Close Menu
AzerVoice Logo
    Facebook X (Twitter) Linkedin Youtube

    AzerVoice

    • Baş xəbər
    • Xəbər lenti
    • Siyasət
    • Türk Dövlətləri
    • Digər Dövlətlər
      • Şimali Afrika
      • Yaxın Şərq
    • Təhlil
    Facebook X (Twitter) Linkedin Youtube
    AzerVoice
    Tarix

    Bu gün Antarktida silahsız qitə elan edildi

    1 Dekabr 2025 00:10
    Facebook Twitter Pinterest Copy Link Telegram LinkedIn Tumblr Email
    Facebook Twitter LinkedIn Pinterest Email

    BAKI,AzerVoice

    On iki ölkə, o cümlədən ABŞ və Sovet İttifaqı, Antarktida müqaviləsini imzalayaraq qitədə hərbi fəaliyyətləri və silah sınaqlarını qadağan etdilər. Bu sənəd Soyuq müharibə dövründə imzalanan ilk silahlara nəzarət sazişi hesab olunur.

    1800-cü illərdən etibarən Böyük Britaniya, Avstraliya, Çili və Norveç də daxil olmaqla bir sıra ölkələr Antarktidanın müxtəlif hissələrinə iddia irəli sürmüşdü. Bu rəqabətli iddialar diplomatik gərginliklərə, hətta silahlı toqquşmalara səbəb olmuşdu. 1948-ci ildə Argentina hərbi qüvvələri, hər iki ölkənin sahiblənmək istədiyi ərazidə britaniyalı hərbçilərə atəş açmışdı. Bu kimi hadisələr, eləcə də Sovet İttifaqının Antarktidaya marağının artmasına dair sübutlar ABŞ-ı qitənin BMT himayəsinə verilməsi ideyasını irəli sürməyə vadar etdi. Lakin bu fikir rədd edildi, çünki həmin ərazidə marağı olan dövlətlərin heç biri suverenlik iddialarından imtina edib səlahiyyəti beynəlxalq təşkilata verməyə razı olmadı.

    1950-ci illərdə ABŞ-da bəzi rəsmilər Antarktida ilə bağlı daha fəal siyasət yürütməyin vaxtı çatdığını irəli sürməyə başladılar. Onlar hesab edirdilər ki, qitə nüvə sınaqları üçün perspektivli hərbi məkan ola bilər. Lakin prezident Duayt Eyzenhauer fərqli yanaşma seçdi. ABŞ diplomatları sovet həmkarları ilə birlikdə Antarktidanı hərbidən azad zona elan edən və ərazi iddialarının həllini gələcək müzakirələrə saxlayan bir müqavilə hazırladılar.

    Sənədə görə qitədə hər hansı hərbi iştirak, eləcə də nüvə silahları daxil olmaqla istənilən silah sınaqları qadağan olunurdu. Elmi tədqiqatlara icazə verilir, alimlərin isə müxtəlif ölkələrin iddia etdiyi bölgələrdən sərbəst şəkildə keçməsinə maneə qoyulmurdu. Sənədi on iki dövlət imzaladı. Müqavilə Antarktidada suverenlik məsələlərinə birbaşa toxunmadığı üçün qitəyə ərazi iddiası olan bütün ölkələr bunu qəbul etdilər. Bu baxımdan, müqavilə ABŞ–SSRİ arasında silahlara nəzarət və siyasi əməkdaşlıq sahəsində kiçik, lakin mühüm ilk addım sayılır.

    Müqavilə 1961-ci ilin iyununda qüvvəyə mindi və bu günə qədər Antarktida ilə bağlı tətbiq olunan əsas siyasətlərin əsasını qoydu.

    #Tarixdə bu gün #Antarktida #Antarktida müqaviləsi #Antarktida hərbidən azad qitə #Antarktida hərbi fəaliyyətə qadağa #Soyuq müharibə dövrünün ilk silahlara nəzarət sazişi #ABŞ və Sovet İttifaqı Antarktida müqaviləsi #Antarktidada nüvə sınaqlarının qadağan edilməsi #Antarktidada hərbi baza yaradılmasının qadağan olunması #Elmi tədqiqatlar üçün açıq Antarktida rejimi #Antarktida üzrə beynəlxalq hüquqi rejim #1961 Antarktida müqaviləsinin qüvvəyə minməsi #Antarktida müqaviləsi Soyuq müharibə dövründə silahlara nəzarət sisteminin formalaşmasına necə təsir etdi #Antarktika Antlaşması
    Facebook Twitter Pinterest LinkedIn Tumblr Email Copy Link

    Oxşar Xəbərər

    Tarixdə bu gün - 3 fevral

    3 Fevral 2026 00:01

    Tarixdə bu gün - 2 fevral

    2 Fevral 2026 00:01

    Tarixdə bu gün - 1 fevral

    1 Fevral 2026 00:01

    Tarixdə bu gün - 31 yanvar

    31 Yanvar 2026 00:01

    Tarixdə bu gün - 30 yanvar

    30 Yanvar 2026 00:01

    Tarixdə bu gün - 29 yanvar

    29 Yanvar 2026 00:01

    NASA-nın qara keçmişi: "Challenger" və "Columbia" fəlakətlərindən alınan acı dərslər

    28 Yanvar 2026 01:00

    Tarixdə bu gün - 28 yanvar

    28 Yanvar 2026 00:01

    Tarixdə bu gün - 27 yanvar

    27 Yanvar 2026 00:01

    Tarixdə bu gün - 26 yanvar

    26 Yanvar 2026 00:01

    Tarixdə bu gün - 25 yanvar

    25 Yanvar 2026 00:01

    Tarixdə bu gün - 24 yanvar

    24 Yanvar 2026 00:01
    Demo
    XƏBƏR LENTİ

    Mərkəzi Bankın Notlarının yerləşdirilməsi üzrə hərrac keçiriləcək

    İsrail hərbçiləri Qəzzada fələstinli gənci qətlə yetirib

    Azərbaycan və BƏƏ arasında hərbi əməkdaşlığın inkişaf perspektivləri müzakirə edilib

    Türkiyə-Səudiyyə Ərəbistanı münasibətləri regional sülh üçün strateji əhəmiyyət daşıyır - Ərdoğan

    Strateji tərəfdaşlıq Azərbaycan-İtaliya mədəni əməkdaşlığına da geniş zəmin yaradıb

    Azərbaycan ilə ABŞ arasında mədəniyyət sahəsində əlaqələr müzakirə edilib

    Türkiyə və Səudiyyə Ərəbistanı arasında ticarət dövriyyəsinin 30 milyard dollara çatdırılması planlaşdırılır

    XRİTDX “İnformasiya Təhlükəsizliyi Testləri” laboratoriyasını istifadəyə verib

    "Bakı Fond Birjası"nın dövriyyəsi azalıb

    Daha bir neçə istiqamət üzrə keçirilən müsabiqələrin qalibləri müəyyən edilib

    Reklam
    Demo
    Facebook X (Twitter) Linkedin Youtube
    © 2026 Azervoice.
    • Əlaqə
    • Haqqımızda
    • İstifadə şərtləri
    • Məxfilik siyasəti
    • Xəbər lenti

    Axtarış üçün yuxarıya yazın və Enter düyməsinə basın. Ləğv etmək üçün Esc düyməsini sıxın.