Bakı, AzerVoice
Xristianlıqda xaç Hz.İsanın çarmıxa çəkilməsinin və bəşəriyyəti əbədi günahdan xilas etmək üçün çəkdiyi əzabın simvoludur. Xaç həm də İsanın nişanəsi və xristianların öz dinlərinə sədaqətinin əlamətidir. Xristianlığa qədər dünyanın bir çox yerlərində xaç simvol kimi istifadə olunub. Lakin onun dini inancda nə dərəcədə istifadə olunduğu dəqiq məlum deyil.
Xaçla bağlı diqqət yetirilməsi lazım olan məsələlərdən biri də çarmıxa çəkilmə hadisəsidir. Çarmıx farsca dörd mismar deməkdir və çarpaz şəkildə üst-üstə qoyulmuş iki lövhədən ibarət işgəncə alətidir. Qədim dövrlərdən bəri ölümə məhkum edilənlər çarmıxa çəkilir və işgəncələrə məruz qalırdılar. Çarmıx ilə işgəncə üsulu yunanlar tərəfindən nadir hallarda qullar üçün istifadə edilirdi. Romalılar isə çarmıxdan qulları, əcnəbiləri və aşağı təbəqədən olan insanları cəzalandırmaq üçün istifadə edirdi.
Çarmıxa çəkilərək işgəncə vermək ənənəsini şərqə romalıların gətirdiyi deyilir. Şərqi işğal etməzdən əvvəl assuriyalılar və ibranilər öldürülən cinayətkarları dirəyə bağlayaraq ictimaiyyət qarşısında nümayiş etdirərdilər.
Xristianlara görə çarmıxa çəkilən ən məşhur insan İsadır. Romalı hakim Ponti Pilat İsanı ölümə məhkum etdi və onu Roma əsgərləri çarmıxa çəkdi. Buna görə də ilk xristianlar İsanın çarmıxa çəkilmiş şəklini təsvir edən xaçı öz dinlərinin simvolu kimi istifadə edirdilər. 312-ci ildə xristianlığı qəbul edən Konstantin ölüm cəzası olaraq çarmıxa çəkilmə adətini ləğv etdi. Bu tarixdən sonra Xristianların Xaça olan bağlılığı daha da artmağa başladı.
İsanın çarmıxa çəkilməsi hadisəsinə xüsusi diqqət ayıran ilk şəxs Pavlus olmuşdur. Buna görə də xaç ideyası Pavlusu üçün ən mühüm yeri tutur. Ona görə Hz.İsanın yer üzündə yaşadığı həyat o qədər də vacib deyil: O, yalnız çörək-şərab ayini və çarmıxda ölümünə əhəmiyyət verir. İsanın xaça yüksəldilməsi onun göyə yüksəlməsinin şərtidir. Xaç xristianlar üçün hikmət, ədalət və qurtuluş deməkdir. Hz. Adəmin cənnətdə qadağan olunan meyvəni yeyərək işlədiyi günah bütün insanlara yayılıb. Xristianlar bu əbədi günahdan qurtuluşu Hz.İsanın iblis üzərində qələbəsi kimi görürlər.
İslama görə isə Hz. İsa çarmıxa çəkilməyib. Onun həyatı və son vəziyyəti haqqında ən doğru bilgi Qurani-Kərimdə belə verilmişdir:
(Onları lənətləməmizin bir səbəbi də,) “Biz Allahın elçisi Məryəm oğlu İsa əl-Məsihi öldürdük!” - demələridir. Halbuki, onu (İsanı) nə öldürdülər, nə də çarmıxa çəkdilər. Lakin onlara o (öldürdükləri şəxs), (İsaya) bənzər şəkildə göstərildi. Onun haqqında ixtilafda olanlar, əlbəttə, şübhə içərisindədirlər. Ona dair onların əlində heç bir (doğru) bilgi yoxdur. Onlar ancaq zənnə qapılırlar. Onu (İsanı) qətiyyən öldürmədilər. (Allah İsa peyğəmbəri, onu öldürmək istəyən yəhudilərin əlindən xilas etmiş, İsa peyğəmbərin yerini xəbər verərək ona xəyanət edən adamı İsa peyğəmbərə bənzər şəkildə göstərmiş və onlar da İsa peyğəmbərin əvəzinə onu öldürmüşdülər.). Nisa surəsi, 157.
Əksinə, Allah onu (İsanı) Özünə (Öz dərgahına) qaldırmışdır. Allah yenilməz qüvvət və hikmət sahibidir. Nisa surəsi, 158
Barnaba İncilində mövzu ilə bağlı aşağıdakı məlumatlar verilir:
"Əsgərlər İsanın Yəhuda ilə birlikdə olduğu yerə yaxınlaşanda İsa bir çox insanın yaxınlaşdığını eşidib qorxu içində evə geri çəkildi. On bir (şagird) isə yatmışdı. Sonra Allah Öz qulunun başına gələn təhlükəni görüb, elçilər Cəbrayıl, Mikayıl, İsrafil və Uriilə əmr etdi ki, İsanı dünyadan götürsünlər”.
"Müqəddəs mələklər gəlib İsanı cənuba baxan pəncərədən çıxardılar. Onu götürüb üçüncü səmada, daima Allaha həmd edən və alqışlayan mələklərin yanında qoydular."
"Yəhuda hamıdan qabaq İsanın götürüldüyü otağa girdi. Şagirdlər isə yatırdılar. Sonra möcüzələr yaradan Allah başqa bir möcüzə yaratdı. O qədər ki, Yəhuda danışıq və sifət baxımından İsa ilə müqayisə olundu. Biz onun İsa olduğuna inanırdıq.” Və o, bizi yuxudan oyatdı. Müəllimimizin olduğu yeri axtarırdı. Sonra biz təəccübləndik və cavab verdik: “Sən bizim ağamız, müəllimimizsən, bizi unutmusan? O gülümsədi və dedi: «İndi mənim Yəhuda İskaryot olduğumu bilməyəcək qədər axmaq oldunuz!
“Və bunu deyən zaman əsgərlər içəri girib əllərini Yəhudanın üzərinə qoydular, çünki o, hər cəhətdən İsaya bənzəyirdi…” (Barnaba İncili, 215-216).
