BAKI,AzerVoice Analitik Təhlil Mərkəzi
ABŞ-ın Qəzzədə müharibəni bitirmək üçün irəli sürdüyü plan ətrafında HƏMAS ilə müxtəlif tərəflər arasında görüşlər və məsləhətləşmələr davam edir. İsrail Baş naziri Benyamin Netanyahunun bazar ertəsi axşamı razılıq verdiyi planla bağlı hərəkat daxilində bəzi bəndlərə dair iradların olduğu və dəyişikliklərə ehtiyac duyulduğu bildirilir.
Prezident Donald Tramp çərşənbə axşamı HƏMASa cavab üçün üç-dörd günlük möhlət vermişdi. Həmin gün Qətərin paytaxtı Dohada HƏMAS rəhbərliyi ilə Qətər, Misir və Türkiyədən məsul şəxslər arasında uzunmüddətli görüş keçirilib.
Məlumata görə, HƏMAS nümayəndələri xüsusilə İsrail ordusunun Qəzzədən çıxması ilə bağlı bəndlərə etiraz ediblər. Onlar bu məsələdə dəqiq qrafik və icra zəmanətinin olmamasından narazılıq bildiriblər. Həmçinin, israilli girovların – həm sağ, həm də meyitlərinin - təhvil verilməsi üçün göstərilən 27 saatlıq müddəti qaneedici hesab etməyiblər. Silah məsələsi və idarəetmənin necə təşkil olunacağı ilə bağlı da aydınlıqlar tələb ediblər.
HƏMAS rəhbərliyi görüşdə keçmiş Britaniya baş naziri Toni Bleyri planın uğuruna zəmanət verəcək “ədalətli fiqur” kimi görmədiyini açıq şəkildə bəyan edib. Planın bəndlərindən biri isə Trampın rəhbərliyi altında, beynəlxalq “Sülh Şurası”nın nəzarətində texnokratlardan ibarət fələstinli müvəqqəti idarənin qurulmasını nəzərdə tutur. Vasitəçilər isə Bleyrlə Şuranın rolunun birbaşa deyil, uzaqdan nəzarət formasında olacağını, Qəzzənin idarəsinin fələstinlilərə veriləcəyini izah ediblər.
Qətər, Misir və Türkiyə nümayəndələri planın bir çox detallarında dəyişiklik imkanının olduğunu, amma onun müharibəni dayandırmaq üçün vacib şans yaratdığını vurğulayıblar. ABŞ tərəfindən də ərəb və islam ölkələrinə İsrailin planı icra edəcəyinə dair zəmanətlər verildiyi qeyd olunub.
Onlar fələstinlilərin haqlarını dəstəklədiklərini bildirərək, HƏMASı fürsətdən istifadə etməyə çağırıblar. Bunun fonunda hərəkat rəhbərliyi planı “ciddi, məsuliyyətli və müsbət şəkildə” öyrənəcəklərini açıqlayıb.
HƏMAS və digər fələstinli fraksiyalardan qaynaqlar bildirib ki, artıq daxili müzakirələr başlayıb və məqsəd plana dair “vahid Fələstin cavabı” formalaşdırmaqdır. Təhlükəsizlik şəraiti səbəbindən HƏMAS ilə digər fraksiyaların rəhbərləri arasında birbaşa görüşlərin baş tutmayacağı, lakin İslami Cihad rəhbərliyindən bir-iki şəxsin Dohaya gələrək müzakirələrdə iştirak edə biləcəyi ehtimal olunur.
İndiki ehtimallara görə, HƏMAS planla bağlı bəzi qeyd-şərtlərlə razılıq verəcək. ABŞ və İsrailin bu cavabı necə qarşılayacağı bəlli deyil, amma ərəb və islam ölkələrinin hərəkatın iradlarını qəbul etdirmək üçün təzyiq göstərəcəyi güman olunur.
Amerikalı mənbələr Tramp administrasiyasının bəzi dəyişikliklərə açıq olduğunu, amma bütün maddələrin dəyişdirilməsinin mümkün olmayacağını açıqlayıb.
HƏMAS mənbələri planı “ədalətsiz və israillilərin maraqlarına xidmət edən” adlandırıb. Onların fikrincə, plan fələstinlilərin tələblərini yalnız qismən qarşılayır. Bununla belə, hərəkat plandan tamamilə imtina etməyəcək, müsbət yanaşmağa çalışacaq.
Mənbələr əlavə ediblər ki, bəzi bəndlər “mücərrəd” ifadələrlə yazılıb və İsrailə geniş səlahiyyət verir, xüsusən də mərhələli çıxış məsələsində. HƏMAS-ın təklif edə biləcəyi dəyişikliklər arasında girovların və onların meyitlərinin təhvili üçün daha real vaxt müddətləri və praktiki detalların dəqiqləşdirilməsi ola bilər. Onların sözlərinə görə, hazırda bəzi meyitlər dağıntılar altında qaldığı üçün 72 saatlıq müddət qeyri-mümkündür və əlavə günlərə ehtiyac var.
Digər tərəfdən, “HƏMAS” 250 ömürlük məhkumluğu olan fələstinli məhbusun azad edilməsini qəbulolunan hesab edir.