BAKI, AzerVoice

Zahid, Haqqdan başqa hər şeyə bağlılığı azaldan, dünyaya həddindən artıq meyil göstərməyən insan deməkdir. Zahidlik (zöhd) dünyanı tamamilə tərk etmək yox, dünyanın insanın qəlbinə hökm etməsinə imkan verməmək anlayışına əsaslanır. Bu baxımdan zahid, həyatını dini və mənəvi dəyərlərə uyğun şəkildə tənzimləyən, maddi nemətləri məqsəd deyil, vasitə kimi görən şəxsdir.

Zahidlik, adətən, “dini həyat tərzinə üstünlük verən, dünyəvi ehtiraslardan uzaq duran və davranışlarını axirət məsuliyyəti ilə ölçən” bir mövqeni ifadə edir. Burada əsas prinsip, mal-mülkdən imtina etmək deyil, ona bağlılıqdan azad olmaqdır. Yəni insanın sahib olduqları deyil, sahib olduqlarının ona hökm edib-etməməsi önəmlidir.

Bu məqamı klassik İslam düşüncəsinin böyük simalarından biri olan Mövlana Cəlaləddin Rumi belə izah edir: zahidlik yalnız kasıblara məxsus bir hal deyil. Mövlanaya görə, pulu və malı qəlbində yox, cibində saxlamağı bacaran varlılar da zahid ola bilərlər. O, zöhdü insanın mənəvi yetkinliyini göstərən bir dəyər kimi qiymətləndirir və bildirir ki, bu hal hər kəs üçün bir növ mənəvi zinətdir.

Beləliklə, zahidlik nə fanatizm, nə də dünyadan qaçışdır. Əksinə, bu anlayış insanın dünya ilə sağlam münasibət qurmasını, maddi imkanlar içində olsa belə, mənəvi tarazlığını qorumasını ifadə edir. Zahid, dünyada yaşayır, işləyir və qazanır, lakin bütün bunları Haqqa yaxınlaşma məqsədinə tabe edir.