BAKI,AzerVoice Analitik Təhlil Mərkəzi

İraqda 11 noyabrda keçiriləcək parlament seçkiləri yaxınlaşır. Lakin gözlənilən sabitlik və dəyişiklik əvəzinə, cəmiyyət yenidən illərdir təkrarlanan suallarla üz-üzədir: seçkilər vaxtında keçiriləcəkmi, “fövqəladə hökumət” qurulacaqmı, boykot seçkilərin legitimliyinə necə təsir göstərəcək?

Altı seçki mərhələsi arxada qalsa da, partiyaların ritorikası dəyişməyib. Hakimiyyət hələ də “Baas”ın qayıdışı ilə qorxudur, məzhəbçi narahatlıqları dərinləşdirir. Seçkilərdə iştiraka çağırışlar çox vaxt “şiə çoxluğunun nailiyyətlərini qorumaq” iddiaları və hətta silah işlətmə hədələri ilə müşayiət olunur.

Əvvəlki kampaniyalarda olduğu kimi, bu dəfə də seçkilərin təxirə salınacağı barədə söz-söhbətlər dolaşır. “Təhlükəsizlik hökuməti” ssenarisi geniş müzakirə olunur, baxmayaraq ki, belə kabinetin strukturu və vəzifələri aydın deyil. Regiondakı gərginlik – İranla İsrail arasında mümkün müharibə ehtimalı – bu mübahisələri daha da alovlandırır.

Boykot təhlükəsi hələ də aktualdır

Seçkilərin boykot edilməsi çağırışları İraqda yeni deyil. Amma bu dəfə onlara Müqtəda əs-Sədr hərəkatının qoşulması prosesi daha təsirli edib. Bu, seçkilərin hüquqi legitimliyini şübhə altına almasa da, seçici fəallığına ciddi zərbə vura bilər. 2010-cu ildə seçicilərin 62 faizi səs verməyə gəlmişdisə, 2021-ci ildə bu rəqəm 41 faizə enmişdi. Noyabr seçkilərində iştirakın daha da azalması partiyaların siyasi təmsilçiliyini zəiflədə bilər.

Əsas problem isə iqtisadiyyatdır. Neft gəlirlərindən asılılıq tam olaraq qalır: dövlət büdcəsinə daxil olan vəsaitin demək olar ki, hamısı maaş və pensiyalara yönəldilir. 2025-ci ilin ilk yarısında neftdən əldə olunan gəlirlərin 99,2 faizi bu xərclərə sərf olunub. Dövlətin daxili borcu son iki ildə 70 trilyon dinardan 92 trilyona yüksəlib. Gənclərə yeni iş yerləri vədləri isə yalnız kampaniya şüarı olaraq qalır.

İraqdakı seçkiöncəsi debatlar köhnə ssenarilərin təkrarı təəssüratını yaradır. Siyasətçilər “dövlət quruculuğu”ndan danışsalar da, əslində xaosu və korrupsiyanı möhkəmləndirirlər. İqtisadi böhran və boykot çağırışları fonunda noyabr seçkiləri cəmiyyətin rekord dərəcədə aşağı etimadı ilə üzləşə bilər.