BAKI,AzerVoice Analitik Təhlil Mərkəzi

Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan, son televiziya müsahibəsində İranın regional strategiyasına qarşı sərt tənqidlər səsləndirib. O, Tehranın Suriyada sabitliyi pozmağa çalışdığını bildirib və belə müdaxilələrin qarşılıqlı addımlarla cavablandırıla biləcəyinə işarə edib.

Bu açıqlamalar, İranın Suriyada əhəmiyyətli bir siyasi zərbə almasının və keçmiş müttəfiqi Əsədi itirməsinin ardından edilib. Yeni Suriya rəhbərliyi Tehranla əlaqələri kəsib, iranlıların ölkəyə girişini qadağan edib. İran bu qərara sərt reaksiya verərək, Türkiyəni gərginliyi artıracaq ritorikadan çəkinməyə çağırıb.

Suriyada Son Gərginliklər və İranın Roluna Dair İddialar

Türkiyə və İran tərəfləri diplomatik gərginliyi azaltmağa çalışsalar da, Suriyada, xüsusilə də Lazkiyədə yeni hücumlar və partizan döyüşləri vəziyyəti yenidən qızışdırıb. Bu hücumların arxasında keçmiş Əsəd rejiminə bağlı silahlı qrupların dayandığı güman edilir və onların İran tərəfindən dəstəkləndiyinə dair şübhələr var. Hakan Fidan, bu hücumların İranın Suriya siyasətinin bir hissəsi ola biləcəyini və sabitliyi pozmaq məqsədi daşıdığını qeyd edib.

Suriya böhranının həlli üçün Ankara və Tehran arasında davam edən fikir ayrılıqları, bu iki regional güc arasında gələcəkdə daha ciddi toqquşmalara səbəb ola bilər. Əgər vəziyyət nəzarətdən çıxarsa, bu gərginlik İraq və Cənubi Qafqazda da Türkiyə-İran rəqabətini gücləndirə bilər.

Türkiyə və İran Arasında Diplomatik Qarşıdurma

26 fevral tarixində Hakan Fidan, İrana açıq xəbərdarlıq edərək, Suriyada sabitliyi pozan hər hansı bir müdaxilənin qarşılıq görəcəyini bildirdi.
"Əgər siz başqa bir ölkədə müəyyən qrupları dəstəkləyərək sabitliyi pozmağa çalışsanız, digər ölkələr də sizinlə eyni şəkildə davrana bilər."-deyə Fidan bildirib.

Buna cavab olaraq İran, Türkiyənin Tehrandakı səfirini çağıraraq Fidanın açıqlamalarını "uyğunsuz" adlandırıb və bunun iki ölkə arasındakı münasibətlərə mənfi təsir göstərə biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib. İranın Xarici İşlər Nazirliyi, "düzgün olmayan analizlər və təhrikedici açıqlamaların" bölgədəki vəziyyəti gərginləşdirəcəyini bildirib.

Türkiyə isə diplomatik reaksiyasını daha ehtiyatlı şəkildə verdi və Ankaradakı İran səfirini müzakirə üçün dəvət etdi. Türkiyə rəsmiləri İranın xarici siyasət məsələlərini daxili siyasi manipulyasiya vasitəsi kimi istifadə etdiyini vurğuladılar.

Lazkiyədə Yeni Döyüşlər: Suriyada Sabitlik Təhlükədə Altındadır

Martın 6-da, Əsəd rejiminin qalıqları yeni Suriya hökumətinə qarşı genişmiqyaslı hücum təşkil etdilər. Silahlı qruplar Lazkiyənin Cəbələ bölgəsində koordinasiyalı basqınlar edərək, 13 təhlükəsizlik qüvvəsini öldürdülər və bir neçə hərbi məntəqəni ələ keçirdilər.

Hücumdan sonra keçmiş rejimin hərbi komandirlərindən biri "Fücur Dər` əl-Sahil" (Sahil Qalxanı Alayı) adlı yeni silahlı müqavimət qrupunun yaradıldığını elan etdi. Bu hücumlar, Əsəd rejiminin devrilməsindən sonra Suriya yeni hökuməti üçün ən ciddi təhlükə kimi qiymətləndirilir.

Etnik və Məzhəb Gərginlikləri Yenidən Alovlanır

Lazkiyədəki hücumlar sadəcə bir silahlı qarşıdurmadan ibarət deyil. Bu hadisələr, Suriya daxilində məzhəblərarası gərginliyi yenidən alovlandıra bilər. Yeni hökumət isə iqtisadi çətinliklər, sabitlik problemləri və dövlət xidmətlərinin çökməsi fonunda bu riskləri idarə etməkdə çətinlik çəkir.

Əgər İranın bu hadisələrdə rolu ilə bağlı dəqiq sübutlar ortaya çıxarsa, Ankara və Tehran arasında gərginlik ciddi şəkildə arta bilər. Çünki iki ölkə arasındakı rəqabət təkcə Suriya ilə məhdudlaşmır – İraq və Cənubi Qafqazda da Türkiyə və İran arasında nüfuz mübarizəsi davam edir.

Türkiyə İrana Qarşı Daha Sərt Reaksiya Verə bilərmi?

Müşahidəçilərə görə, Türkiyə, əgər İranın bu hücumlarda əli olduğunu təsdiqləyən sübutlar əldə edərsə, Tehrana qarşı daha sərt tədbirlər görə bilər. Hakan Fidanın "digər dövlətlər eyni şəkildə cavab verə bilər" açıqlaması da məhz bu kontekstdə ciddi xəbərdarlıq kimi qəbul edilir.

Bu qarşıdurma təkcə diplomatik səviyyədə qalmaya, Türkiyə regional siyasətində İranın təsirini zəiflətmək üçün konkret addımlar ata bilər. Əgər Ankara daha sərt mövqe sərgiləsə, bu proses İraq və Cənubi Qafqazda yeni geosiyasi dəyişikliklərə yol aça bilər.

Türkiyə-İran Qarşıdurması Böyük Bir Bölgəyə Yayılacaqmı?

Suriya müharibəsinin yeni mərhələyə keçdiyi bir dövrdə, Türkiyə və İran arasındakı münasibətlər getdikcə daha mürəkkəb bir şəkil alır.