BAKI, Azervoice, Nərmin Ağayeva
Harvard alimləri litiumun Alzheimer xəstəliyi ilə mübarizədə potensial rolunu üzə çıxarıb.
Azervoice xəbər verir ki, Harvard Tibb Məktəbində aparılan və Nature jurnalında dərc olunan yeni bir tədqiqat litiumun yalnız əhval stabilləşdiricisi kimi deyil, həm də beyin sağlamlığı üçün vacib bioloji element kimi rol oynaya biləcəyini göstərib. Tədqiqat Alzheimer xəstəliyi və beyin yaşlanması ilə əlaqəli mühüm kəşflərə işıq salır.
Tədqiqatçılar litiumun orqanizmdə təbii olaraq çox az miqdarda olduğunu və C vitamini və ya dəmir kimi hüceyrə funksiyalarında mühüm rol oynadığını sübut ediblər. Normal siçanların pəhrizindən litium çıxarıldıqda onların beyinlərində Alzheimerə bənzər iltihab, neyron zədələnməsi və yaddaş itkisi müşahidə olunub. Genetik olaraq Alzheimerə meylli siçanlarda isə bu proses daha da sürətlənib.
Professor Bruce Yankner-in rəhbərliyi ilə aparılan araşdırmada litiumun Alzheimer xəstələrinin beyinlərində yığılan amiloid beta lövhələri ilə bağlandığı və bu səbəbdən beyindəki təmizləmə sisteminə mane olduğu müəyyən olunub. Lövhələrin litiumu udması mikroglia hüceyrələrinin zərərli zülalları xaric etməsinə əngəl törədir. Lakin tədqiqatçılar litium orotat adlı xüsusi bir formanın bu problemi aradan qaldıra biləcəyini siçan modellərində müşahidə ediblər.
İnsan beyni üzərində aparılan analizlər də Alzheimer xəstələrində litium çatışmazlığını göstərib. ABŞ-dakı müxtəlif beyin banklarında aparılan müstəqil tədqiqatlar bu tapıntını təsdiqləyib. Alimlər təbii mineral sular, tünd yaşıl yarpaqlı tərəvəzlər, qoz-fındıq, paxlalılar və bəzi ədviyyatların tərkibində litium olduğunu və bu maddənin beyin sağlamlığına uzunmüddətli təsir göstərə biləcəyini bildirirlər.
Bununla belə, tədqiqatçılar hazırda istifadə edilən litium əlavələrinin insan sağlamlığı üçün uyğun olmadığını, siçanlara verilən dozanın insanların qəbul etdiyi dozadan xeyli az olduğunu qeyd ediblər. Klinik sınaqların başlanması üçün yeni mərhələyə keçidin vacibliyi vurğulanıb.
Qeyd edək ki, bu tədqiqat ABŞ Milli Sağlamlıq İnstitutu (NIH) tərəfindən maliyyələşdirilib və gələcəkdə Alzheimerin müalicəsində aşağı dozalı litium əsaslı yanaşmaların inkişaf etdirilməsinə ümid yaradır.