BAKI,AzerVoice

Orta əsrlərdə ismaililiyin, xüsusən Suriyada fəaliyyət göstərən radikal qoluna verilən addır. İsmailiyyə məzhəbinin nizariyyə qoluna mənsub olan bu qrup XI əsrdə İranda Həsən Səbbah tərəfindən qurulmuşdu. Daha sonrakı dövrdə bu qrup Suriya ərazisində də bir çox qalanı zəbt etmiş və kiçik dövlətlər qurmağa müvəffəq olmuşdur.

Mənbələrdə “əd-dəvət əl-cədidə” – “yeni dəvət” adı ilə qeyd olunan bu hərəkatın nümayəndələrinin bir çoxu narkotik maddə olan həşişdən istifadə etdikləri üçün xüsusən Suriyada müxalifləri onlara “həşişilər” və ya “həşşaşilər” deyirdilər. Öz əqidələrini bölüşməyənlərə qarşı barışmaz mövqedən çıxış etmələri, yeri gələrsə, hətta suiqəsddən də istifadə etmələri həşşaşilərin başlıca xüsusiyyəti olmuşdur. Başda səlcuqilərin məşhur vəziri Nizamülmülk, Hims əmiri Cənabüddövlə, Mosul əmiri Mövdud, Səlcuqi sultanı Məhəmməd Taparın məşhur əmirlərindən Ağsunqur əl-Porsuqi, Atabəy Tuğtəkinin oğlu Böri, səlibçilərin Qüds kralı Konrad Monferrat (Conrad de Montferrat) olmaqla, bir çox məşhur şəxs həşşaşilərin suiqəsdləri nəticəsində öldürülmüşdür.

Səlahəddin Əyyubi belə, onların suiqəsdindən çətinliklə xilas olmuşdu. Bir çox tarixçiyə görə, İslam dün- yasında intiharçı suiqəsdçiliyin tarixi həşşaşilərlə başlanır. “Həşşaşi” termini Orta əsrlərdə Avropada da “qəddar suiqəsdçi” mənasında istifadə olunmuş dur. Bu gün ingilis dilində “suiqəsdçi, qatil” mənalarında istifadə olunan “assassin” termini də məhz “həşşaşin” kəlməsindən götürülmüşdür.