BAKI,AzerVoice Analitik Təhlil Mərkəzi, Orxan Qədirzadə

Suriyada yeni pul nişanlarının dövriyyəyə buraxılmasından sonra ölkə daxilində və xaricində saxlanılan köhnə Suriya funtunun taleyi ilə bağlı müzakirələr aktuallaşıb. Rəsmi açıqlamalara görə, yeni banknotlar iki sıfırın silinməsi ilə dövriyyəyə daxil edilib.

Bir çox suriyalı köhnə pul kütləsinin necə dəyişdiriləcəyi və xüsusən də xaricə çıxarıldığı deyilən vəsaitlərin aqibəti ilə bağlı suallar verir.

İqtisadçı ekspert Lana Badvan mövzuya münasibət bildirərək qeyd edib ki, pulun dəyişdirilməsi təkcə texniki bank əməliyyatı deyil. Onun sözlərinə görə, bu addım “nəzarətsiz dövriyyədə olan likvidliyin” məhdudlaşdırılmasına yönəlmiş qərardır və iqtisadi, siyasi və suverenlik baxımından bir neçə məqsəd daşıyır.

Badvanın fikrincə, iqtisadi tərəfdən bu qərar bazarda həddindən artıq pul kütləsini azaltmağa xidmət edə bilər. O bildirib ki, bank sisteminə daxil edilməyən və “izahı çətin” hesab olunan böyük məbləğlər dövriyyədən kənarda qaldıqda, ümumi pul təklifi azalır və bu da yeni pulun alıcılıq qabiliyyətinə təsir göstərə bilər.

Ekspert siyasi aspektdə isə pul islahatının qeyri-rəsmi maliyyə kanallarına təsir göstərə biləcəyini deyib. Onun qiymətləndirməsinə görə, kölgə iqtisadiyyatında fəaliyyət göstərən şəbəkələr pullarını leqallaşdırmaq üçün ya bank sisteminə çıxarmağa məcbur qalır, ya da həmin vəsaitləri itirmək riski ilə üzləşir.

Suverenlik müstəvisində Badvan qeyd edib ki, xaricdə – xüsusən də qonşu ölkələrdə dövriyyədə olan köhnə pul kütləsi yeni qaydalar fonunda dəyərsiz aktivə çevrilə və nəticədə maliyyə axınları daha çox dövlətin nəzarətində olan kanallara yönələ bilər.

Digər iqtisadçı ekspert Ammar Yusif isə bildirib ki, pulun dəyişdiriləcəyi barədə məlumatların təxminən bir il əvvəl gündəmə gəlməsi səbəbindən xaricdə saxlanılan vəsaitlərin əhəmiyyətli hissəsi bu müddətdə ölkəyə qaytarılıb və ya xaricdə valyuta və qızıla çevrilib. Onun fikrincə, buna görə də xaricdə köhnə funt şəklində qalan ehtiyatların həcmi böyük olmaya bilər.

Yusif əlavə edib ki, əvvəlki dövrlərdə böyük maliyyə əməliyyatları daha çox xarici valyuta və ya qızıl üzərindən aparıldığı üçün, funtla böyük məbləğlərin uzun müddət saxlanması praktik deyildi. O, istisna olaraq pul dəyişmə bazarında çalışan bəzi qrupların əlində yığımların ola biləcəyini, lakin bu vəsaitlərin mənbəyinin adətən məlum olduğunu qeyd edib.

Dəməşq yeni pul nişanlarının dövriyyəyə buraxıldığını rəsmi şəkildə açıqlayıb. Rəsmi mövqedə bu addım ölkənin yeni mərhələyə keçidi kimi təqdim olunur. Prezident Əhməd əş-Şaraa da pul islahatını “keçmiş mərhələnin başa çatması və yeni mərhələnin başlanğıcı” kimi dəyərləndirib.