BAKI, AzerVoice
2025-ci ilin iyununda İran və İsrail arasında illərlə davam edən gərginlik açıq müharibə müstəvisinə keçib.
AzerVoice Modern.az-a istinadən məlumat verir ki, İsrailin İrandakı hərbi və nüvə obyektlərinə hava zərbələri endirməsi regionda vəziyyəti daha da gərginləşdirib. İran cavab əməliyyatı təşkil edərək İsrailə yüzlərlə raket və dronlarla hücum edib.
Tərəflər atəşkəsə razılaşsa da, münaqişə regionun təhlükəsizlik balansını ciddi şəkildə sarsıdıb. İyun döyüşləri göstərdi ki, hər iki ölkə istənilən an daha genişmiqyaslı müharibəyə sürüklənə bilər. Hazırda isə atəşkəs kövrəkdir və yeni eskalasiya riski real olaraq qalır.
Siyasi şərhçi Rufiz Hafizoğlu iki ölkə arasında yenidən müharibə başlayacağını düşünür. O, Modern.az-a açıqlamasında yeni müharibənin ilin sonunadək başlayacağını və iyunda baş verən 12 günlük müharibədən daha qanlı olacağını bildirib.
Ekspert vurğulayıb ki, yeni müharibənin olması üçün çox sayda əsaslar var:
“İsraillə İran arasında 12 günlük müharibənin başa çatmasına baxmayaraq, mən ilin sonuna qədər yeni və daha acı nəticələrə səbəb olacaq müharibənin baş tutacağını düşünürəm. Bunun üçün çox sayda əsaslar var. Hər şeydən əvvəl qeyd etmək lazımdır ki, İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu açıq şəkildə hər zaman bildirir ki, İran xalqını azad etmək üçün sona qədər mübarizə aparacaq və bunun üçün müxtəlif vasitələr hazırlanıb. İsrailin digər rəsmilərinin İranla müharibənin qaçılmaz olduğu ilə bağlı açıqlamaları mövcuddur.
Müharibə ən azı ona görə qaçılmazdır ki, Yaxın Şərqi qanla yenidən şəkilləndirən İsrail hökuməti üçün 100 ildə bir ələ düşən fürsət var. Bu fürsət nədən ibarətdir? 12 günlük müharibə ərzində, bəli, hər iki ölkə bir-birilərinə qarşı raket hücumları etdilər, İranın müəyyən infrastrukturu dağıdıldı, bəzi generalları məhv oldu. Amma İran islam inqilabından bu günə qədər heç vaxt indiki kimi zəifləməməşdi. Təbii ki, bu İsrail üçün önəmli fürsətdir".
Qeyd edək ki, İsrailin hücumları nəticəsində İran Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi Məhəmməd Baqiri və SEPAH komandanı Hüseyn Salami da daxil olmaqla bir neçə general, nüvə alimi öldürülüb.
Rufiz Hafizoğlunun sözlərinə görə, İsrail hökuməti bu tarixi fürsəti heç bir halda əldən vermək istəmir:
"Digər bir tərəfdən regionda yaranan yeni reallıq ondan ibartətdir ki, İranın Yəmən və İraq istisna əvvəlki təsir mexanizmləri qalmayıb. Fələstində vəziyyət aydındır, HƏMAS hər nə qədər sünni ideologiyasında olsa da, İrana bağlı hesab edilir və olduqca acınacaqlı vəziyyətdədir. Hizbullah seçim qarşısındadır. Təşkilat istəyir ki, silahları versin, Livan ordusuna və ölkənin siyasi həyatına inteqrasiya etsin. Geridə Yəmən qalır. Burada hələ də Husilərin mövcudluğu var. Digər təhlükəli vəziyyət İraqdadır. İraq bu gün sözün əsl mənasında İranın qalası hesab edilir. Lakin inanıram ki, bu qala içəridən dağılacaq. Yaxın aylarda ideoloji, siyasi şiə qarşıdurmasının şahidi olacaq. Mübarizə İraq şiəliyi ilə İran şiəliyi arasındadır ki, bunun üçün artıq çox ciddi fundamental işlər aparılır. Bəli, İsrail bütün bunları nəzərə alır. O, İranın zəifləməsini diqqətdən qaçırmır. İran da bunu çox yaxşı bilir. İran da bu müharibənin qaçılmaz olduğunu dərk edir. Kimin qalib gələcəyini əvvəlcədən söyləmək yanlış olardı. Amma hərbi üstünlük İsraildədir. Digər yandan gəlin etiraf edək ki, İran rejimini dağıtmaq da asan məsələ deyil”.
R.Hafizoğlu qeyd edib ki, İran rejimini dağıtmaq üçün İsrailin müəyyən planları var:
“Hesab edirəm ki, İsrail İran rejimini çökdürmək üçün müxtəlif vasitələrə əl atacaq. Onlardan 4-nü qeyd etmək istərdim. Əvvəla, rejimin əsas siyasi rəhbərliyi, o cümlədən Xamaneinin aradan qaldırılması hədəfə qoyulub. Yəni İsrail tərəfdən İran daxilində çevrilişin təşviqi aktiv şəkildə planlaşdırılır. Digər bir plan isə xaricdə İran rejiminə müxalif qrupların hazırlanması və onların rejimə alternativ olaraq çöküş olacağı təqdirdə ölkəyə göndərilməsi hədəfdədir. Və bir plan da azərbaycanlılar istisna olmaqla etnik azlıqların-kürdlərin,ərəblərin, bəlucların separatçı meyillərə təşviq edilməsidir. İranın da təbii ki, əks tədbirləri olacaq. Bu gün İranın qarşısında duran prioritetlərdən də bəhs etmək istərdim. Rejimin məqsədi davamlılığını qorumaq, nüvə proqramını və ballistik raket proqramını davam etdirməkdir. Dolayısı ilə müharibə qaçılmazdır. Amma hər iki tərəfin atacağı addımlar var”.