BAKI,AzerVoice Analitik Təhlil Mərkəzi, Orxan Qədirzadə
Livan prezidenti Cozef Aunun silahın yalnız dövlətin nəzarətində olması ilə bağlı çağırışları “Hizbullah” daxilində narazılıqla qarşılanıb, lakin partiya bu mövqeyini hələlik açıq şəkildə ortaya qoymaqdan çəkinir.
Livanın siyasi dairələrinə yaxın mənbələrin bildirdiyinə görə, “Hizbullah” prezident Aunun silahın dövlətə təhvil verilməsi və təşkilatın hərbi rolunun artıq həm öz elektoratı, həm də ölkə üçün yükə çevrildiyi barədə açıqlamalarına ehtiyatla yanaşır. Mənbə partiyanın susqunluğunu iki əsas səbəblə izah edir.
Birinci səbəb regional qeyri-müəyyənliklə bağlıdır. “Hizbullah” İranda davam edən etirazların hansı nəticə ilə yekunlaşacağını, həmçinin ABŞ prezidenti Donald Trampın İranla bağlı siyasətinin diplomatik təzyiqlərlə məhdudlaşıb-məhdudlaşmayacağını, yoxsa hərbi müdaxiləyə keçəcəyini gözləməyə üstünlük verir.
İkinci səbəb isə daxili siyasi balanslarla əlaqəlidir. Partiya Livan parlamentinin sədri Nəbi Berri ilə mövqeləri uzlaşdırmadan açıq etiraz mövqeyi sərgiləmək istəmir və bu məsələdə tək qalmaqdan ehtiyat edir.
Məlumata görə, prezident Aunla Nəbi Berri arasında əlaqələr davamlı və müsbət xarakter daşıyır. Son təmaslar Aunun televiziya müsahibəsindən qısa müddət sonra baş tutub. Prezident Administrasiyasına və parlament rəhbərliyinə yaxın dairələr bu görüşlərin müsbət atmosferdə keçdiyini və Berrinin Aunun açıqlamalarını yerində hesab etdiyini bildiriblər.
Bu vəziyyət “Hizbullah”ın açıq qarşıdurmaya getməsini daha da çətinləşdirir. Partiya Aunun “təhlükəsizlik yalnız dövlətin səlahiyyətində olmalıdır” çağırışını birbaşa özünə ünvanlanmış mesaj kimi qəbul edir və bu mövqedən rəqiblərinin siyasi üstünlük qazanmasından narahatdır. Bununla yanaşı, “Hizbullah” strateji müttəfiqi olan Berri ilə münasibətləri risk altına salmaq niyyətində deyil.
Mənbələr qeyd edir ki, Aunun silahın dövlət nəzarətinə verilməsi ilə bağlı mövqeyi əslində milli dialoqun gündəliyində olan əsas məsələlərin təkrarıdır. Prezidentin xüsusi nümayəndəsinin bu mövzuda əvvəlcədən “Hizbullah” rəhbərliyini məlumatlandırdığı və partiyanı fakt qarşısında qoymamaq üçün addımlar atıldığı bildirilir.
Bu fonda “Əməl” hərəkatına yaxın olan NBN telekanalı Aunun müsahibəsini yayımlayıb, sosial şəbəkələrdə isə “Hizbullah”a yaxın fəallar prezidentin mövqeyini tənqid ediblər. Buna baxmayaraq, partiya rəhbərliyi rəsmi səviyyədə Aunu hədəfə alan açıqlamalardan çəkinib və əlaqə kanallarını açıq saxlayıb.
Siyasi müşahidəçilərin fikrincə, Aunun mövqeyi xarici təzyiqlərdən irəli gəlmir, daha çox dövlət institutlarının bərpasına yönəlib. Beynəlxalq ictimaiyyət də bu xətti dəstəkləyir və xüsusilə ABŞ və Fransa Nəbi Berrinin vasitəçi roluna ümid bəsləyir.
Ekspertlər hesab edirlər ki, “Hizbullah” hazırda ciddi seçim qarşısındadır: ya silahın dövlətin nəzarətinə verilməsi prosesinə uyğunlaşmalı, ya da daxili və beynəlxalq təzyiqlərin daha da artması riski ilə üzləşməlidir. Bu şəraitdə partiyanın təkbaşına sərt mövqe tutması onun siyasi təcridini dərinləşdirə bilər.