BAKI, AzerVoice, Orxan Qədirzadə

Tarixdə bu gün İtaliyanın faşist lideri Benito Mussolini Almaniya rəhbəri Adolf Hitler-ə ünvanladığı mesajda Böyük Britaniyaya qarşı müharibənin zəruriliyini şübhə altına alaraq, belə bir addımın “rejimi də daxil olmaqla hər şeyi riskə atmaq” anlamına gəldiyini vurğuladı.

Məktubda Mussolini Hitleri ehtiyatlı olmağa çağırır, Almaniyanın gənc nəsillərinin “çiçəyinin qurban verilməsi”nin doğura biləcəyi nəticələr barədə xəbərdarlıq edirdi. Lakin bu çağırışın arxasında açıq siyasi hesablamalar dayanırdı. Həmin dövrdə İtaliya hərbi və iqtisadi baxımdan genişmiqyaslı müharibəyə hazır deyildi və Mussolini Almaniyanın Avropada qazandığı uğurların onu kölgədə qoyacağından ehtiyat edirdi.

Almaniyanın Sudet bölgəsini və Polşanı işğal etməsindən sonra Fransa və Britaniya üzərində mümkün qələbə Avropada hegemonluğu Berlində cəmləyə bilərdi. Mussolini isə özünü yeni “Roma imperiyası”nın qurucusu kimi təqdim edir, lakin iqtisadi cəhətdən zəif və hərbi baxımdan hazırlıqsız İtaliyanın Almaniya ilə eyni səviyyədə görünməyəcəyini anlayırdı.

Bu səbəbdən Duçe Almaniyanın hərbi maşınını ləngitmək və öz növbəti addımlarını planlaşdırmaq istəyirdi. İtaliyanın Berlindəki səfiri mesajı Hitlere şəxsən çatdırdı. Mussolini məktubda böyük demokratik dövlətlərin “öz daxillərində süqut toxumlarını daşıdıqlarını” və zamanla öz-özlərini məhv edəcəklərini iddia edirdi.

Lakin Hitler bu çağırışlara məhəl qoymadı və Hollandiya, Belçika, Lüksemburq və Fransanın işğalı planlarını irəli apardı. Mussolini isə Almaniya ilə birbaşa eyni cəbhədə irəliləmək əvəzinə diqqətini Balkanlara yönəltdi. Nəticədə Yuqoslaviyanın işğalı və xüsusilə Yunanıstana qarşı hərbi əməliyyatlar İtaliya üçün ciddi strateji uğursuzluqlarla yadda qaldı.