XX əsrin əvvəllərində Herbert Adams Gibbons iddia edirdi ki, osmanlılar yunanlarla qarışaraq yeni bir xalq yaradıblar və bu, dövlətin güclənməsinə səbəb olub. Lakin böyük türk tarixçisi Fuad Köprülü, həmçinin Paul Vittek və Fridrix Gize bu nəzəriyyəni elmi sübutlarla təkzib etdilər. Köprülü vurğulayırdı ki, Osmanlının quruluşu XIII-XIV əsrlər Anadolu tarixi çərçivəsində, daxili dinamikalarla araşdırılmalıdır.

Osman Qazi Bafey döyüşündəki qələbədən sonra bölgənin əhəmiyyətli şəhərlərindən biri olan Bursaya köçdü. Bizans imperatoru, Bafey zəfərindən sonra mühüm təhlükəyə çevrilən Osman Qazini dayandırmaq üçün Bursa ətrafındakı canişinlərə da əmr verdi.

Osmanlı dövlətinin yaranma tarixi ənənəvi olaraq əksər mənbələrdə 1299-cu il kimi göstərilsə də, bu tarix müasir tarixşünaslıqda ciddi mübahisələr doğurur. Klassik Osmanlı tarixşünaslığı Səlcuq dövlətinin hakimiyyətinin 1299-cu ildə sona çatdığını və Osman Qazinin həmin il öz dövlətini qurduğunu bildirir.

Erkən Osmanlı tarixinin xronologiyası olduqca mürəkkəbdir. Lakin Osmanlı tarixşünaslığının ən görkəmli simalarından biri sayılan Halil İnalcığın araşdırmaları Osman Qazinin hərbi fəaliyyətini daha aydın şəkildə ortaya qoyur. Bafey və Dimbos qələbələrindən sonra Osman Qazi 1304-cü ildə Sakarya çayı üzərində yerləşən Bizans qalalarına qarşı hərbi yürüş təşkil etdi. Bu səfərdən öncə Karacahisara dəvət olunan Harmankaya təkvuru Köse Mihal İslama çağırıldı.

Tarix boyu Rusiya imperiyası, Sovet İttifaqı və müasir Rusiya Federasiyası müxtəlif dövrlərdə onlarla xalqa, dövlətdə və etnik qrupa qarşı həyata keçirdiyi zorakılıqlar, hərbi müdaxilələr və insanlıq əleyhinə cinayətlərlə yadda qalıb. Qafqazda etnik təmizləmələrdən tutmuş Şərqi Avropada işğallara, Orta Asiyada zorla köçürmələrdən tutmuş Yaxın Şərqdə qanlı müdaxilələrə qədər uzanan bu tarix, təkcə siyasi məqsədlərlə deyil, həm də imperiya zehniyyətinin davamı olaraq həyata keçirilib.

Osman Qazinin Karacahisar, Biləcik, İnegöl və Yenişehir kimi strateji qalaları fəth etməsi ilə İznik və İstanbul istiqamətini qoruyan Sakarya qala xətti faktiki olaraq çökmüşdü. Bu uğurlar Osmanlıların Anadolunun qərbində möhkəmlənməsinin əsasını qoydu. XIV əsrin əvvəllərində Osmanlı hökmdarı Osman Qazi əsas hədəf kimi Bursa və İznik şəhərlərini müəyyənləşdirmişdi. Xüsusilə İznik, Türk Səlcuq dövlətinin ilk paytaxtı olması səbəbindən Anadoluda vuruşan türkmənlər üçün həm siyasi, həm də simvolik baxımdan mühüm bir şəhər hesab olunurdu.

1299-cu ildə oğuzların qayı boyuna mənsub Osman bəy tərəfindən əsası qoyulan Osmanlı dövləti yeddi əsrdən artıq müddətdə geniş coğrafiyaya yayılan imperiya kimi tarixə düşüb. 1453-cü ildə Fatih Sultan Mehmedin Konstantinopolu fəth etməsi Bizans imperiyasına son qoyaraq Osmanlı tarixində dönüş nöqtəsi yaradıb. XVII əsrə gəldikdə isə imperiya artıq üç qitəni əhatə edirdi.

Osmanlı dövlətinin banisi Osman Qazi, atası Ərtoğrul Qazinin kiçik oğlu olmasına baxmayaraq, tayfa daxilində ciddi müqavimətlə üzləşmədən hakimiyyətə gəldi. Tarixi mənbələrə görə, böyük qardaşlarının bu qərara açıq etiraz etməməsi Osman Qazinin liderliyini möhkəmləndirdi və sülalə daxilində erkən mərhələdə parçalanmanın qarşısını aldı. Lakin XIII əsrin sonlarında, xüsusilə 1288–1299-cu illər arasında Osman Qazinin siyasi və hərbi strategiyasında ciddi dəyişikliklər baş verdi. O, tayfa xarakterli idarəçilikdən çıxaraq, sistemli fəth siyasətinə keçidi hədəflədi. Bu strategiya Bizans sərhədlərinə yönəlmiş hücumları, qalaların fəthini və daimi müharibə vəziyyətini ehtiva edirdi.

Osmanlı dövlətində şeyxülislam dini və hüquqi məsələlər üzrə ən ali vəzifə sahibi idi. O, dini bilik sahiblərindən ibarət dövlət təbəqəsinin rəhbəri sayılır və sədrəzəmdən sonra dövlətin ən yüksək rütbəli ikinci vəzifəlisi hesab olunurdu. “Şeyxülislam” anlayışı İslam dünyasında hicri IV / miladi X əsrdə meydana çıxsa da, həmin dövrdə rəsmi dövlət vəzifəsi xarakteri daşımırdı. Bu ad daha çox tanınmış hüquqşünas alimlərə və verdikləri dini-hüquqi rəylərlə şöhrət qazanmış İslam bilicilərinə fəxri titul kimi verilirdi. Zaman keçdikcə bu cür fəxri titulların əksəriyyəti istifadədən çıxmışdır.

Fatih Sultan Mehmedin ömrü müharibələrlə keçmişdi və o, ondan əvvəlki bir çox hökmdarın hətta xəyal belə edə bilmədiyi işləri həyata keçirmişdi. Xüsusilə İstanbulun fəthi və digər uğurları sayəsində xalq arasında böyük nüfuza malik idi. Lakin yürüdülən sərt maliyyə siyasəti ölkədə ümumi narazılıq yaratmışdı.

1048-ci ildə Həsənqala zəfərindən sonra Anadoluda yayılmağa başlayan türkmənlər 1059-cu ildə Sivas və Malatyanı tutdular. 1064-cü ildə Alparslan Qarsı fəth etdi. 1067-ci ilə qədər Kayseri, Niksar və Konya fəth edildi.

Səlcuqlar Anadoluya gəldikləri zaman, burada, yunanlar, asurlar, ərəblər var idi.Ancaq Anadolunun yeganə hökmdarı Bizans idi.