BAKI,AzerVoice Analitik Təhlil Mərkəzi

İsrailin iki il davam edən Qəzza müharibəsi (2023-2025) ərzində “HƏMAS” hərəkatı yalnız xarici deyil, həm də daxili təhdidlərlə üzləşdi. Müharibə dövründə bir sıra qəbilə və silahlı dəstələr meydana çıxaraq bölgədə təhlükəsizlik boşluğu yaratmağa cəhd göstərdi. Atəşkəsin qüvvəyə minməsindən bir neçə gün öncə “HƏMAS” Xan Yunis şəhərinin cənubunda yerləşən Məcaidə qəbiləsinin silahlıları ilə ən böyük toqquşmasına girdi. Müharibə bitdikdən dərhal sonra isə hərəkat Dəğmiş qəbiləsi ilə daha geniş döyüşlər apardı və İsrailin himayəsində fəaliyyət göstərən silahlı qrupları izləməyə başladı.

“Əbu Şəbab” qrupu

Hazırda “Əbu Şəbab qrupu” və ya “HƏMAS”ın adlandırdığı kimi “Əbu Şəbab dəstəsi” Rəfah şəhərində İsrailin nəzarətində qalan bölgələrdə mövqe saxlayır. Qrupun hücumları dayanıb, lakin müharibə xaosundan yararlanaraq bəzi ərazilərdə qarışıqlıq yaratmağa çalışır. “HƏMAS” açıq şəkildə bu qrupun İsrailin maraqlarına xidmət etdiyini iddia edir. Əbu Şəbab isə özünü “xalq qüvvələri” adlandırır və İsraillə əlaqəsini inkar etsə də, sonradan qismən bunu etiraf edib.

Əbu Şəbab əvvəllər “HƏMAS” polisi tərəfindən cinayət əməllərinə görə həbs edilmiş, siyasi tanınırlığı olmayan şəxs idi. Onun qrupu xüsusilə İsrail ordusunun fəaliyyətdə olduğu zonalarda yardım maşınlarını qarət etməklə tanınmağa başladı. “HƏMAS”ın əməliyyatları nəticəsində onun qardaşı öldürülüb. Qrup hələ real təhlükə yaratmasa da, “HƏMAS” öz hakimiyyətini nümayiş etdirmək üçün ona qarşı əməliyyatlar aparır və gələcəkdə daha sərt zərbələr planlaşdırılır.

Hussam əl-Əstəl qrupu

Cənub-şərqi Xan Yunisdə - Qizan ən-Nəccar, Cürət əl-Lut və əl-Manara bölgələrində fəaliyyət göstərir. Təxminən 40 silahlıdan ibarətdir. Bu ərazilərdə İsrail qoşunlarının fəaliyyəti davam edir. Məlumatlara görə, əl-Əstəl əvvəlcə Əbu Şəbabın dəstəsindən ayrılıb öz qrupunu yaradıb. Qısa müddət sonra qəbilə ağsaqqalları vasitəsilə barışıq əldə olunub və ailə üzvləri qeyri-qanuni silahlarını “HƏMAS” təhlükəsizlik qüvvələrinə təhvil verməyə razılaşıblar.

Mərkəzi Qəzza: “Əbu Xəmaş” və “Əbu Muğsib” dəstələri

Deyr əl-Bələh bölgəsində, atəşkəsdən öncə və mart ayında müharibənin yenidən başlamasından sonra iki silahlı qrup meydana çıxmışdı. Lakin “HƏMAS”ın hücumları nəticəsində onların çoxu məhv edildi, bir neçəsi yaralandı. Daha sonra qəbilə rəhbərləri vasitəsilə qan tökülməsinin qarşısını almaq üçün razılaşma əldə olundu və silahlar təhvil verildi.

Dəğmiş qəbiləsi

Qəzza şəhərində və şimal bölgələrində “HƏMAS” üçün ən ciddi çağırışlardan biri Dəğmiş qəbiləsi idi. Bu qəbilə əsasən Tel əl-Həva və əs-Sabrə məhəllələrində yerləşir. Müharibə zamanı “HƏMAS” Dəğmiş ailəsinin üzvlərini “əl-Qəssam” döyüşçülərinə hücum, onların silahlarını və “Yasin-105” qumbaralarını ələ keçirməkdə ittiham etdi. Müharibə başa çatdıqdan sonra qəbilə üzvləri iki “Qəssam” döyüşçüsünü, o cümlədən hərəkat liderlərindən birinin oğlunu qətlə yetirdilər. “HƏMAS” cavab olaraq qəbiləyə qarşı genişmiqyaslı əməliyyat keçirdi - nəticədə 20-dən çox qəbilə üzvü, 6 “HƏMAS” döyüşçüsü öldü. Hadisələrdən sonra onlarla şəxs həbs edildi və bir neçə nəfərin “İsrailə əməkdaşlıqda” ittiham edilərək edam edildiyi bildirildi.

Rami Həls qrupu

Dəğmiş qəbiləsi ilə toqquşmalardan bir gün sonra “HƏMAS” Şəcaiyə, Zeytun və Təffah məhəllələrində Rami Həlsin rəhbərlik etdiyi qrupla döyüşdü. İsrail qüvvələrinin geri çəkilməsindən sonra qrupun üzvləri Şəcaiyənin şərq hissəsinə sığındılar, lakin “HƏMAS”ın hücumu nəticəsində bir çoxu öldürüldü və yaralandı.

Şimal bölgələr: Əşrəf əl-Mənsi qrupu

Əşrəf əl-Mənsi tərəfindən idarə olunan və onlarla silahlını birləşdirən qrup son iki ay ərzində Cəbaliya, Şeyx Rizvan, ən-Nəsr və Beyt Lahya bölgələrində fəal olub. Qrupun İsrail pilotsuz aparatlarının dəstəyi ilə vətəndaşlara qarşı hücumlar etdiyi, “əş-Şifa” xəstəxanasının yaxınlığında və digər ərazilərdə qarışıqlıq yaratdığı bildirilir.

İsrailin rolu və “HƏMAS”ın cavabı

İsrail mediası bir neçə dəfə “HƏMAS”la döyüşən bəzi silahlıların İsraillə əməkdaşlıq etdiyini və onlara tibbi yardım göstərildiyini etiraf edib. “HƏMAS” mənbələri isə bəzi hallarda öldürülənlərin israilli əsgər deyil, “İsrail üçün işləyən yerli muzdlular” olduğunu bildirib.

Hərəkatın məlumatına görə, hazırda bu qruplara qarşı mərhələli şəkildə əməliyyatlar aparılır və məqsəd “İsrailin maraqlarına xidmət edən bütün silahlı dəstələri tamamilə zərərsizləşdirməkdir”.

ABŞ prezidenti Donald Tramp bu hadisələrlə bağlı açıqlamasında “HƏMAS iki çox təhlükəli bandanı məhv edib, bu məni narahat etmir, doğrusu, yaxşıdır” - deyə bildirib. İsrail isə rəsmi mövqe bildirməyib. Analitiklərin fikrincə, Təl-Əviv bu qrupları dəstəkləsə də, müharibənin sonunda onları “tərk edib”.

Nəticə etibarilə, Qəzzada müharibənin bitməsi ilə “HƏMAS” yalnız İsrailin deyil, həm də daxildə formalaşan silahlı dəstələrin yaratdığı təhlükəsizlik boşluğuna qarşı çoxşaxəli mübarizə aparır və hazırda bölgədə nəzarəti bərpa etmək üçün genişmiqyaslı “təmizləmə əməliyyatları” həyata keçirir.