BAKI,AzerVoice Analitik Təhlil Mərkəzi
HƏMAS hərəkatından olan mənbələr bildiriblər ki, Qəzza zolağında atəşkəsə dair danışıqlar hələ də davam edir və əsas mübahisə mövzularından biri olan 60 günlük atəşkəs müddətində İsrail ordusunun bölgə daxilində yerləşmə xəritələrinin razılaşdırılması hələ yekunlaşdırılmayıb. Bu məsələ, fələstinli məhbuslar və israilli girovlarla bağlı olan müzakirələrlə yanaşı, əsas fikir ayrılıqlarındandır.
Geriçəkilmə xəritələri üzrə qərar əsasən İsrailin mövqeyindən asılıdır. Mənbələr qeyd ediblər ki, Fələstin danışıqlar heyəti bu xəritələrlə bağlı İsrail hökuməsinin razılığının vasitəçilər tərəfindən onlara çatdırılmasını gözləyir, ondan sonra öz razılıqlarını bildirəcəklər.
Xəritələr vasitəçilər tərəfindən təqdim olunub və İsrailin daha əvvəl təqdim etdiyi planların dəyişdirilmiş versiyasıdır. Bu xəritələr İsrail qüvvələrinin Xan Yunis və Rəfahı ayıran Morac oxu boyunca geri çəkilməsini nəzərdə tutur. Lakin bəzi ərazilərdə İsrail qüvvələrinin bir kilometrdən bir qədər artıq və ya daha az məsafədə qalmasına icazə verilir. Bu da o deməkdir ki, İsrail qüvvələri Qəzza zolağının təxminən 20 faizinə nəzarəti saxlaya bilər.
HƏMAS-ın tələbləri
Mənbələrin sözlərinə görə, Fələstin nümayəndə heyəti bu xəritələrə müsbət yanaşacaq, lakin bəzi bölgələrdə yerləşmə ilə bağlı dəyişikliklərin edilməsini tələb edəcək. Bütün bunlar İsrailin cavabından asılı olacaq. HƏMAS rəhbərliyi daxilində və həmçinin digər fələstinli fraksiyalarla birlikdə bu xəritələrə dair daxili müzakirələr aparılıb. Bəzi rəylər İsrailin yanvar ayında razılaşdırılmış xəritələr üzrə müəyyən edilmiş mövqelərə geri çəkilməsini tələb edən dəyişikliklərin edilməsini istəyir.
Fələstin tərəfinin yekun cavabı hələ verilməyib və cavabın şənbə və ya bazar günü vasitəçilərə təqdim olunacağı gözlənilir. Bu da İsrailin həmin müddət ərzində cavab verib-verməyəcəyindən asılıdır. Həmin yayılmış xəbərlərə görə, İsrail qüvvələrinin Qəzza zolağında yerləşməsi bəndi, mərhələli şəkildə tam geriçəkilməni təmin edən, dəqiq tarixləri əhatə edən təminatlarla müşayiət olunur. Bu proses, atəşkəsin birinci mərhələsi başladıqdan sonra birinci və ya ikinci gündən etibarən ikinci mərhələ üzrə aparılacaq danışıqlara daxil ediləcək.
Mənbələr bildiriblər ki, əgər xəritələr məsələsi həll olunarsa, növbəti mərhələdə əsirlərin dəyişdirilməsi üzrə “açarların” razılaşdırılması müzakirə olunacaq. Bu prosesin də iki gün çəkə biləcəyi qeyd olunub. Bütün bu mərhələlər İsrailin verəcəyi cavab və onun yanaşmasının pozitiv olub-olmamasından asılı olacaq. Müsbət cavablar prosesin sürətlənməsinə və razılaşmanın əldə olunmasına səbəb ola bilər.
Vasitəçilər və hətta ABŞ belə, İsraili müqavimətin şərtlərinə əməl etməyə məcbur etməlidirlər. Çünki atəşkəs dövründə onun geniş ərazilərdə qalmasına icazə verilməsi məntiqli deyil.
Yardım bəndi
Bu vaxta qədər humanitar yardımlarla bağlı bənd də hələ tam razılaşdırılmayıb və son detallarla bağlı işlər davam edir. Onlar İsrailin təqdim olunan təkliflə bağlı bütün bəndlərdə manipulyasiya etməyə çalışdığını iddia ediblər. Fələstin nümayəndə heyətinin bütün təkliflərə müsbət yanaşdığı bildirilib, lakin İsrailin dəyişkən mövqeyi yekun razılaşmanın əldə olunmasına mane olur.
Eyni kontekstdə, İsrailin yayım qurumu şənbə günü səhər bildirib ki, İsrail bu həftəni danışıqlarda “əhəmiyyətli dönüş nöqtəsi” kimi dəyərləndirir. Bu da danışıqların davam edib-etməyəcəyini müəyyən edə bilər. Quruma görə, HƏMAS bu mərhələdə çətinliklər yaradan tərəf kimi ittiham olunur.
Yayım qurumu əlavə edib ki, İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahunun göstərişi ilə danışıqlar heyəti Dohada qalmalıdır. Həmçinin qeyd olunub ki, danışıqlarda iştirak üçün Qətərə İsrailin yüksək səviyyəli başqa bir nümayəndə heyətinin də göndərilməsi gözlənilir.
İsrailin “Yedioth Ahronoth” qəzetinin yazdığına görə, ABŞ-ın xüsusi nümayəndəsi Stiv Uitkoff Qətərə gəlsə, İsrailin böyük nümayəndə heyəti də Dohaya gedəcək. Heyətə danışıqlar heyətinin rəhbəri, Strateji məsələlər naziri Ron Dermer və Mossad rəhbəri Dedi Barnea daxil ola bilər.
İsrail mediasının məlumatına əsasən, hazırda əsas mübahisə nöqtələri İsrail ordusunun yerləşmə xəritələri və fələstinli məhbusların azadlığa buraxılması ilə bağlıdır.