BAKI,AzerVoice

XVI əsrdə yaşamış reformist ilahiyyatçı Jan Kalvinin (1509–1564) dini ideyaları əsasında yaranmış kalvinizm cərəyanı haqqında aparılan yeni araşdırmalar maraqlı nəticələr ortaya qoyub. Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu təlim yalnız xristian düşüncəsinə deyil, həm də müasir iqtisadi sistemlərin formalaşmasına ciddi təsir göstərib.

Kalvinizmə görə, insanların ilahi qurtuluşu Tanrı tərəfindən əvvəlcədən müəyyən olunur və heç bir fərd öz taleyini dəyişdirə bilmir. Lakin təlimdə diqqət çəkən mühüm məqam ondan ibarətdir ki, iqtisadi həyatda uğur və zəhmət ilahi qurtuluşun mümkün əlaməti kimi qiymətləndirilirdi. Bu səbəbdən kalvinistlər uzun müddət ərzində ciddi əmək intizamı və zəhmətkarlıqla tanınıblar.

Mütəxəssislər deyirlər ki, kalvinist icmalar təmtəraqlı həyatdan uzaq durur, var-dövlətlərini şəxsi lüksə deyil, sərmayənin artırılmasına yönəldirdilər. Beləliklə, əldə olunan gəlir istehlaka deyil, istehsala qayıdır, iqtisadi fəaliyyət genişlənirdi.

Sosiologiyanın klassik nümayəndələrindən olan Maks Veber hesab edir ki, bu xüsusi dini həyat tərzi Avropada modern kapitalizmin yaranmasının əsas ideoloji hərəkətvericilərindən biri olub. Onun “Protestant etikası və kapitalizmin ruhu” adlı əsərində bu fikir elmi şəkildə əsaslandırılır.

Tədqiqatçılar bildirirlər ki, kalvinizm həm dini, həm də sosial xarakterli sistem kimi Qərb mədəniyyətində əmək, sərvət və iqtisadi nizam barədə düşüncə tərzini dəyişdirib və bu təsirin izləri bu gün də mövcuddur.