BAKI, AzerVoice Azərbaycan İslam Ensiklopediyası

İslam mənbələrində cinlərin yaşadıqları məkanlarla bağlı müxtəlif rəvayətlər mövcuddur. Bildirilir ki, bəzi cinlər insanlarla birlikdə evlərdə yaşayır və onlara “Ammar” deyilir. Digər qisim cinlərin isə hamamlarda, qəbiristanlıqlarda, çirkli məkanlarda və dəvə tövlələrində məskunlaşdığı qeyd olunur. Rəvayətlərə əsasən, İslam peyğəmbəri Məhəmməd (s.ə.s.) bu kimi yerlərdə namaz qılmağı qadağan etmişdir.

Hədislərdə müşrik cinlərin dağlarla dənizlər arasında, müsəlman cinlərin isə kəndlərdə və dağlıq ərazilərdə məskunlaşdıqları bildirilir.

Səhabələrdən birinin nəql etdiyi rəvayətə görə, Peyğəmbərlə (s.ə.s.) birlikdə səfərdə olarkən bir yerdə dayanmışdılar. Peyğəmbər ehtiyac üçün oradan ayrıldıqda, səhabə əvvəllər eşitmədiyi qəribə səslər və danışıq sədaları eşitmişdi. Bu hal onu təəccübləndirmişdi.

Səhabə bu barədə Peyğəmbərə sual verdikdə, ona belə cavab verilmişdi:
“Müsəlman cinlərlə müşrik cinlər arasında mübahisə yarandı. Onlar məndən özlərinə yaşayış yeri təyin etməyimi istədilər. Mən də müsəlman cinləri kəndlərə və dağlara, müşrik cinləri isə dağlarla dənizlər arasına yerləşdirdim.”
Bu rəvayət Əbu Nəim tərəfindən nəql olunub.

Digər dini mənbələrdə qeyd olunur ki, insan övladının qəlbi də şeytanın təsir edə biləcəyi məkanlardan sayılır. Rəvayətə görə, Osman ibn Əbi əl-As (r.a.) bir gün Peyğəmbərin yanına gələrək Qurani-Kərimi unutduğunu bildirmişdi. Peyğəmbər (s.ə.s.) onun sinəsinə toxunaraq:
“Ey şeytan, Osman ibn Əbi əl-Asın qəlbindən çıx,” – buyurmuşdur. Bundan sonra Osman ibn Əbi əl-As Qurani-Kərimi bir daha unutmadığını söyləmişdir. Bu rəvayət “Dəlail ən-nübüvvə” əsərində yer alır. Hədislərdə bu şeytanın adının Hinzəb olduğu bildirilir.

Başqa bir hədisdə isə Ənəs ibn Malik (r.a.) Peyğəmbərin (s.ə.s.) tualetə daxil olarkən belə dua etdiyini nəql edir:
“Allahım, kişi və qadın cinlərin şərindən Sənə sığınıram.”
Bu rəvayət Buxari, Müslim, Əbu Davud, Tirmizi və Nəsai kimi mötəbər mənbələrdə qeyd olunub.

Dini mənbələrə əsasən, insan tualetə və ya hamama daxil olmamışdan əvvəl Allaha sığınmalıdır. Əgər sonradan yadına düşərsə, dili tərpətmədən qəlbindən bu duanı oxuya bilər. Əks halda, şeytanların insana zərər verməyə çalışa biləcəyi bildirilir.

Nəticə etibarilə, rəvayətlərə görə, cinlər insanların yaşadığı evlərdə və sadalanan digər məkanlarda mövcuddurlar. Dini mənbələrdə onların yerin altında deyil, yer üzərində yaşadıqları vurğulanır.