BAKI,AzerVoice

Kim Çen In (김정은, 金正恩) 8 yanvar 1982-ci ildə Koreya Xalq Demokratik Respublikasında, Pxenyanda anadan olub. O, Şimali Koreyanın siyasi, dövlət, hərbi və partiya xadimidir. Kim 2016-cı ildən KXDR Dövlət Şurasının sədridir və 2019-cu ildə bu vəzifəyə yenidən seçilib. Kim Çen In hakimiyyətə gəlməzdən əvvəl nadir hallarda ictimaiyyət qarşısında görünürdü. O, 2011-ci ildə atası Şimali Koreya lideri Kim Çen İri əvəzləyib. Kim Çen Inın hakimiyyəti raket və nüvə silahlarının davamlı inkişafı, kosmik peyklərin buraxılması, iqtisadi islahatlar, Çin Xalq Respublikası ilə dostluq əlaqələrinin inkişafı, eləcə də Cənubi Koreya və Qərb ölkələri ilə münasibətlərdə dalğalanmalarla yadda qalıb.

Doğum tarixi və İsveçrədəki təhsil illəri

Kim Çen In Pxenyanda anadan olub. Rəsmi olaraq onun doğum tarixi 1982-ci il yanvarın 8-i hesab edilir, lakin 2009-cu ildə Yaponiya Yayım Korporasiyası (NHK) qeyd edib ki, bu tarix ilk dəfə 2009-cu ilin iyununda rəsmi olaraq elan edilib və əvvəllər alınan məlumata görə, o, 1983-cü ildə doğulub. 2012-ci ilin aprelində Kim Çen Inın 1991 və ya 1992-ci ildən İsveçrədə yaşadığını və orada orta təhsil aldığını göstərən yeni sənədlər ortaya çıxıb.

O Maykl Cordanın fanatıdır

“Washington Post” qəzetinin yazdığına görə, Kim Çen Inın orta məktəbdəki dostları onun “Chicago Bulls” ulduzu Maykl Cordanın səliqəli qələm rəsmlərini çəkərək saatlarla vaxt sərf etdiyini xatırlayırdılar. Ali təhsilini Kim İr Sen adına Hərbi Universitetdə alıb, dissertasiyasının mövzusu isə “Qlobal naviqasiya sistemindən (GPS) istifadə edərək taktiki xəritələrin dəqiqləşdirilməsi üçün kompüter modelləşdirməsi”dir. Kim Çen In həmçinin iki elmi ada layiq görülüb - Kim İr Sen Universitetində fizika elmləri doktoru və Kim İr Sen Hərbi Universitetində hərb sənəti üzrə elmlər doktoru. O, ingilis dilini peşəkar səviyyədə olmasa da, yaxşı səviyyədə bilir, buna görə də rəsmi görüşlərdə tərcüməçidən istifadə edir.

Varislik və hərbi rütbələrin yüksəlişi

2006-cı ildə Koreya Fəhlə Partiyasının yüksək vəzifəli işçilərinə Kim Çen Inın portretləri olan döş nişanları verildiyi barədə mətbuatda xəbərlər yayılmışdı ki, bu da Kim Çen Inın KXDR lideri kimi atasının varisi olacağı ilə bağlı fərziyyələrə səbəb olmuşdur. 2008-ci ildə Pxenyanda 26 yaşlı Kim Çen In üçün ayrıca iqamətgahın tikintisinə başlanılıb. 27 sentyabr 2010-cu ildə Kim Çen In ordu generalı rütbəsinə yüksəlib. 18 iyul 2012-ci ildə o, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı vəzifəsi və eləcə də marşal titulunu aldı. Dövlət mediası onu tez-tez “marşal Kim Çen In” və ya “marşal” adlandırır. 25 aprel 2022-ci ildə o, KXDR-in generalissimus titulu alıb.

Atasının ölümü və liderlik dövrünün başlanğıcı

Kimin atası Kim Çen İr 2011-ci il dekabrın 17-də infarktdan öldü, lakin bu, iki gün sonra açıqlandı. Dekabrın 24-də yeganə və hakim partiyanın (ölkədə yalnız bir partiya var) mərkəzi çap orqanı olan “Nodong Sinmun” qəzetində “Kim Çen In ilk dəfə Koreya Xalq Ordusunun Ali Baş Komandanı seçilib” başlıqlı xəbər yayımlandı. Daha sonra, dekabrın 31-nə keçən gecə Koreya Fəhlə Partiyası Mərkəzi Komitəsinin Siyasi Bürosu onu rəsmi olaraq ölkənin silahlı qüvvələrinin Ali Baş Komandanı təyin etdi. O, KXDR lideri olduqdan dərhal sonra çoxları onu Mixail Qorbaçovla müqayisə etdi.

İdarəetmə üslubu və daxili siyasət

BBC mənbəsinin bildirdiyinə görə, ilkin olaraq Kim Çen Inın ölkəni əmisi Jang Song ilə bölüşəcəyi güman edilirdi (daha sonra, o əmisini 2013-cü ilin dekabrında vətənə xəyanət ittihamı ilə edam etdirdi). 15 aprel 2012-ci hərbi parad zamanı Kim Çen In ilk dəfə ictimaiyyət qarşısında çıxış etdi. Onun ölkəyə rəhbərlik etdiyi müddətdə, 2012-ci ilin sonunda KXDR, BMT Təhlükəsizlik Şurasının iki qətnaməsini (müvafiq olaraq 2006 və 2009-cu illərdə) pozaraq kosmik güclər klubuna daxil oldu və bununla da beynəlxalq ictimaiyyətin qəzəbinin artmasına səbəb oldu. 2013-cü ilin fevralında Şimali Koreya öz tarixində üçüncü nüvə sınağını uğurla həyata keçirdi.

Beynəlxalq sanksiyalar və ABŞ-a nüvə təhdidi

BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinə məhəl qoymayan Kim Çen Inın və KXDR-in digər rəhbərliyinin hərəkətlərinin nəticəsi BMT Təhlükəsizlik Şurasının bu ölkəyə qarşı sanksiyaları sərtləşdirməsi ilə nəticələndi. Bu qərar Kimi olduqca qəzəbləndirmişdi və o Vaşinqtonu ABŞ-a nüvə zərbələri endirməklə təhdid etdi. Bu azmış kimi, Kim KXDR və Cənubi Koreya ilə müharibə bitdikdən sonra 1953-cü ildə imzalanmış “Hücum etməmək haqqında müqaviləni” 8 mart 2013-cü ildə ləğv etdi. Kim Çen In nüvə silahının yalnız müdafiə vasitəsi kimi istifadə ediləcəyini qeyd etdi.

Putin və Tramp ilə münasibətlər

Rusiya Prezidenti Kim haqqında deyirdi: ”Düşünürəm ki, cənab Kim öz oyununda qalib gəldi. O, strateji problemini həll edib, 13 min kilometrə qədər qlobal uçuş məsafəsi olan raketi nüvə raketlərinə sahib oldu. Bu raketlər dünyanın demək olar ki, istənilən nöqtəsinə çata bilir... O, tamamilə savadlı və yetkin siyasətçidir”. Donald Tramp və Kim Çen In arasında görüş 27-28 fevral 2019-cu il tarixlərində Hanoyda (Vyetnam) baş tutub. Danışıqlar zamanı Tramp Koreya yarımadasının tam nüvəsizləşdirilməsində israr etsə də, KXDR lideri bununla razılaşmayıb.

İqtisadi islahatlar və "Kiçik Zəncir" modeli

Kim Çen In hakimiyyətə gəldikdən az sonra ölkə Çinin “islahat və açıqlıq” siyasətinə bənzər iqtisadi islahatlar həyata keçirməyə başladı. Dövlətin özəl biznesə münasibəti daha loyal xarakter alıb. Hətta xarici investisiyaları cəlb etmək üçün xüsusi iqtisadi zonalar şəbəkəsi də yaradılmışdır. İlk islahatlar aqrar sahədə aparıldı və bu islahata uyğun olaraq, bir-birinə yaxın yaşayan bir ailəyə və ya iki ailəyə “kiçik zəncir” adlı müqavilə imzalamaq imkanı verildi. Müqavilə çərçivəsində hər iki ailəyə əkin üçün torpaq verilir və əldə edilən məhsulun əhəmiyyətli bir hissəsi müqavilə tərəflərinə verilirdi və yalnız kiçik bir hissəsi dövlətə verilirdi. İslahat kənd təsərrüfatında sıçrayışa səbəb oldu. Artıq onun həyata keçirilməsininin birinci ilində (2013) rekord taxıl məhsulu əldə edilmişdir. Sənayedə dövlət müəssisələri faktiki olaraq özünümaliyyələşdirməyə keçirildi.

“İslahatların həyata keçirilməsi özəl müəssisələrin sürətlə artmasına və əhalinin həyat səviyyəsinin yüksəlməsinə kömək etdi” (Rəsmi KXDR də belə hesab edir). KXDR-də informasiya texnologiyalarının yayılması prosesi intensivləşib: 2014-cü ildə Çindən 82 milyon 840 min dollar dəyərində smartfon və adi mobil telefonlar idxal edilib. Bu 2013-cü illə müqayisədə 2 dəfə çoxdur. 2013-cü ilin yanvar ayının sonunda Şimali Koreya üçüncü nüvə sınağı keçirmək niyyətini açıqladı. Fevralın 12-də Koreya böhranına səbəb olan uğurlu nüvə sınağını rəsmi olaraq elan etdi. 10 dekabr 2015-ci ildə Kim Çen In KXDR-də hidrogen bombası olduğunu da elan etdi.

Kimçenizim: Əcdadların kölgəsindən çıxış

2021-ci ilin noyabrında Cənubi Koreyanın kəşfiyyat xidmətləri KXDR-in hakim dairələrində “Kimjeungizm” ideoloji terminindən istifadə olunmağa başladığını açıqladı. Kim Çen In Pxenyandakı inzibati binalardan atasının və babasının portretlərinin yığışdırılmasını da əmr etdi. Dövlət mediası Kim Çen Inı “böyük lider” adlandırmağa başladı, əvvəllər yalnız onun babası Kim İr Sen belə adlanırdı. "The Times" qəzetinin yazdığına görə, Kim Çen In bununla öz əcdadlarının kölgəsindən çıxmağa çalışırdı.