BAKI,AzerVoice Analitik Təhlil Mərkəzi
Livanın siyasi gündəmini hazırda siyasi qarşıdurmalar tutur. Bunlar yalnız baş nazir Nəvvaf Səlam ilə Hizbullah arasında Roşa Qayası işıqlandırılması ilə bağlı öhdəlikdən geri çəkilməsi üzərindən yaranan mübahisə ilə məhdudlaşmır; həm də şiə ikilisi ilə onun müttəfiqi olan “Azad Vətənpərvər Hərəkatı” və parlament çoxluğu arasında seçki qanununa təklif olunan dəyişikliklər, eləcə də hökumət proqramında silahın yalnız dövlətin əlində olması maddəsinə zidd olaraq Hizbullahın silahını saxlamaqda israr etməsi fonunda dərinləşir.
Bu məsələ İran Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi Əli Laricaninin Beyrut səfəri çərçivəsində keçirdiyi görüşlərdə də gündəmə gəlib. Laricani Hizbullahın sabiq baş katibləri Həsən Nəsrullah və Haşim Səfiəddinin qətlinin ildönümü mərasimlərinə qatılmaq üçün ölkəyə gəlmişdi.
İranın Livanda silahın dövlətin əlində olması məsələsinə münasibəti, Səlam ilə Laricani arasında keçirilən görüşdə müzakirə olunub. Laricani ölkəsinin Livanla münasibətləri suverenliyə hörmət və daxili işlərə qarışmamaq prinsipi əsasında inkişaf etdirmək niyyətini ifadə edib.
Mənbənin sözlərinə görə, Səlam iki ölkə arasındakı münasibətlərin düzəldilməsinin zəruriliyini vurğulayıb və bəzi İran rəsmilərinin Laricaninin səfərindən əvvəl səsləndirdiyi, daxili işlərə müdaxilə anlamı daşıyan bəyanatlara təəccübünü gizlətməyib. Xüsusilə, İran Məclisinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibafın Hizbullaha silah çatdırılmasının çətin olsa da mümkünsüz olmadığını deməsi Səlamın narazılığına səbəb olub.
Bu mövqe Qalibafın şəxsi fikri yox, Əli Xamenei və İnqilab Keşikçilərinin Hizbullahın silahlanmasını dəstəkləyən xətti ilə bağlıdır. Belə bəyanatlar Livan hökumətini çətin vəziyyətdə qoyur və ordunun Cənub Litanidən şimala qədər silahın məhdudlaşdırılması barədə aylıq hesabatlarını da siyasi baxımdan zəiflədir.
Bütün bunlar hökumət ilə Hizbullah arasında silahın dövlətin inhisarında olması məsələsində qarşıdurmanın hər cür ssenariyə açıq olduğunu göstərir. İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahu isə İranın Hizbullaha dəstəyini əsas gətirərək Livana qarşı müharibəni genişləndirmək üçün bəhanə qura bilər. Halbuki Livan insan itkiləri və iqtisadi fəsadlarla ağır ziyan çəkir, Hizbullah isə hələ də silahı əlində saxlamaqda israr edir.
Seçki qanunu böhranı
Silah məsələsindəki qarşıdurma seçki qanununa da sirayət edir. Parlament fraksiyaları may ayında seçkilərin vaxtında keçirilməsini istəsələr də, qanunun hansı əsasla qəbul ediləcəyi barədə razılaşma olmadan proses irəliləmir. Əks halda seçkilərin təxirə salınması gündəmə gələ bilər.
Prezident Cozef Aun seçkilərin keçirilməsində israrlıdır, çünki bu, ölkədə hakimiyyətin yenilənməsi üçün məcburi addım sayılır. Onun fikrincə, təxirəsalma dövrün uğursuzluğu kimi görünəcək və beynəlxalq ictimaiyyət də buna qarşı çıxır.