BAKI, AzerVoice, Nailə Babazadə

ABŞ Prezidenti Donald Tramp özünün ən mübahisəli iqtisadi bəyanatlarından birini verərək, Federal Ehtiyat Sisteminin (FED) sədri vəzifəsinə yeni namizədi Kevin Vorş üçün hədəf limitini olduqca yüksək müəyyənləşdirib. Tramp Vorşun ABŞ iqtisadiyyatını 15 faizlik tarixi artım tempinə çatdırmağa qadir olduğunu vurğulayıb.

AzerVoice xəbər verir ki, bu açıqlama həm Vorş üzərində böyük təzyiq yaradır, həm də Trampın Vaşinqtonda onilliklərdir tətbiq olunan pul-kredit ənənələrini sındırmaq üçün apardığı mübarizənin rəsmi elanıdır.

"Tarixi" peşmanlıq və səhv etirafı "Fox Business" şəbəkəsinə verdiyi geniş müsahibədə Tramp keçmişə boylanaraq, birinci prezidentlik dövründə Cerom Paueli Mərkəzi Bankın sədri təyin etdiyinə görə dərin peşmanlıq keçirdiyini bildirib. O, bu qərarı "çox böyük səhv" adlandırıb və o zaman Kevin Vorşun "ikinci namizəd" olduğunu ifşa edib. Tramp bu seçimə görə keçmiş xəzinə naziri Stiven Mnuçini günahlandıraraq deyib: "O vaxt nazirim Pauelin namizədliyi üzərində inanılmaz dərəcədə israr etdi... Qəlbimdə ona qarşı rahat deyildim, amma bəzən başqalarına qulaq asmaq məcburiyyətində qalırsan və bu, ciddi bir səhv idi".

Artım xəyalları... Bu nə dərəcədə realdır? Vorşdan danışarkən Tramp iqtisadi gələcəklə bağlı "möcüzəvi" bir mənzərə cızmaqdan çəkinməyib: "Əgər Vorş mənim bildiyim və bacardığı işi görsə, biz 15 faiz, hətta inanıram ki, daha çox arta bilərik". Bu rəqəm iqtisadi dairələrdə təəccüblə qarşılanıb; çünki ABŞ iqtisadiyyatı son 50 ildə orta hesabla illik 2.8 faiz artıb və ÜDM yalnız 2020-ci ildəki pandemiya məhdudiyyətlərindən sonrakı bərpa dövrü kimi istisna hallarda 15 faizlik həddə yaxınlaşıb. Lakin görünən odur ki, Tramp Vorşun bütün ənənəvi proqnozları alt-üst edəcək bu sıçrayışı edə biləcəyinə qəti şəkildə inanır.

Faiz artımına "yox" Tramp Vorşu seçməsindəki əsas meyarı da açıq şəkildə bəyan edib: faiz dərəcələrinin aşağı salınması arzusu. O, əgər Vorş faiz artımını müdafiə etsəydi, onu seçməyəcəyini vurğulayaraq, iqtisadi artımı maksimum həddə çatdıracaq bir namizəd istədiyini bildirib. Müşahidəçilər bu mövqeyi böyük bir iqtisadi "qumar" kimi qiymətləndirirlər; çünki 15 faizə yaxın artım hədəfi hələ də nəzarət altına alınmağa çalışılan inflyasiya göstəricilərinin partlamasına səbəb ola bilər. Lakin görünür, Tramp ara seçkilər öncəsi öz iddiaları qarşısında bunu maneə hesab etmir.

"Kapitol Hill"dəki müqavimət səddi Trampın həvəsinə baxmayaraq, Vorşun FED sədri kürsüsünə aparan yolu siyasi "minalarla" doludur. Tanınmış respublikaçı senator Tom Tillis Vorşun Senatda təsdiqlənməsi üçün keçiriləcək istənilən səsverməni bloklayacağını bəyan edib. Tillisin bu hədəsi Tramp administrasiyasının Cerom Pauelə qarşı davranışına etiraz xarakteri daşıyır. Ədliyyə Nazirliyinin Pauel barəsində FED binasının təmiri layihəsi və xərclərlə bağlı araşdırma başlatması Tillis tərəfindən Mərkəzi Bank rəhbərini qorxutmaq və onun müstəqilliyini sarsıtmaq cəhdi kimi qiymətləndirilir.

"Gecikmə olacaqsa, qoy olsun" Tramp Senatdakı maneə törətmə hədələrinə qarşı laqeyd görünüb və Tillisin müxalifətini ələ salaraq deyib: "Mən Tillislə o qədər uzun müddət mübarizə apardım ki, axırda o, istefaya getməli oldu". Pauelə qarşı araşdırmanın Vorşun namizədliyini təhlükəyə atmasına dəyib-dəymədiyi soruşulduqda isə Tramp soyuqqanlılıqla cavab verib: "Bilmirəm, görək nə olur... Gecikmə olacaqsa, qoy olsun". Bu, Trampın öz xələfini təyin etməkdə geciksə belə, Paueli hüquqi müstəvidə təqib etməkdən geri çəkilməyəcəyinə dair aydın bir işarədir.