BAKI, AzerVoice

Elm adamları bildirirlər ki, buzlaqların əriməsi nəticəsində yerin altındakı maqma otaqları üzərindəki təzyiq azalır və bu da vulkan püskürmələrinin artmasına səbəb ola bilər. Ən böyük risk bölgələrindən biri isə 100-dən çox vulkanın yerləşdiyi Qərbi Antarktidadır.

Buzlaqların əriməsi yeraltı təzyiqi azaldır

Qlobal istiləşmə ilə əlaqədar buzlaqların sürətlə əriməsi, təkcə dəniz səviyyəsini yüksəltməklə qalmır, həm də vulkanik fəaliyyətlərə təsir göstərir. Çilidə aparılan bir araşdırma göstərib ki, son buzul dövrünün sona çatdığı dövrdə (təxminən 26-18 min il əvvəl) Cənubi Amerikada vulkanik aktivlik artmışdı. Alimlər bu vəziyyətin gələcəkdə Antarktidada da təkrarlana biləcəyini deyirlər.

Araşdırmaya əsasən, bu dövrdə Patagoniya bölgəsindəki qalın buz örtüyü Mocho-Choshuenco vulkanının püskürməsini ləngidirdi. Lakin buzlaqlar əridikcə maqma üzərindəki təzyiq azalıb, bu da daha güclü və tez-tez baş verən püskürmələrə səbəb olub.

Antarktida üçün təhlükə siqnalı

ABŞ-ın Viskonsin-Madison Universitetindən tədqiqatçı Pablo Moreno-Yaeger bildirib ki, “Buzlaqlar geri çəkildikcə, vulkanların püskürmə tezliyi və gücü artır.”

Alimlərə görə, Qərbi Antarktidada azı 100 vulkan mövcuddur və bölgədəki buz örtüyü bu əsr ərzində ciddi şəkildə ərimə təhlükəsi ilə üz-üzədir. Bu isə regionu mümkün püskürmələr qarşısında həssas duruma gətirir.

İqlim dövrü təhlükəsi

Qısa müddətli vulkan püskürmələri atmosferdəki hissəciklər vasitəsilə planetin soyumasına səbəb ola bilər. Lakin uzunmüddətli püskürmələr karbon qazı və metan kimi istixana qazlarını atmosferə buraxaraq temperaturun daha da artmasına gətirib çıxara bilər. Bu da yeni buzlaq ərimələrinə və təkrar püskürmələrə yol açaraq iqlim böhranını daha da dərinləşdirə bilər.

Daha çox araşdırmaya ehtiyac var

Alimlər vurğulayırlar ki, iqlim dəyişikliyinin vulkanik fəaliyyətlərə təsiri hələ lazımi qədər araşdırılmayıb. Gələcəkdə baş verə biləcək fəlakətlərin qarşısını almaq üçün bu sahədə daha çox elmi tədqiqat aparılmasına ehtiyac var.