BAKI, AzerVoice, Nailə Babazadə

1991-ci il dekabrın 25-də Mixail Qorbaçov Sovet İttifaqının prezidenti vəzifəsindən istefa verib. Amma əslində, istefa verəcək çox da böyük bir Sovet İttifaqı qalmamışdı — dörd gün əvvəl 11 keçmiş sovet respublikası Müstəqil Dövlətlər Birliyini (MDB) yaradıb, beləliklə SSRİ demək olar ki, tamamilə dağılmışdı.

Qorbaçov vida nitqində MDB-nin yaradılmasını istefasının əsas səbəbi kimi göstərib və ölkənin “böyük güc” statusunu itirməsindən narahat olduğunu bildirib. Bəzi anlarda qürurlu, bəzən isə qəzəbli sözlərlə o, əldə etdiyi nailiyyətləri vurğulayıb. Qorbaçov bildirib ki, Sovet İttifaqını demokratiya yoluna yönəldib, kommunist iqtisadiyyatını bazar iqtisadiyyatına istiqamətləndirib. O, həmçinin Rusiya xalqının “yeni bir dünyada” yaşadığını və Soyuq Müharibəyə və silah yarışına son qoyulduğunu qeyd edib. Qorbaçov bəzi səhvləri etiraf etsə də, apardığı siyasətə görə heç vaxt peşman olmadığını deyib.

Reallıqda isə, MDB yaradılmadan əvvəl Qorbaçov artıq çox gücünü və nüfuzunu itirmişdi. İqtisadiyyat qeyri-sabit idi, heç kim onun siyasətindən məmnun deyildi — opponentlər daha çox siyasi azadlıq tələb edir, sərt xətt tərəfdarları isə hər hansı islahat cəhdinə qarşı çıxırdılar. 1991-ci ilin avqustunda o, çevriliş cəhdindən yalnız Rusiya Prezidenti Boris Yeltsinin köməyi ilə xilas ola bilib.

Uğursuz çevrilişdən sonra Yeltsin iqtisadi və siyasi islahatların yavaş sürətini tənqid etməyə başlayıb. Qorbaçovun hakimiyyəti azalanda Yeltsin Kremlin və digər sovet idarəetmə binalarını ələ keçirib və Sovet bayrağının yerinə Rusiya bayrağını qaldırıb. Beləliklə, 70 ildən artıq fəaliyyət göstərmiş, Soyuq Müharibədə ABŞ-ın baş rəqibi olan Sovet İttifaqı rəsmi olaraq tarixə qovuşub.