BAKI,AzerVoice, Orxan Qədirzadə
ABŞ-ın Venesuela Prezidenti Nikolas Maduronun zorla ölkədən çıxarıldığını açıqlamasından bir neçə saat sonra İsrail siyasətçisi Yair Lapid Tehrana açıq xəbərdarlıq edib. O bildirib ki, İran hakimiyyəti Venesuelada baş verənlərə diqqətlə baxmalıdır.
Analitiklərin fikrincə, ABŞ Prezidenti Donald Trampın Maduronu hakimiyyətdən kənarlaşdırması Vaşinqtonun İranla müharibə ehtimalını daha da artırır. Bu addım Trampın İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu ilə görüşündən və İrana qarşı yeni zərbələr endirilə biləcəyi barədə açıqlamalarından az sonra baş verib.
Milli İran-Amerika Şurasının rəhbəri Camal Abdi bildirib ki, yaranmış vəziyyət beynəlxalq sabitliyi daha da zəiflədir və müharibə riskini artırır. Onun sözlərinə görə, Maduronun zorla aparılması İranda ABŞ-la danışıqların mənasız olduğu və nüvə çəkindirmə siyasətinin zəruri olduğu fikrini gücləndirə bilər.
Beynəlxalq Siyasət Mərkəzinin aparıcı eksperti Neqar Mortazavi də ABŞ-ın Venesueladakı addımlarının Tramp administrasiyasının maksimalist yanaşmasını nümayiş etdirdiyini vurğulayıb. O qeyd edib ki, Tehran bu şəraitdə Vaşinqtonla danışıqlara maraq göstərmir və bu da münaqişə yolunu açır.
ABŞ rəsmiləri Maduronu narkotik şəbəkəsinə rəhbərlik etməkdə ittiham edib, həmçinin Vaşinqton Venesuelanın böyük neft ehtiyatlarına iddia irəli sürüb. ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio isə Maduronun İranla yaxın əlaqələrini qabardaraq Karakasın bölgədə İranın maraqlarına xidmət etdiyini iddia edib.
Maduro İranın yaxın müttəfiqlərindən biri hesab olunur və iki sanksiyalı ölkə arasında ticarət əlaqələri milyardlarla dollarla ölçülür. Maduronun hakimiyyətdən kənarlaşdırılması Tehranın regiondakı müttəfiqlər şəbəkəsinin daha da zəifləməsinə səbəb ola bilər.
İran Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ-ın Venesuelaya qarşı hərbi əməliyyatını pisləyərək Birləşmiş Millətlər Təşkilatını müdaxiləyə çağırıb və bu addımı beynəlxalq sülhə ciddi təhdid adlandırıb.
Tramp ötən həftə Netanyahunu qəbul edərkən İranın raket və nüvə proqramlarını bərpa edəcəyi təqdirdə yenidən bombardman ediləcəyini bildirib. O, ABŞ-ın bu məsələdə qətiyyətli olduğunu vurğulayıb.
Ekspertlər hesab edirlər ki, Maduronun zorla aparılması ABŞ-ın digər rəqiblərinə də mesaj xarakteri daşıyır. Bununla belə, Venesuelada hakimiyyət dəyişikliyi hələlik baş verməyib və ölkədə vəziyyət qeyri-müəyyən olaraq qalır.
Bəzi tənqidçilər ABŞ-ın Venesuela neft ehtiyatlarına nəzarət əldə edəcəyi təqdirdə İranla mümkün müharibənin enerji bazarlarına təsirini azaltmağa çalışacağını bildirirlər. Hörmüz boğazından dünya neftinin təxminən beşdə birinin keçdiyini nəzərə alsaq, İranla genişmiqyaslı münaqişə qlobal enerji bazarlarında ciddi sarsıntılara səbəb ola bilər.
Bəzi analitiklər vurğulayır ki, Venesuelada uzunmüddətli hərbi və siyasi iştirak ABŞ-ın diqqətini başqa istiqamətlərdən yayındıra və İranla müharibə ehtimalını müvəqqəti də olsa azalda bilər.