BAKI, AzerVoice, Nailə Babazadə
İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahu bazar ertəsi ABŞ-nin Florida ştatında Donald Trampla görüşəcək. Görüş Vaşinqtonun kövrək Qəzza atəşkəsi planının növbəti mərhələsinə keçidi sürətləndirməyə çalışdığı bir vaxta təsadüf edir.
AzerVoice xəbər verir ki, Ağ Evdən bildirilib ki, tərəflər yerli vaxtla saat 13:00-da (GMT ilə 18:00) Trampın Mar-a-Laqo iqamətgahında bir araya gələcəklər. Məlumata görə, görüş Netanyahunun xahişi ilə təşkil olunub.
Bəzi Ağ Ev rəsmiləri həm İsrailin, həm də HƏMAS-ın atəşkəsin ikinci mərhələsinin icrasını ləngitdiyindən narahatdır. Donald Trampın yanvar ayından gec olmayaraq Qəzza üçün texnokratlardan ibarət Fələstin hökumətinin yaradılmasını və beynəlxalq sabitləşdirmə qüvvəsinin yerləşdirilməsini elan etmək istədiyi bildirilir.
İsrail hökumətinin sözçüsü Şoş Bedrosyanın sözlərinə görə, Netanyahu danışıqlarda atəşkəsin ikinci mərhələsini, xüsusilə “HƏMAS-ın tərksilah edilməsi və Qəzzanın demilitarizasiyası” məsələlərini müzakirə edəcək.
Bununla yanaşı, Netanyahu ABŞ-yə bu il ərzində beşinci səfəri zamanı diqqəti İran məsələsinə yönəltməyə çalışacaq. Məlumatlara əsasən, o, ABŞ-ni Tehranın nüvə proqramına qarşı daha sərt addımlar atmağa çağıracaq. Bedrosyan bildirib ki, Netanyahu İranın təkcə Yaxın Şərq üçün deyil, ABŞ üçün də təhlükə yaratdığını gündəmə gətirəcək.
Netanyahunun səfəri Palm-Biçdə son günlər intensivləşən diplomatik təmasların davamı kimi qiymətləndirilir. Tramp bazar günü Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenskini də qəbul edərək Rusiya–Ukrayna müharibəsinin dayandırılması ilə bağlı danışıqlar aparıb.
Qəzza üzrə oktyabr ayında əldə olunan atəşkəs Trampın hakimiyyətə qayıdışından sonra əsas uğurlardan biri hesab olunur. ABŞ administrasiyası və regional vasitəçilər prosesin davam etməsində maraqlıdır.
Qeyd olunur ki, bu ayın əvvəlində Trampın xüsusi nümayəndəsi Stiv Uitkoff və kürəkəni Cared Kuşner Qətər, Misir və Türkiyədən olan yüksək vəzifəli rəsmilərlə Mayamidə görüş keçiriblər.
Sülh quruculuğu üzrə “İki Dövlət Alyansı”nın həmsədri Gerşon Baskin görüşün vaxtını “son dərəcə əhəmiyyətli” adlandırıb. Onun sözlərinə görə, atəşkəsin ikinci mərhələsi dərhal başlamalıdır, çünki HƏMAS yenidən mövqelərini möhkəmləndirmək üçün vaxt qazanıb.
Atəşkəsin birinci mərhələsi çərçivəsində HƏMAS 2023-cü il oktyabrın 7-də İsrailə hücum zamanı götürülən girovları – ölənlər də daxil olmaqla – təhvil verib. Girovlardan yalnız birinin cəsədi qaytarılmayıb. Tərəflər bir-birini atəşkəs pozuntularında ittiham edir.
İkinci mərhələyə əsasən, İsrail qüvvələri Qəzzadan geri çəkilməli, HƏMAS isə silahı yerə qoymalıdır. Bu məsələ hərəkat üçün əsas mübahisə mövzularından biri olaraq qalır. Eyni zamanda, bölgədə müvəqqəti idarəetmənin qurulması və beynəlxalq sabitləşdirmə qüvvəsinin yerləşdirilməsi nəzərdə tutulur.
Axios nəşrinin məlumatına görə, Tramp yanvar ayında İsveçrənin Davos şəhərində Qəzza üzrə yaradılması planlaşdırılan “Sülh Şurası”nın ilk iclasını keçirmək niyyətindədir. Lakin Ağ Evdə Netanyahunun sülh prosesini ləngitdiyi ilə bağlı narazılığın artdığı bildirilir.
London mərkəzli “Chatham House” beyin mərkəzinin eksperti Yossi Mekelberqin fikrincə, ABŞ administrasiyası Netanyahunun mövqeyindən getdikcə daha çox məyus olur və atəşkəsin ikinci mərhələsi hazırda dalana dirənib.
Analitiklər hesab edirlər ki, Netanyahu İsraildə seçki ilinin başlaması fonunda diqqəti Qəzzadan yayındıraraq İran mövzusunu ön plana çəkməyə çalışır.