BAKI,Azervoice

İslam dinində Cümə günü həftənin ən üstün günü hesab olunur. Onun dəyəri yalnız cümə namazı ilə bağlı deyil, həm də bir sıra tarixi və gələcək hadisələrlə əlaqədardır.

Peyğəmbərimiz ﷺ bu barədə belə buyurmuşdur: “Həqiqətən, günlərinizin ən fəzilətlisi Cümə günüdür. O gün Adəm (əleyhissəlam) yaradıldı, o gün vəfat etdi, o gün Sur üfürüləcək və həmin gün Qiyamət baş verəcəkdir. Buna görə də Cümə günü mənə çoxlu salavat gətirin. Çünki sizin salavatlarınız mənə təqdim olunur.”

Səhabələr soruşdular: “Ya Rəsulallah! Sən torpağa qarışandan sonra salavatlarımız sənə necə çatacaq?” Peyğəmbər ﷺ cavab verdi: “Allah-Təala yer üzünə peyğəmbərlərin cəsədlərini haram etmişdir.”

Cümə günü üçün tövsiyələr

Peyğəmbərimiz ﷺ möminlərə Cümə günü ilə bağlı bir sıra tövsiyələr vermişdir:

Namaza getməzdən əvvəl qüsl almaq,ətir vurmaq,Kəhf surəsini oxumaq,Xütbə zamanı dinləmək və danışmamaq,gün boyu çoxlu dua etmək.

Cümə günü həm də müsəlmanlar üçün həftəlik bayramdır. Hədisdə belə buyurulur: “Həqiqətən, bu gün bir bayramdır. Allah bu günü müsəlmanlar üçün bayram etmişdir. Kim cüməyə gələrsə, qüsl etsin, ətri varsa sürtsün, dişlərini təmizləsin.”

Buna görə də bir çox müsəlmanlar Cümə günü bir-birilərini “Cüməniz mübarək” və ya “Xeyirli cümələr” kimi ifadələrlə təbrik edir, dualar edirlər.

Təbrikləşmə mövzusunda alimlərin fikirləri

Peyğəmbərimizin ﷺ dövründə Cümə günü üçün xüsusi təbrik ənənəsi olmayıb. Buna görə də müasir alimlər bu məsələdə müxtəlif mövqelər sərgiləyiblər.

Qadağan olduğunu deyənlər – Onların fikrincə, Cümə günü təbrikləri dua və zikr formasında olduğuna görə ibadət kateqoriyasına daxildir. İbadət isə yalnız Qurana və səhih hədislərə əsaslanmalıdır. Əks halda bu, “bidət” hesab olunur. Rəsulullah ﷺ buyurmuşdur: “Dua ibadətin özüdür.”

Caiz olduğunu deyənlər – Bəzi alimlər isə bunun sadəcə adət olduğunu, ibadət niyyəti daşımadığını bildirirlər. Onların fikrincə, insanlar bir-birilərinə yaxşı sözlər deməklə, xeyir-dua verməklə günün fəzilətini xatırladırlar və bu, bidət hesab edilmir.

Əbu Ümamə əl-Bahili və digər səhabələrdən rəvayətə görə, onlar bayram namazından qayıdarkən bir-birilərinə: “Allah bizdən və sizdən qəbul etsin” – deyə dua edirdilər. Bu da müəyyən hallarda təbrikləşmənin caiz ola biləcəyinə işarə sayılır.

Bidət məsələsinə baxış

İmam Şatibi bidəti belə izah edir:“Bidət – dində uydurulmuş bir yol olub, şəriətə oxşarlıq təşkil edən və ibadət məqsədi güdən şeydir.”

O, həmçinin qeyd edir ki, bidət yalnız ibadət niyyəti ilə edilən yeniliklərə aiddir. Adətlər və gündəlik vərdişlər bu çərçivəyə daxil deyil. Beləliklə, əgər Cümə günü təbriki dini ayin kimi deyil, sadəcə xoş söz və dua formasında edilirsə, bu, bidət sayılmır.

Beləliklə, Cümə gününün fəziləti danılmazdır və müsəlmanlar üçün xüsusi məna daşıyır. Təbrikləşmə məsələsində isə alimlər arasında müxtəlif baxışlar mövcuddur. Əsas meyar niyyətin ibadət yox, xoş söz və xatırlatma olmasıdır.