BAKI, AzerVoice, Orxan Qədirzadə
ABŞ prezidenti Donald Tramp Qəzza üzrə atəşkəs razılaşmasının ikinci mərhələsinin başlanması fonunda HƏMAS-a qarşı yeni və sərt tələblər irəli sürüb.
AzerVoice xəbər verir ki, Donald Tramp sosial şəbəkə paylaşımında HƏMAS-ın dərhal silahsızlanmalı olduğunu bəyan edib və qrupla bağlı hədələyici ifadələr işlədib. ABŞ prezidenti HƏMAS-dan son israilli girovun cəsədinin təxirəsalınmadan İsrailə qaytarılmasını tələb edib və silahsızlanmanın “ya asan, ya da çətin yolla” həyata keçiriləcəyini bildirib.
Trampın sözlərinə görə, ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə əldə olunmuş atəşkəs razılaşmasının ikinci mərhələsində HƏMAS-ın tam demilitarizasiyası əsas prioritetlərdən biridir. Vaşinqton daha əvvəl də HƏMAS-ın razılaşmanın birinci mərhələsi üzrə öhdəliklərini yerinə yetirməsini, o cümlədən son israilli girovun – Ran Qvilinin cəsədinin təhvil verilməsini gözlədiyini açıqlamışdı.
ABŞ tərəfi ikinci mərhələdə HƏMAS-ın silahlarının müsadirəsi və tunel şəbəkəsinin ləğvini, həmçinin beynəlxalq sülhməramlı qüvvələrin yerləşdirilməsini planlaşdırır. Donald Tramp bildirib ki, bu proses Misir, Türkiyə və Qətərin dəstəyi ilə həyata keçiriləcək. Lakin bu planın praktiki olaraq necə icra ediləcəyi hələlik qeyri-müəyyən olaraq qalır.
Bununla yanaşı, İsrailin razılaşma çərçivəsində üzərinə düşən öhdəlikləri - qoşunlarını Qəzzadan çıxarması və humanitar yardımın həcmini artırması - hələ də tam icra edilməyib. İsrail ordusu atəşkəsə baxmayaraq Qəzzanın müxtəlif bölgələrində hücumları davam etdirir və ərazinin 50 faizdən çoxunun nəzarətdə saxlandığı “Sarı xətt” adlanan bölgədən geri çəkilməkdən imtina edir.
Atəşkəsin ikinci mərhələsinə əsasən, Qəzzanın idarə olunması Trampın sədrliyi altında fəaliyyət göstərəcək “Sülh Şurasının” nəzarəti ilə 15 nəfərlik Fələstin texnokrat komitəsinə həvalə edilməlidir. ABŞ prezidenti Qəzzada yeni təyin olunmuş texnokrat Fələstin hökumətinə dəstəyini bir daha təsdiqləyib.
Humanitar vəziyyət isə ağır olaraq qalır. İsrailin nəzarətində olan sərhədlər səbəbindən Qəzzada ərzaq, təmiz su, dərman və yanacaq çatışmazlığı davam edir. Beynəlxalq humanitar təşkilatlar ABŞ prezidentinin “rekord həcmdə yardım” iddialarını təkzib edərək, razılaşmada nəzərdə tutulan yardımın Qəzzaya buraxılmadığını bildiriblər.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının rəsmiləri qeyd edir ki, daxil olan yardım humanitar fəlakətin və aclıq təhlükəsinin qarşısını almaq üçün kifayət deyil. Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsinin rəyinə əsasən isə İsrail Qəzza əhalisinin əsas ehtiyaclarının təmin olunmasına məsuliyyət daşıyır.