BAKI, AzerVoice, Orxan Qədirzadə
Əmək münasibətlərinin müasir tələblərə uyğunlaşdırılması məqsədilə Azərbaycan qanunvericiliyində mühüm dəyişikliklər qüvvəyə minib.
AzerVoice xəbər verir ki, Prezident İlham Əliyev əmək münasibətləri ilə bağlı qanunvericilikdə edilmiş dəyişiklikləri təsdiqləyib. Əmək Məcəlləsi və digər normativ hüquqi aktlarda ümumilikdə 400-dən çox dəyişiklik edilib. Yeniliklər Beynəlxalq Əmək Təşkilatının konvensiyalarına və qabaqcıl beynəlxalq təcrübəyə uyğun olaraq hazırlanıb və işçi hüquqlarının daha etibarlı müdafiəsini, sosialyönlü və çevik əmək münasibətlərinin formalaşdırılmasını hədəfləyir.
Yeni anlayışlar və sosial təminatlar
Dəyişikliklər çərçivəsində Əmək Məcəlləsinə “ailə vəzifələri olan işçi” anlayışı daxil edilib. Bu kateqoriyaya qulluğa və ya köməyə ehtiyacı olan ailə üzvünə qayğı göstərilməsi səbəbindən əmək fəaliyyəti imkanları məhdudlaşan şəxslər aid edilir. Bu işçilərə güzəşt və əlavə təminatların verilməsi ayrı-seçkilik hesab edilməyəcək. Növbəli və gecə işləri zamanı da onların ailə ilə bağlı ehtiyacları nəzərə alınacaq.
Distant iş və yeni hüquqi mexanizmlər
Əmək funksiyasının məsafədən yerinə yetirilməsi üçün hüquqi əsas yaradılıb və Məcəlləyə “məsafədən (distant) iş” anlayışı əlavə edilib. Distant işlə bağlı şərtlər tərəflərin razılığı ilə əmək müqaviləsində müəyyən olunacaq.
Qanunvericilikdə terminoloji dəyişiklik də aparılıb: “əmək müqaviləsinin ləğv edilməsi” ifadəsi “əmək müqaviləsinə xitam verilməsi” ilə əvəzlənib. Eyni zamanda Əmək və Sosial Məsələlər üzrə Üçtərəfli Komissiyanın hüquqi əsasları gücləndirilib.
Məzuniyyət və sosial təminatlarda yeniliklər
Yeni dəyişikliklərə əsasən:
İşçi məzuniyyətdə olduğu dövrdə orta əməkhaqqı sonuncu maaşdan az olmamaqla saxlanılacaq;
Hərbi xidmətə çağırılan işçiyə əmək müqaviləsinə xitam verilərkən azı üç aylıq orta əməkhaqqı məbləğində müavinət ödəniləcək;
Ən azı 46 təqvim günü məzuniyyət hüququ olan şəxslərin siyahısı genişləndirilib və bu siyahıya müharibə veteranları, Çernobıl AES-də xidmət nəticəsində əlilliyi olanlar və digər kateqoriyalar daxil edilib;
Hamiləliyə və doğuşa görə məzuniyyətin doğuşdan əvvəlki hissəsi faktiki günlər qədər ödənişli uzadılacaq və doğuşdan sonrakı hissə azaldılmayacaq;
Uşağın doğulması ilə əlaqədar kişilərə 14 gün ödənişli məzuniyyət veriləcək.
Əməyin mühafizəsi və iş şəraiti
Dəyişikliklər iş yerlərində əməyin mühafizəsinin gücləndirilməsini də nəzərdə tutur. İşçi sayı 50-dən az olan müəssisələrdə əməyin mühafizəsi bilikli işçilərdən birinin funksiyasına daxil ediləcək, bu mümkün olmadıqda mütəxəssis vəzifəsi təsis ediləcək. Zərərli və təhlükəli iş yerlərində çalışan işçilər isə mütəmadi olaraq əməyin mühafizəsi üzrə təlimatlandırılacaq.
Ekspertlərin fikrincə, qəbul edilən dəyişikliklər əmək münasibətlərində sosial ədaləti gücləndirir, işçilərin hüquqi müdafiəsini artırır və əmək bazarının müasir çağırışlara uyğunlaşdırılmasına xidmət edir.
