BAKI, AzerVoice
Abaza Mehmed Paşa, Osmanlı dövlətinin görkəmli xadimlərindən olan Həkimoğlu Əli Paşanın ən etibarlı adamlarından və dəstə başçılarından biri idi. O, hərbi karyerasına cəsarətli addımlarla başlamış, "Gənc Əli" ləqəbli quldur başçısını zərərsizləşdirdiyinə görə mühafizə dəstələrinin rəhbəri vəzifəsinə yüksəlmişdi. Bu uğurundan sonra həmin il Maraş valisi, bir müddət sonra isə Günyə valisi təyin edildi.
Siyasi Çəkişmələr və Yüksəliş
1765-ci ildə Bozok sancağına vali təyin olunan Mehmed Paşa, burada Çapanoğlu Əhməd paşanı sıradan çıxarmağa nail olsa da, yol verdiyi bəzi özbaşınalıqlar səbəbindən bir il sonra (1766) vəzifəsindən uzaqlaşdırıldı.
Lakin bu uğursuzluq uzun çəkmədi. O, tezliklə Hotin cəbhəsinin komandiri təyin olundu. Hotin qalasını ruslara qarşı qəhrəmancasına müdafiə etməsi və onu mühasirədən xilas etmək səyləri sayəsində ona "Vəzir" rütbəsi verildi. Lakin qala sonradan rusların ixtiyarına keçdikdə, o, vəzifəsindən alınaraq Moldovanın müdafiəsinə göndərildi.
Tənəzzül və Edam
1770-ci ildə baş verən həlledici Kaqul (Qartal) döyüşündə sağ qanada komandanlıq edən Mehmed Paşa, həmin il Silistra valisi təyin edildi. Lakin bu dövrdə o, əsgər toplamaq üçün ona verilən dövlət xəzinəsini israf etməkdə ittiham olundu. Nəticədə vəzirlik rütbəsi əlindən alındı və o, Köstendilə sürgün edildi.
Daha sonra Krım xanının vasitəçiliyi ilə vəzirliyi bərpa olunan Mehmed Paşaya Yeniqala və Rubatın mühafizəsi tapşırıldı. Lakin o, bu dəfə həlledici səhvə yol verdi: Yeniqalanın müdafiəsinə getmədi və qalanın düşmən əlinə keçməsinə səbəb oldu. Krımdan Sinopa qayıdarkən vəzifəsini tərk etdiyi və səhlənkarlıq göstərdiyi əsas gətirilərək edam edildi.
Tarixi Şəxsiyyət: Abaza Mehmed Paşa
Xülasə: Həkimoğlu Əli Paşanın adamı olaraq başlayan, vəzirliyə qədər yüksələn və faciəvi şəkildə edam edilən Osmanlı paşası.
Karyera Xronologiyası
- Başlanğıc: Mühafizə dəstə başçısı (Gənc Əlini öldürdükdən sonra).
- 1765: Bozok Valisi.
- 1766: Vəzifədən uzaqlaşdırıldı.
- Hotin Dövrü: Cəbhə komandiri və Vəzir.
- 1770: Kaqul Döyüşü və Silistra Valiliyi.
- Son: Sinopda edam.
Tarixi Əhəmiyyəti
Onun həyatı Osmanlı-Rus müharibələri dövründəki daxili çəkişmələri və cəbhə uğursuzluqlarının nəticələrini göstərən bariz nümunədir.