

Əhməd Hələbi /Səudiyyəli araşdırmaçı yazar, Xüsusi olaraq AzerVoice üçün
[email protected]