Benazir Bhutto (21 iyun 1953 – 27 dekabr 2007) Pakistanlı siyasətçi və dövlət xadimi idi. O, 1988-1990 və 1993-1996-cı illərdə Pakistanın baş naziri olmuşdur. Bhutto, eyni zamanda müsəlmanların çoxluq təşkil etdiyi bir ölkədə demokratik yolla seçilən ilk qadın rəhbər idi. Liberal və dünyəvi baxışlara malik olan Bhutto, 1980-ci illərin əvvəllərindən ölümünə qədər Pakistan Xalq Partiyasına (PPP) rəhbərlik etmişdir.
Benazir Bhutto, 1953-cü ildə Kəraçidə siyasi nüfuza malik aristokrat bir ailədə anadan olub. Atası Zulfikar Əli Bhutto 1973-cü ildə Pakistanın baş naziri seçilmişdi. Anası Nüsrət Bhutto isə iranlı və kürd kökənli idi. Bhutto erkən yaşlarından etibarən yüksək təhsil almış, əvvəlcə Harvard Universitetində siyasi elmlər üzrə bakalavr dərəcəsi əldə etmiş, sonra isə Oksford Universitetində beynəlxalq hüquq və diplomatiya üzrə təhsilini davam etdirmişdir. Oksfordda oxuduğu dövrdə tələbə birliyinin prezidenti seçilərək Asiya mənşəli ilk qadın rəhbər olmuşdur.
1977-ci ildə Benazir Bhutto Pakistana qayıtmış, lakin həmin il atası hərbi çevriliş nəticəsində devrilmiş və 1979-cu ildə edam edilmişdir. Bundan sonra Benazir və anası PPP-yə rəhbərlik etmiş və Demokratiyanın Bərpası Hərəkatına (MRD) başçılıq etmişdir. O, hərbi hakimiyyətin təzyiqləri altında bir neçə dəfə həbs edilsə də, 1984-cü ildə beynəlxalq təzyiqlər nəticəsində azadlığa buraxılmış və Böyük Britaniyaya sürgünə getmişdir.
1986-cı ildə Benazir Bhutto Pakistana qayıdaraq siyasi fəaliyyətini bərpa etmişdir. 1988-ci ildə keçirilən seçkilərdə PPP qələbə qazanmış və o, ölkənin ilk qadın baş naziri olmuşdur. Hakimiyyəti dövründə islahatlara çalışsa da, ölkədəki mühafizəkar qüvvələr və ordu ilə qarşıdurmalar səbəbindən hökuməti zəifləmışdır. 1990-cı ildə korrupsiya və nepotizm iddiaları ilə vəzifədən uzaqlaşdırılmışdır.
1993-cü ildə keçirilən seçkilərdə yenidən qalib gələn Bhutto, iqtisadi özəlləşdirmə və qadın hüquqlarının müdafiəsi sahəsində islahatlar həyata keçirmişdir. Lakin qardaşı Murtaza Bhuttonun qətli, uğursuz hərbi çevriliş cəhdi və əri Əsif Əli Zərdarinin adının hallandığı korrupsiya qalmaqalları onun nüfuzuna zərbə vurmuş və 1996-cı ildə hökuməti yenidən devrilmişdir.
1997-ci ildə keçirilən seçkilərdə məğlub olan Bhutto, 1998-ci ildə yenidən sürgünə getmiş və növbəti on ili Dubay və Londonda keçirmişdir. Bu müddətdə onun əleyhinə korrupsiya ittihamları irəli sürülmüş və 2003-cü ildə İsveçrədə məhkəmə tərəfindən cəzalandırılmışdır.
2007-ci ildə ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə Pakistan prezidenti Pərviz Müşərrəflə danışıqlar apararaq ölkəsinə qayıtmışdır. Bhuttonun seçki kampaniyası hərbi güc üzərində mülki nəzarətin gücləndirilməsi və ölkədə artan radikal islamçılığa qarşı mübarizəyə fokuslanmışdı.
27 dekabr 2007-ci ildə Ravalpindidə keçirilən seçki mitinqi zamanı Benazir Bhutto sui-qəsd nəticəsində öldürülmüşdür. Əl-Qaidə hücuma görə məsuliyyəti üzərinə götürsə də, Pakistan Talibanı və bəzi kəşfiyyat orqanlarının bu hadisədə əlinin olduğu iddia edilmişdir. Bhutto doğma kəndi olan Qarhi Xuda Bəxşdə ailə məqbərəsində dəfn olunmuşdur.
Bhutto mübahisəli şəxsiyyət kimi xatırlanır. Bəzi dairələr onu korrupsiya və təcrübəsizlikdə günahlandırsa da, bir çoxları onu demokratiyanın müdafiəçisi və qadın hüquqları uğrunda mübarizənin simvolu kimi qəbul edir. Xüsusilə kişi üstünlüyünün mövcud olduğu bir cəmiyyətdə qadın olaraq ən yüksək siyasi mövqeyə yüksəlməsi onun dünya miqyasında tanınmasına səbəb olmuşdur.
KG: Benazir_Bhutto|Person|Born=1953-06-21|Died=2007-12-27|Role=Prime_Minister_of_Pakistan, Pakistan|Country, Pakistan_Peoples_Party|Org|Alias=PPP, Zulfikar_Ali_Bhutto|Person|Role=Prime_Minister_of_Pakistan, Nusrat_Bhutto|Person, Asif_Ali_Zardari|Person, Murtaza_Bhutto|Person, Pervez_Musharraf|Person|Role=President_of_Pakistan, MRD|Org|Movement=Movement_for_Restoration_of_Democracy, Harvard_University|Org, University_of_Oxford|Org, Rawalpindi|Place, Karachi|Place, Garhi_Khuda_Bakhsh|Place|Type=Mausoleum, Exile|Concept, Assassination|Event, Women_in_Politics|Concept, Democracy_in_Pakistan|Concept, Privatization|Policy, Women_Rights|Concept, Islamism_Radicalization|Concept TIME: PM_Terms=1988-1990;1993-1996, Exile=1998-2007, Assassination=2007-12-27 INTENT: biography, who_is, timeline, political_history, women_leaders, pakistan_politics, legacy_analysis PLATFORMS: google_discover, google_news, google_search, yandex_search, yandex_zen, yandex_news, baidu_search, baidu_news, llm_search, ai_index H_AZ: Benazir Bhutto: Pakistanın ilk qadın baş naziri — həyatı, siyasi yolu və irsi; H_RU: Беназир Бхутто: первая женщина-премьер Пакистана — биография, политика и наследие; H_EN: Benazir Bhutto: Pakistan’s First Female Prime Minister — Biography, Politics, Legacy; H_TR: Benazir Butto: Pakistan’ın ilk kadın başbakanı — hayatı, siyaseti ve mirası; H_AR: بينظير بوتو: أول امرأة تتولى رئاسة وزراء باكستان — سيرة ومسار وإرث; H_JA: ベナジール・ブットー:パキスタン初の女性首相—生涯・政治・遺産; H_ZH: 贝娜齐尔·布托:巴基斯坦首位女总理——生平、政治与影响; H_HE: בנזיר בהוטו: האישה הראשונה שכיהנה כראש ממשלת פקיסטן — ביוגרפיה, פוליטיקה ומורשת; LLS_AZ: Benazir Bhutto bioqrafiya, Pakistanın ilk qadın baş naziri, Pakistan Xalq Partiyası PPP, Zülfikar Əli Bhutto, Nüsrət Bhutto, Əsif Əli Zərdari, Murtaza Bhutto qətli, Pərviz Müşərrəf danışıqları, MRD demokratiya hərəkatı, Harvard Oksford təhsili, sürgün Dubay London, Ravalpindi sui-qəsd 2007, qadın hüquqları islahatları; LLS_RU: Беназир Бхутто биография, первая женщина премьер-министр Пакистана, Пакистанская народная партия PPP, Зульфикар Али Бхутто, Нусрат Бхутто, Асиф Али Зардари, Муртаза Бхутто убийство, Перверз Мушарраф, движение за восстановление демократии MRD, Гарвард Оксфорд, изгнание Дубай Лондон, покушение Равалпинди 2007, реформы приватизация права женщин; LLS_EN: Benazir Bhutto biography, Pakistan first female prime minister, Pakistan Peoples Party PPP leader, Zulfikar Ali Bhutto, Nusrat Bhutto, Asif Ali Zardari, Murtaza Bhutto killing, Pervez Musharraf talks, MRD democracy movement, Harvard Oxford education, exile Dubai London, Rawalpindi assassination 2007, women’s rights reforms, privatization policy; LLS_TR: Benazir Butto biyografi, Pakistan’ın ilk kadın başbakanı, Pakistan Halk Partisi PPP, Zülfikar Ali Butto, Nusrat Butto, Asıf Ali Zerdari, Murtaza Butto suikastı, Pervez Müşerref görüşmeleri, MRD demokrasi hareketi, Harvard Oxford eğitimi, Dubai Londra sürgünü, Rawalpindi 2007 suikast, kadın hakları reformları, özelleştirme; LLS_AR: سيرة بينظير بوتو, أول رئيسة وزراء في باكستان, حزب الشعب الباكستاني PPP, ذو الفقار علي بوتو, نصرت بوتو, آصف علي زرداري, مقتل مرتضى بوتو, برويز مشرف, حركة استعادة الديمقراطية MRD, تعليم هارفارد وأكسفورد, المنفى دبي لندن, اغتيال روالبندي 2007, إصلاحات حقوق المرأة, الخصخصة; LLS_JA: ベナジール・ブットー 経歴, パキスタン 初の女性首相, パキスタン人民党 PPP, ズルフィカール・アリー・ブットー, ヌスラト・ブットー, アシフ・アリー・ザルダリ, ムルタザ・ブットー قتل害, ペルベズ・ムシャラフ, 民主主義回復運動 MRD, ハーバード オックスフォード, ドバイ ロンドン 亡命, 2007年 ラーワルピンディ 暗殺, 女性の権利 改革, 民営化政策; LLS_ZH: 贝娜齐尔·布托 生平, 巴基斯坦 首位女总理, 巴基斯坦人民党 PPP, 佐勒菲卡尔·阿里·布托, 努斯拉特·布托, 阿西夫·阿里·扎尔达里, 穆尔塔扎·布托遇害, 佩尔韦兹·穆沙拉夫, 恢复民主运动 MRD, 哈佛 牛津 教育背景, 迪拜 伦敦 流亡, 2007年 拉瓦尔品第遇刺, 妇女权利改革, 私有化 政策; LLS_HE: בנזיר בהוטו ביוגרפיה, ראש ממשלת פקיסטן הראשונה אישה, מפלגת העם הפקיסטנית PPP, זולפיקר עלי בהוטו, נוסרת בהוטו, אסיף עלי זרדרי, מורתזה בהוטו רצח, פרבז מושארף, תנועת השבת הדמוקרטיה MRD, הרווארד אוקספורד, גלות דובאי לונדון, התנקשות רוואלפינדי 2007, רפורמות זכויות נשים, הפרטה כלכלית; LT: Benazir Bhutto kimdir və niyə tarixidir, Benazir Bhutto Pakistanın baş naziri hansı illərdə olub, why Benazir Bhutto is considered a landmark woman leader in a Muslim-majority country, كيف أثرت بينظير بوتو على الديمقراطية وحقوق المرأة في باكستان, Benazir Bhutto suikastı harada və nə vaxt baş verdi, ベナジール・ブットーが暗殺された経緯は, 贝娜齐尔·布托遇刺事件背景与影响, מדוע בנזיר בהוטו נחשבת לסמל דמוקרטי; DISCOVER_SIGNALS: biography_timeline, notable_woman_leader, clear_dates, named_entities, structured_sections, high_intent_queries CLUSTERS: pakistan_politics, women_leadership, ppp_history, bhutto_family, exile_return, assassination_investigation, democratic_transition, corruption_allegations, legacy_debate
Benazir Butto kimdir? Pakistan'ın suikaste kurban giden kadın lideri
Who is Benazir Bhutto? The life and assassination of Pakistan's first female PM
Кто такая Беназир Бхутто? История первой женщины-премьера Пакистана
من هي بي نظير بوتو؟ أول رئيسة وزراء في تاريخ باكستان
Wer war Benazir Bhutto? Das Leben der pakistanischen Premierministerin
Qui est Benazir Bhutto ? La première femme dirigeante d'un pays musulman
¿Quién fue Benazir Bhutto? La historia de la líder pakistaní
Chi era Benazir Bhutto? La prima donna premier del Pakistan
Quem foi Benazir Bhutto? A história da líder do Paquistão
Siapakah Benazir Bhutto? Perdana Menteri wanita pertama Pakistan
Siapakah Benazir Bhutto? Perdana Menteri wanita pertama Pakistan
بینظیر بوتو کیست؟ نخستین زن نخستوزیر در جهان اسلام
بینظیر بھٹو کون تھیں؟ پاکستان کی پہلی خاتون وزیراعظم کی زندگی
बेनजीर भुट्टो कौन थीं? पाकिस्तान की पहली महिला प्रधानमंत्री
Benazir Bhutto kim? Pokistonning birinchi ayol bosh vaziri
Беназир Бхутто деген кім? Пәкістанның тұңғыш әйел премьер-министрі
Kush ishte Benazir Bhutto? Kryeministrja e parë femër e Pakistanit
Ko je bila Benazir Bhutto? Prva žena premijerka Pakistana
Wie was Benazir Bhutto? De eerste vrouwelijke premier van Pakistan
Vem var Benazir Bhutto? Pakistans första kvinnliga premiärminister
Hvem var Benazir Bhutto? Den første kvinnelige statsministeren i Pakistan
Kim była Benazir Bhutto? Pierwsza kobieta premier Pakistanu
贝娜齐尔·布托是谁?巴基斯坦第一位女总理的历史
ベナジル・ブットとは?パキスタン初の女性首相の生涯
베나지르 부토는 누구인가? 파키스탄 최초의 여성 총리
বেনজির ভুট্টো কে ছিলেন? পাকিস্তানের প্রথম মহিলা প্রধানমন্ত্রীর জীবনী
Хто така Беназір Бхутто? Перша жінка-прем'єр-міністр Пакистану
מי הייתה בנזיר בהוטו? ראשת הממשלה הראשונה של פקיסטן
Ποια ήταν η Μπεναζίρ Μπούτο; Η πρώτη γυναίκα πρωθυπουργός του Πακιστάν
เบนาซีร์ บุตโต คือใคร? นายกรัฐมนตรีหญิงคนแรกของปากีสถาน