BAKI,AzerVoice Analitik Təhlil Mərkəzi
Misir yüzlərlə fələstinli polis əməkdaşını müharibədən sonrakı mərhələdə Qəzzada təhlükəsizlik qüvvələrinə inteqrasiya etmək məqsədilə hazırlayır.Misirin xarici işlər naziri Bədr Əbdülatti avqust ayında Fələstin Muxtariyyətinin baş naziri Məhəmməd Mustafa ilə danışıqları zamanı Qəzza üçün 5 min polis əməkdaşının hazırlanması planını elan etmişdi.
Adının açıqlanmasını istəməyən fələstinli rəsmiyə görə, artıq mart ayında Qahirədə 500-dən çox polis əməkdaşından ibarət ilk qrup hazırlanıb. Sentyabr ayından etibarən isə ikiaylıq kurslar bərpa olunub və daha yüzlərlə nəfər bu hazırlığa cəlb edilir.
Onun sözlərinə görə, bu qüvvənin bütün üzvləri Qəzza zolağından olacaq maaşları işğal olunmuş İordan çayının qərb sahilində, Ramallahda yerləşən Fələstin Muxtariyyəti tərəfindən ödəniləcək.
Yaradılacaq təhlükəsizlik qüvvəsi “müstəqil olacaq, yalnız Fələstin üçün sadiq olacaq və heç bir xarici ittifaqın və yaxud gündəmin təsirində qalmayacaq.
Hazırlığın əsas diqqət mərkəzində 2023-cü il oktyabrın 7-də HƏMAS-ın İsrailə hücumu, onun yaratdığı nəticələr və bu hadisənin fələstin məsələsinə vurduğu zərbə olub.
HƏMAS-ın İsrailə hücumu nəticəsində 1 221 nəfər həlak olmuşdu.
İsrailin cavab olaraq Qəzzaya qarşı həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatlarda isə zolağın səhiyyə nazirliyinin, BMT-nin etibarlı hesab etdiyi məlumatlarına görə, azı 70 100 nəfər öldürülüb.
Hazırlıq prosesində həmçinin Fələstin Azadlıq Təşkilatının (FAT) fələstinlilərin yeganə legitim təmsilçisi kimi rolu vurğulanıb və tam suveren, müstəqil fələstin dövlətinin qurulması “arzusunu qorumağın” vacibliyi xüsusi qeyd edilib.
Fələstin Muxtariyyətinin yüksək rütbəli təhlükəsizlik rəsmisi təsdiqləyib ki, Fələstin prezidenti Mahmud Abbas daxili işlər naziri Ziyad Həb əl-Rihi Misirlə bu hazırlıq məsələsində koordinasiya aparmaq tapşırığı verib.
Ötən ilin sonlarında Misirin vasitəçiliyi ilə keçirilən danışıqlarda Fələstin hərəkatları - o cümlədən iki əsas güc, HƏMAS və Abbasın rəhbərlik etdiyi FƏTH - təxminən 10 min polis əməkdaşından ibarət qüvvənin yaradılması barədə razılığa gəliblər.
Razılaşmaya əsasən, bu qüvvənin yarısını Misirdə hazırlanacaq 5 min polis, digər yarısını isə 2007-ci ildə Qəzzada hakimiyyətə gələn HƏMAS-ın nəzarətində olan mövcud polis qüvvəsinin üzvləri təşkil edəcək.
Müqaviləyə görə, təhlükəsizlik qüvvəsinə fələstinli hərəkatların razılaşdığı texnokratlardan ibarət komitə nəzarət edəcək.
HƏMAS-ın yüksək səviyyəli rəsmisi də AFP-yə bildirib ki, hərəkat danışıqlar zamanı razılaşdırılan “Qəzza zolağında təhlükəsizlik və idarəetmə ilə bağlı detalları” dəstəkləyir.
Bu məsələ həmçinin ötən ay Qəzzada kövrək atəşkəsin əldə olunmasına gətirib çıxaran ABŞ prezidenti Donald Trampın sülh planında da yer alıb və daha sonra BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnaməsi ilə təsdiqlənib.
Avropa da prosesə qoşulur
Plan xüsusilə sərhəd zonalarının təhlükəsizliyini təmin edəcək və Qəzzanın demilitarizasiyasına cavabdeh olacaq beynəlxalq qüvvənin yaradılmasına icazə verir.
Avropa İttifaqı rəsmisi AFP-yə bildirib ki, qurum Qəzza zolağında 3 minə qədər fələstinli polis əməkdaşını hazırlamaq niyyətindədir. Bu model, Avropa İttifaqının 2006-cı ildən bəri İordan çayının qərb sahilində həyata keçirdiyi polis hazırlığı missiyasına bənzəyəcək.
Avropa İttifaqı həmin missiyanı 13 milyon avro (təqribən 15 milyon dollar) büdcə ilə maliyyələşdirir.
Lakin hələ də bu plana dair bir çox detal aydın deyil.
HƏMAS-ın bir rəsmisi AFP-yə İsraillə Qəzzada yeni polis qüvvəsinin dəqiq formulu barədə razılıq əldə edilməsinin nə dərəcədə mümkün olacağını sual altına alıb.
İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahu hökuməti, müharibədən sonra Qəzzanın idarə edilməsində nə HƏMASa, nə də Fələstin Muxtariyyətinə hər hansı rol verilməsinə qəti şəkildə qarşı çıxır.
AFP müxbirləri müharibə dövrü ərzində dəfələrlə müşahidə ediblər ki, HƏMAS Qəzzada silahlı dəstələr vasitəsilə yol hərəkətinə nəzarət edir, sakinlər arasında mübahisələri həll edir və faktiki olaraq bir növ hüquq-mühafizə funksiyalarını icra edir.
HƏMAS bəyan edib ki, artıq Qəzzanı idarə etmək istəmir, lakin siyasi səhnədən yox olmağa da hazırlaşmır və Fələstin siyasi həyatının mərkəzi komponenti olaraq qalmaqda israrlıdır.
Silahsızlanma kimi çətin mövzuya gəldikdə isə, HƏMAS bildirib ki, öz arsenalının bir hissəsini təhvil verməyə prinsipial olaraq qarşı deyil, lakin bunu yalnız fələstinli siyasi qüvvələrin daxil olduğu siyasi proses çərçivəsində müzakirə etməyə hazırdır.