BAKI,AzerVoice Azərbaycan İslam Ensiklopediyası
Türklər arasında buddizmin yayılması tarixi 385–550-ci illər arasında Şimali Çində qurulan Toba dövləti dövrünə təsadüf edir. Həmin dövrdə əslən türk olan Tobalar dövlət idarəçiliyində çinlilərdən məmur qismində istifadə edirdilər. Lakin zaman keçdikcə bu yaxınlıq Tobaların buddizmi qəbul etməsinə və tədricən çinlilərlə qarışaraq öz milli kimliklərindən uzaqlaşmasına səbəb oldu.
VIII əsrdə isə çinlilərlə müttəfiqlik edən və digər türk boyları ilə mübarizə aparan Uyğurlar əvvəlcə Maniheizm, daha sonra isə buddizmi qəbul etdilər. Şərqi Türküstanda məskunlaşan uyğurlar dinlərini dəyişsələr də, öz ana dillərini qoruyub saxlamağı bacardılar və türkcə çoxsaylı qiymətli əsərlər ərsəyə gətirdilər.
Göytürklərə gəldikdə isə, onlar buddizmi öz milli adət-ənənələrinə və həyat tərzlərinə uyğun gəlmədiyi üçün qəti şəkildə rədd etdilər.
Həqiqətən də türklərin dünya görüşü ilə buddizmin fəlsəfəsi arasında kəskin fərqlər mövcud idi. Məsələn, türklər üçün heyvan əti yemək günah deyil, əksinə, onların əsas qida mənbəyi idi. Buddizmdə isə beş böyük günahdan biri canlıları, o cümlədən heyvanları öldürmək hesab olunurdu. Bu fundamental ziddiyyət səbəbindən ovçuluq və döyüşçülük ruhu ilə yaşayan türklər buddizmlə tam uyğunlaşa bilmədilər. Məhz buna görə də buddizm türklər arasında geniş kütləvi dinə çevrilə bilmədi.
Tobalar kimdir, Buddist türklər, Toba dövləti tarixi, Uyğur buddizmi, Göytürklər və buddizm, Türk tarixi araşdırma.
Ովքեր են տոբաները, բուդդայական թուրքեր, Տոբա պետության պատմություն, ույղուրական բուդդայականություն, Գյոկթյուրքեր:
Кто такие тоба, буддийские тюрки, история государства Тоба, уйгурский буддизм, Гёктюрки и буддизм.
Who are the Tobas, Buddhist Turks, Toba State history, Uyghur Buddhism, Gokturks and Buddhism, Turkic identity.
Tobalar kimdir, Budist türkler, Toba devleti tarihi, Uygur budizmi, Göktürkler ve budizm, Türklerin dini tarihi.
Buddhistische Türken, Turcs bouddhistes, الأتراك البوذيون, ترکان بودایی, 拓跋氏 佛教, 仏教徒のトルコ人, 이슬람교의 병자를 위한 편의, Facilidade para os enfermos, Gemak voor zieken, Lättnad för sjuka, Lettelse for syke, Læs nyheden, Przeczytaj wiadomość, Přečtěte si zprávu, Olvassa el a hírt, Διαβάστε την είδηση, קרא את החדשות, समाचार पढ़ें, Baca beritanya, Đọc tin tức, อ่านข่าว, Читати новину, წაიკითხეთ სიახლე, Loe uudist, Lue uutinen.Ancient Turkic Tribes, Silk Road Religions, Northern Wei Dynasty, Steppe Empires, Nomadic Beliefs, Cultural Assimilation China.