BAKI, AzerVoice, Orxan Qədirzadə
ABŞ-da İmmiqrasiya və Gömrük Mühafizəsi Xidmətinin (ICE) agentləri tərəfindən silahdan istifadə hallarının artması və bu hadisələrə görə məsuliyyətin demək olar ki, tətbiq olunmaması ictimai müzakirələri gücləndirib.
AzerVoice xəbər verir ki, son illərdə açıqlanan sənədlər və araşdırmalar ICE agentlərinin gücdən istifadə ilə bağlı təlimlərində ölümcül gücün dərhal tətbiqinə icazə verildiyini, habelə agentlərin mümkün məhkəmə iddialarından yayınması üçün xüsusi hüquqi yanaşmaların öyrədildiyini göstərir. Məlumatlara əsasən, 2015–2021-ci illər arasında ICE əməkdaşları azı 59 dəfə odlu silahdan istifadə edib, nəticədə onlarla insan yaralanıb və həlak olub. Bu hadisələrin heç biri üzrə agentlərə qarşı cinayət işi açılmayıb.
Araşdırmalarda qeyd olunur ki, ICE-nin gücdən istifadə qaydaları və təlim sənədləri ictimaiyyətə açıq deyil. Mövcud materiallar göstərir ki, agentlər “təhlükə ehtimalı” olduqda belə ölümcül güc tətbiq edə bilərlər və bu, “son çarə” prinsipi kimi təqdim edilmir. Təlimlərdə eskalasiyanın azaldılması və gərginliyin yumşaldılması əsas prioritet kimi yer almır.
ABŞ Daxili Təhlükəsizlik Nazirliyi 2023-cü ildə gücdən istifadə siyasətini yeniləsə də, bu təlimlərin real icrası və agentlərin bu proqramlardan keçib-keçmədiyi barədə açıq məlumat yoxdur. Hüquq ekspertləri bildirirlər ki, qaydaların gizli saxlanması ICE agentlərinin fəaliyyətinə nəzarəti çətinləşdirir və ictimai hesabatlılığı zəiflədir.
Bundan əlavə, sənədlərdə agentlərə Konstitusiyanın Dördüncü Düzəlişi çərçivəsində öz hərəkətlərini necə əsaslandırmaq və mülki iddialardan yayınmaq yollarının da öyrədildiyi vurğulanır. Federal agentlər üçün tətbiq olunan “məhdud toxunulmazlıq” mexanizmi də onların məhkəmə qarşısında məsuliyyətə cəlb edilməsini faktiki olaraq mümkünsüz edir.
Son məlumatlara görə, ABŞ hökuməti ICE-nin şəxsi heyətini kəskin artırıb və minlərlə yeni agent işə götürülüb. Lakin bu agentlərin hansı səviyyədə və hansı məzmunlu təlimlərdən keçdiyi hələ də qeyri-müəyyəndir. Bu vəziyyət, xüsusilə Minneapolis və Çikaqo kimi şəhərlərdə ICE əməliyyatlarına qarşı etirazların artması fonunda, ictimai etimadın zəifləməsinə səbəb olur.