BAKI,AzerVoice
İslam alimləri yekdil şəkildə bildirirlər ki, namazda Quran oxumaq fərzdir. Qurani-Kərimdə “...Qurandan sizə müyəssər olanı oxuyun...” ayəsi nazil olmuş, Rəsulullah ﷺ da “Qiraətsiz namaz yoxdur” buyurmuşdur.
Hənəfi məzhəbinin mövqeyi
Hənəfi alimlərinə görə, namazda qiraətin minimum həddi altı hərfdən ibarət ayədir. İmam Əbu Yusuf və İmam Muhəmməd isə üç qısa ayə və ya bir uzun ayənin kifayət etdiyini bildiriblər.
Tərcih edilən rəyə əsasən, Fatihə surəsinin oxunması vacibdir. Belə olduqda həm fərz olan qiraət, həm də Fatihənin vacibliyi yerinə yetirilmiş sayılır.
Fatihədən sonra Quran oxumaq fərzlərin ilk iki rükətində və sünnətlərin bütün rükətlərində vacibdir. Unudularsa – səhv səcdəsi, bilərəkdən tərk olunarsa – namazın təkrar qılınması tələb olunur.
Şafii, Maliki və Hənbəli məzhəblərinin baxışı
Bu üç məzhəbə görə, fərz olan qiraət yalnız Fatihə surəsidir. Hədislərdə də bu mövqe təsdiqlənir: “Fatihə oxumayan üçün namaz yoxdur.”
Fatihədən sonra Quran oxumaq isə sünnət və ya müstəhəb sayılır. Tərk edildiyi halda namaz batil olmur.
Qiraətin forması
Alimlərin izahına görə, oxunan hissə bütöv surə, surənin bir hissəsi, bir neçə ayə və ya bir uzun ayənin qismi ola bilər. Uzun surələr rükətlər arasında bölünə bilər. Hər bir hərfin oxunuşuna savab yazıldığı üçün qiraətin miqdarı ibadətin dəyərini azaldmır.
Ayələrin hissələrə bölünməsi və təhrif riski
Hənəfilərə görə, ayənin bir qismini oxumaq caizdir.
Malikilər bütöv surəni daha fəzilətli sayır.
Şafiilərə görə, ayənin bir qismini oxumaq da kifayətdir.
Hənbəlilərdə isə Fatihədən sonra surə oxumaq sünnətdir, hətta bu ayənin bir hissəsi də ola bilər.
Lakin alimlər xəbərdarlıq edirlər ki, ayələrin yarıda kəsilməsi bəzən mənanın təhrifinə səbəb ola bilər. Məsələn, “Ey iman gətirənlər! Namaza yaxınlaşmayın...” ayəsini yalnız bu qədər oxumaq, davamında gələn izahı kəsmək deməkdir.
Peyğəmbərimiz ﷺ çox vaxt surələri tam oxuyar, bəzən isə iki rükətə bölərdi. Səhabələr də surələri yarımçıq buraxmaz, hətta yaralanma anında belə oxunuşu davam etdirirdilər.
Əl-Bəqərə surəsinin son iki ayəsini ayrı-ayrı rükətlərdə oxumaq olar.Ayətül-Kürsinin tam oxunması caiz və fəzilətlidir, Hənəfilərə görə isə vacibdir.
Ayətül-Kürsini hissələrə bölmək mümkündür, lakin bütöv oxumaq daha üstündür.Fatihədən sonra üç qısa ayə və ya bir uzun ayə oxumaq kifayətdir.
Alimlərin vurğuladığı kimi, bütöv ayə və surələrin oxunması daha fəzilətlidir. Ayələrin hissələrə bölünməsi caiz olsa da, mənanın təhrif olunma ehtimalına görə tövsiyə edilmir. Ən fəzilətli olan isə – ayələri əzbər bilib mənasını anlayaraq, şüurlu şəkildə oxumaqdır. Bu, həm xuşunu artırır, həm də ibadətin ruhunu gücləndirir.