BAKI, AzerVoice

14 İyul tarixi dünya tarixində bir sıra önəmli hadisələrlə yadda qalıb. Aşağıda bu gün baş vermiş əsas hadisələrin xronoloji xülasəsini təqdim edirik:

1237 – Monqollar Volqa Bolqarıstanına hücum edərək Şimali Qafqaza doğru genişləniblər.

1451 – Osmanlı sultanı II Mehmed, İstanbulun fəthi üçün yeni hərbi-strateji hazırlıqlara başlayıb.

1642 – İngiltərə Vətəndaş müharibəsinin astanasında kral I Charles ilə parlament arasındakı böhran daha da dərinləşib.

1789 – Fransız İnqilabı: Parisdə Bastiliya qalasının zəbt olunması baş verdi. Bu hadisə Fransız İnqilabının başlanğıcı kimi tarixə düşdü.

1790 – Fransada Bastiliyanın alınmasının ildönümündə ilk "Federasiya günü" keçirildi – milli birlik nümayiş etdirildi.

1795 – Fransada Konvent yeni Konstitusiyanı qəbul etdi və İcraiyyə orqanı olan “Direktoriya” quruldu.

1853 – ABŞ Konqresi Kaliforniya və Oregon arasında dəmiryolun inşası üçün ilkin layihə təsdiqlədi.

1865 – Böyük Britaniyada ilk dəfə dövlət xətti ilə teleqraf xidməti ümumi istifadəyə verildi.

1877 – Alman imperiyası və Rusiya arasında Balkanlardakı nüfuz bölgüsü ilə bağlı gizli diplomatik görüş keçirildi.

1881 – ABŞ-da ilk dəfə olaraq rəsmi bələdiyyə xəritələşdirmə agentliyi (USGS) fəaliyyətə başladı.

1900 – Parisdə keçirilən Ümumdünya Sərgisi çərçivəsində ilk beynəlxalq memarlıq müsabiqəsi keçirildi.

1911 – Kanada və ABŞ arasında gömrük ittifaqına dair danışıqlar nəticə vermədi – iqtisadi münasibətlər gərginləşdi.

1919 – Versal müqaviləsinin imzalanmasından sonra Fransada “Qələbə Paradı” keçirildi.

1933 – Almaniyada nasist partiyasından başqa bütün siyasi partiyaların fəaliyyəti qanunla qadağan edildi.

1942 – II Dünya müharibəsi zamanı Parisdə “Vel d'Hiv” reydində minlərlə yəhudi toplama düşərgələrinə göndərildi.

1958 – İraq kralı II Faysal və baş nazir Nuri Said çevriliş zamanı öldürüldü – monarxiya ləğv edildi.

1965 – Mərakeşdə kral II Həsən tərəfindən yeni konstitusiya layihəsi elan olundu.

1976 – Kanada Baş naziri Pyer Trüdo, Kvebekin müstəqillik təşəbbüsünə qarşı çıxaraq federasiyanın gücləndiriləcəyini bəyan etdi.

1977 – Somali və Efiopiya arasında Oqaden müharibəsi başlamış, regionda böyük gərginlik yaranmışdı.

1978 – Sovet İttifaqında ilk dəfə olaraq insan hüquqları üzrə qeyri-rəsmi müzakirə klubu fəaliyyətə başlayıb.

1979 – Nikaraquada Sandinista üsyançıları paytaxta doğru irəliləyib.

1980 – İran-İraq müharibəsinə hazırlıq məqsədilə hər iki tərəf sərhəddə hərbi qüvvə toplamağa başlayıb.

1981 – ABŞ-da Ronald Reyqan administrasiyası vergi islahatları layihəsini təqdim edib.

1982 – Fransa hökuməti yeni iqtisadi prioritetlər çərçivəsində büdcə kəsirinə qarşı tədbirlər elan edib.

1983 – Polşada Hərbi vəziyyətin ləğvindən sonra ilk müxalifət nümayişləri təşkil olunub.

1984 – Hindistanın Pəncab bölgəsində Sih separatçılarına qarşı hərbi əməliyyatlar davam edib.

1985 – İtaliyada mafiya qarşı mübarizə çərçivəsində 300-dən çox nəfər saxlanılıb.

1986 – Argentina hökuməti diktatura dövrünün cinayətlərini araşdırmaq üçün yeni komissiya yaradıb.

1987 – Fransa prezidenti Fransua Mitteran Bastiliya günü münasibətilə Şimali Afrikadan olan immiqrantlara əfv verdi.

1988 – SSRİ-də ilk dəfə olaraq iqtisadi islahatlar çərçivəsində kolxozların özəlləşdirilməsi müzakirə olunub.

1989 – Yaponiyada imperator Hirohito-nun ölümündən sonra yeni siyasi dönəm baş verib.

1990 – Almaniyanın yenidən birləşməsi üzrə danışıqlar yeni mərhələyə keçib.

1991 – Çexoslovakiyada federativ sistemin gələcəyi ilə bağlı ilk ictimai sorğu keçirilib.

1992 – Gürcüstanda dövlət çevrilişindən sonra yeni konstitusiya layihəsi parlamentə təqdim edildi.

1993 – Ermənistan və Azərbaycan qoşunları arasında yeni döyüşlər cəbhənin şimal istiqamətində baş verib.

1994 – Fransa Bastiliya günü münasibətilə ilk dəfə Avropa İttifaqının bayrağını rəsmi tədbirdə dalğalandırdı.

1995 – ABŞ və Vyetnam diplomatik münasibətləri rəsmi şəkildə bərpa edib.

1996 – Türkiyə Böyük Millət Məclisində Susurluq hadisəsi ilə bağlı araşdırma komissiyası yaradılıb.

1997 – ABŞ-da NATO-nun genişlənməsi ilə bağlı Senatda ilk müsbət rəy verildi.

1998 – Birləşmiş Millətlər Təşkilatı ilk dəfə olaraq Ruandadakı soyqırımla bağlı xüsusi tribunalın səlahiyyətlərini genişləndirib.

1999 – Kosovoda BMT-nin idarəçiliyi rəsmi olaraq başlandı.

2000 – Hindistanda milli parlamentin yeni sessiyası etiraz aksiyaları fonunda açıldı.

2001 – Çin və Rusiya Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatını rəsmi olaraq təsis edib.

2002 – Parisdə Bastiliya günü zamanı pirotexnika hadisəsi nəticəsində 20 nəfər yaralandı.

2003 – İraq müharibəsindən sonra ABŞ administrasiyası Bağdadda müvəqqəti idarəetməyə başlayıb.

2004 – Avropa İttifaqı Konstitusiya Müqaviləsini qəbul etmək üçün son müzakirələrə başladı.

2005 – Londonda 7 iyul terror hücumlarından sonra təhlükəsizlik tədbirləri xeyli artırılıb.

2006 – İsrail Livan sərhədinə qoşun yeritməyə başlamış, Hizbullahla genişmiqyaslı münaqişə dərinləşmişdi.

2007 – Rusiya prezidenti Vladimir Putin ABŞ-ın raketdən müdafiə planlarına qarşı sərt mövqe nümayiş etdirib.

2008 – Fransada prezident Nikola Sarkozi Bastiliya günü münasibətilə Yaxın Şərq ölkələrinin liderlərini qəbul etdi (Aralıq dənizi İttifaqı təşəbbüsü).

2009 – Gürcüstanla Rusiya arasında diplomatik münasibətlərin bərpası ilə bağlı ilkin şərtlər müzakirə olunub.

2010 – İran hökuməti uranın zənginləşdirilməsinə davam edəcəyini rəsmi şəkildə bəyan edib.

2011 – Cənubi Sudanın müstəqilliyinin ardından ilk parlament iclası keçirilib.

2012 – Liviyada demokratik parlament seçkilərinin nəticələri açıqlanıb.

2013 – Misirdə Məhəmməd Mursinin tərəfdarları Bastiliya günü ilə eyni gündə “xalqın iradəsi” yürüşü təşkil etdilər.

2014 – Qəzza zolağında İsrailin yeni hava əməliyyatları nəticəsində onlarla insan həyatını itirib.

2015 – Yunanıstan Avropa İttifaqı ilə borc böhranı ilə bağlı yeni yardım paketini qəbul edib.

2016 – Nitsa şəhərində Bastiliya günü tədbiri zamanı kamyonla edilən terror aktında 86 nəfər öldü.

2017 – ABŞ və Rusiya prezidentləri G20 sammitində ilk dəfə rəsmi görüş keçiriblər.

2018 – Fransa futbol üzrə dünya çempionu oldu – Parisdə Bastiliya günü ilə birlikdə milli bayram ikiqat qeyd edildi.

2019 – Hindistan hökuməti Kəşmir bölgəsində əlavə təhlükəsizlik qüvvələri yerləşdirəcəyini açıqlayıb.

2020 – COVID-19 səbəbilə Fransada Bastiliya günü tədbirləri yalnız hərbi hissələrin iştirakı ilə məhdudlaşdırıldı.

2021 – Fransada COVID-19 peyvənd pasportları ilə bağlı kütləvi etiraz aksiyaları keçirilib.

2022 – Şri-Lanka prezidenti ölkəni tərk etdiyini və istefa verdiyini açıqlayıb.

2023 – Fransada Bastiliya günündə iqlim fəalları Paris küçələrində hökumətə qarşı etiraz aksiyası keçirib.

2024 – Fransada Bastiliya günü münasibətilə Parisdə süni intellektlə idarə olunan ilk robot əsgər prototipi nümayiş etdirildi.

2025 – Xocalının Təzəbinə kəndi ilk sakinlərini qarşılayıb: 28 ailəyə evlərinin açarları təqdim olunub