BAKI, AzerVoice
Müasir hüquqi münasibətlərdə mübahisələrin yalnız məhkəmə yolu ilə həlli artıq yeganə çıxış yolu sayılmır. Son illər Azərbaycanda tətbiq olunan mediasiya mexanizmi vətəndaşlara mübahisələrini daha çevik, daha az xərc və stresslə həll etmək imkanı yaradır. Bu mərhələnin mahiyyəti və praktik əhəmiyyəti barədə Quba 1 saylı Mediasiya Təşkilatının direktoru, hüquqşünas–mediator Hümmət Əliyev suallarımızı cavablandırdı.
Quba 1 saylı Mediasiya Təşkilatının direktoru, hüquqşünas–mediator Hümmət Əliyev AzerVoice-ə müsahibəsində mediasiyanın məcburi tətbiq olunduğu hallar, məhkəməyəqədər mərhələnin üstünlükləri və bu mexanizmin hüquq sisteminə təsiri ilə bağlı sualları cavablandırıb.
– Mediasiya hansı hallarda məcburidir?
— Hümmət Əliyevin sözlərinə görə, qanunvericilik bir sıra mübahisələr üzrə məhkəməyə müraciətdən öncə mediasiya mərhələsini məcburi edir. Ailə, əmək, kommersiya və bəzi mülki mübahisələrdə tərəflər ilk olaraq mediatorun iştirakı ilə razılaşma yolu axtarmalıdırlar. Bu yanaşmanın əsas məqsədi tərəflərin məhkəməyə çatmadan ortaq məxrəcə gəlməsini təmin etməkdir.
– Məhkəməyəqədər mediasiyanın üstünlükləri nələrdi?
— Mediasiya prosesi tərəflərə vaxt və maliyyə baxımından əhəmiyyətli üstünlüklər verir. Məhkəmə çəkişmələrindən fərqli olaraq, mediasiyada proses qısa müddətdə başa çatır, tərəflər öz mövqelərini daha rahat ifadə edir və mübahisə gizli saxlanılır. Ən önəmlisi isə burada qalib və məğlub yoxdur – məqsəd hər iki tərəfin maraqlarını nəzərə alan razılaşmadır.
– Məhkəmələrin yükü azalırmı?
— Mediator bildirir ki, mediasiyanın tətbiqi məhkəmələrin iş yükünün azalmasına ciddi təsir göstərir. Bir çox işlər məhz mediasiya mərhələsində həll olunduğu üçün məhkəmələrə daşınmır. Bu isə bütövlükdə hüquq sisteminin daha səmərəli işləməsinə şərait yaradır.
– Mediasiyadan imtina mümkündürmü?
— Qanunla məcburi nəzərdə tutulmuş hallarda tərəflər mediasiya sessiyasında iştirak etməlidir. Lakin razılaşma əldə olunmazsa, tərəflərin məhkəməyə müraciət etmək hüququ saxlanılır. Yəni mediasiya razılaşmaya məcbur etmir, sadəcə sülh yolu ilə həll üçün imkan yaradır.
– Ən çox hansı mübahisələr mediasiyaya yönləndirilir?
— Praktikada ailə mübahisələri, aliment və uşaqlarla bağlı məsələlər, əmək münasibətlərindən doğan çəkişmələr, borc və müqavilə mübahisələri mediasiyaya daha çox yönləndirilən sahələrdir. Bu tip mübahisələrdə tərəflərin gələcək münasibətləri qorunub saxlanıldığı üçün mediasiya xüsusilə effektiv hesab olunur.
– Ümumiləşdirilmiş rəy
— Mediasiya təkcə hüquqi mexanizm deyil, eyni zamanda qarşıdurmadan dialoqa keçidin yoludur. Məhkəməyə getmədən mübahisəni həll etmək, vaxt və əsəbləri qorumaq, münasibətləri tam pozmamaq istəyən hər kəs üçün mediasiya real və əlçatan alternativdir. Bu mexanizm cəmiyyətin hüquqi mədəniyyətinin formalaşmasına və mübahisələrin daha sağlam yollarla həllinə xidmət edir.
Ünvan: Quba şəhəri, Heydər Əliyev prospekti,
"İlqaroğlu" Business Center, II mərtəbə.
Tel.mob: (+994) 77 450.77.44, (+994) 77 450.77.44
E/ünvan: [email protected]
Şabran ofisi:
Ünvan: Şabran şəhəri, Zərifə Əliyev küç., (Şabran Məhkəməsinin qarşısı)
Tel.mob: (+994) 77 588.77.44