BAKI,AzerVoice
Azərbaycanın ilahiyyat mühitində namazın hansı dildə qılınması ilə bağlı müzakirələr yenidən alovlanıb.
AzerVoice xəbər verir ki, Fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru Elvüsal Məmmədovun qələmə aldığı məqalədə bu məsələyə həm teoloji, həm də mədəni baxımdan dərindən işıq salınaraq, namazın ərəb dilində qılınmasının zəruriliyi ətraflı təhlil edilib.
Məmmədov vurğulayıb ki, islamın cahanşümul bir din olması onun vahid ibadət sistemi və dilini tələb edir.
“İslam məhəllə, şəhər və ya ölkə dini deyil, ümumdünya dinidir. Ondördəsrlik tarixi boyunca islam bu iddiasını sübut edərək, özünəməxsus coğrafiya, mədəniyyət və tarix yaratmışdır,” – deyə müəllif qeyd edib.
O, islam mədəniyyətinin dini mədəniyyət olduğunu, xristian və hind mədəniyyətləri kimi vahid ibadət dilinə və sisteminə malik olduğunu bildirib. Quranın universal missiyasını vurğulayan Məmmədov, islamın hansısa xalqın dini kimi təsnif edilməsinin Qurana zidd olduğunu və ərəb dilinin namazdakı rolunun bu cahanşümulluğu təmin etdiyini əlavə edib.
“İbadət dilinin vahid olması islamın ümumdünya dini olmaq iddiasından qaynaqlanır. Fərqli dillərdə danışan müsəlmanları birləşdirən ərəb dili, eyni dinə və ümmətə mənsubiyyət şüurunu gücləndirir,” – deyə Məmmədov izah edib.
Onun fikrincə, islamın yerli və ya milli din kimi davranması və hər xalqın dilində ibadətə üstünlük verməsi onun universal xarakterinə ziddir.
“Namaz müəyyən vaxtlarda, xüsusi formada və ərəb dilində icra olunan bir ayindir. Başqa dildə qılınarsa, ayin statusunu itirərək adi duaya çevrilər,” – deyə Məmmədov qeyd edib.
O, namazla dua arasındakı fərqi izah edərək, duanın istənilən dildə və formada edilə biləcəyini, lakin namazın konkret vaxt, forma və dil tələb etdiyini bildirib.
“Dua spontan formada edilir, lakin namaz sistemli, dövri və institutlaşmış ibadət aktıdır. Bu, insan ruhunun Yaradıcı ilə mütəmadi rabitəsini təmin edir,” – deyə o əlavə edib.
Məmmədov namazın ərəb dilində qılınmasının Quranın orijinal mətninə hörmətdən qaynaqlandığını da vurğulayıb.
“Namazda oxunan ayələr Quranın özündən götürülüb. Tərcümə Quran ola bilməz, çünki tərcümə zamanı mənalar tam ekvivalentləşdirilə bilmir. Fərqli tərcümələr dindarlar arasında çaşqınlıq yarada və ayinin müqəddəsliyini poza bilər,” – deyə müəllif izah edib.
O, namazın yerli dillərdə qılınması təkliflərinin populyar ritorikaya əsaslandığını və teoloji cəhətdən əsaslı olmadığını qeyd edib.
Məqalədə namazın ərəb dilində qılınmasının islamın cahanşümulluğunu təmin etdiyi, müsəlman ümmətinin birliyini simvolizə etdiyi və ilahi kəlamın orijinallığına hörməti əks etdirdiyi xüsusilə vurğulanır.
“Namazın vahid dildə icrası islamın institutlaşmış ibadət aktını səciyyələndirir və müsəlmanlar arasında birliyi möhkəmləndirir,” – deyə Məmmədov bildirib.