BAKI,AzerVoice, Fərid Mikayılov

NATO Arktikada fəaliyyətini genişləndirərək Qrenlandiyada yeni “Arctic Sentry” təşəbbüsünü işə salmağa hazırlaşır. Alyansın bu addımı rəsmi olaraq regionda artan təhlükəsizlik çağırışlarına cavab kimi təqdim edilsə də, diplomatik mənbələr təşəbbüsün əsasən siyasi və kommunikasiya xarakteri daşıdığını bildirirlər.

AzerVoice xəbər verir ki, Brüsseldə keçiriləcək müdafiə nazirləri sammiti ərəfəsində NATO-nun Arktikadakı fəaliyyətinin genişləndirilməsi planlaşdırılır.

Alyans rəsmiləri təşəbbüsün Rusiya və Çinin regiona artan marağı fonunda təhlükəsizlik baxımından vacib olduğunu vurğulayırlar. NATO-nun baş katibi Mark Rutte Arktikada əlavə fəaliyyətlərin zəruriliyini qeyd edərək, bunun alyansın şimal cinahında müdafiə mövqeyini gücləndirəcəyini bildirib.

Bununla belə, bir sıra ekspertlər və diplomatik dairələr “Arctic Sentry” missiyasını daha çox ABŞ-la münasibətlərin sabit saxlanılması məqsədilə atılmış addım kimi qiymətləndirirlər. Xüsusilə, ABŞ-da Donald Trampın Qrenlandiya ilə bağlı əvvəlki bəyanatları və mümkün ilhaq müzakirələri Avropa paytaxtlarında narahatlıq yaratmışdı. Mənbələrə görə, NATO-nun yeni təşəbbüsü Vaşinqtonun regiona dair həssaslığını nəzərə alaraq alyans daxilində siyasi balansın qorunmasına xidmət edir.

Analitiklər hesab edirlər ki, Arktikada real hərbi boşluq mövcud deyil. ABŞ-ın Alyaskadakı qüvvələri və Pituffik Kosmik Bazasında yerləşdirilən hərbi personalı qısa müddətdə əlavə qüvvələrin regiona göndərilməsinə imkan verir. Həmçinin Norveç, Almaniya, Danimarka və Böyük Britaniyanın dəniz patrul imkanlarını artırması NATO-nun Arktikada hərbi üstünlüyünü möhkəmləndirib.

Bəzi mütəxəssislər əlavə daimi hərbi mövcudluğun həm maliyyə, həm də əməliyyat baxımından səmərəsiz ola biləcəyini bildirirlər. Onların fikrincə, mövcud təlimlərin və patrul fəaliyyətlərinin NATO çətiri altında “yenidən markalanması” daha çox simvolik xarakter daşıyır.

Qeyd olunur ki, təşəbbüs ilkin mərhələdə Danimarkanın rəhbərliyi ilə keçirilən mövcud Arktika təlimlərini NATO-nun Birgə Komandanlığı çərçivəsində koordinasiya etməyi nəzərdə tutur. Gələcəkdə isə əlavə hava və dəniz patrul missiyalarının təşkili mümkündür.

Bununla yanaşı, alyans daxilində bəzi diplomatlar hesab edirlər ki, məhdud sayda gəmi və hərbi personalın Qrenlandiyada birgə təlimlərdə iştirakı siyasi baxımdan daha geniş strateji nəticələrin qarşısını almaq üçün qəbul edilə bilən kompromisdir.

Beləliklə, NATO-nun Arktikadakı yeni təşəbbüsü hərbi zərurətdən çox geosiyasi mesaj kimi qiymətləndirilir. Alyansın bu addımı həm regionda təhlükəsizlik müzakirələrini yenidən gündəmə gətirir, həm də transatlantik münasibətlərdə siyasi həssaslığı əks etdirir.