Bakı, AzerVoice

İsrailə silah və digər hərbi texnika dəstəyi verən Avropa İttifaqı ölkələri Aİ və beynəlxalq hüquq qaydalarına, xüsusilə də Avropa Şurasının 2008-ci il Ümumi Mövqe Sənədinə zidd hərəkət edir.

AzerVoice xəbər verir ki, Aİ-nın silah ixracı ilə bağlı İttifaq səviyyəsində ən mühüm hüququ norma olaraq görülən Aİ-nin Ümumi Mövqe Sənədi “insan hüquqlarına hörmət və regional sülh, təhlükəsizlik və sabitlik” meyarlarını vurğulasa da, üzv dövlətlər öz siyasi və iqtisadi maraqlarına uyğun hərəkət edərək Ümumi Mövqe Sənədindəki qaydaları diqqətə almırlar.

İsrailə silah ticarətini dayandırmaq üçün üzv dövlətlərin yerli məhkəmələrində açılan işlərdə qanuni qüvvəyə malik Ortaq Mövqe Sənədinə istinad edilsə də, görünən odur ki, üzv dövlətlər İsrailə göndərdikləri silahlarla bağlı bütün məlumatları paylaşmaqdan çəkinirlər.

1998-ci ildə Aİ Davranış Kodeksi şəklində elan edilən və 2008-ci ildə Aİ Şurası tərəfindən Ümumi Mövqe Sənədinə çevrilən qaydalar Aİ-nin silah ixracı ilə bağlı İttifaq səviyyəsində hüquqi cəhətdən məcburi ən mühüm sənəd hesab olunur.

Birgə Mövqe Sənədinin ikinci maddəsindəki səkkiz meyardan ikincisi, “ixrac ediləcək hərbi texnologiya və ya texnikanın ciddi şəkildə beynəlxalq humanitar normaların pozulmasında istifadə oluna bilməsi ilə bağlı açıq-aşkar risk olduqda", üzv dövlətlərin ixrac lisenziyasını rədd etmələrini nəzərdə tutur.

Ümumi Mövqe Sənədi üzv ölkələrə silah ticarəti ilə bağlı məlumatları digər üzvlər və Aİ Şurası ilə mütəmadi olaraq paylaşmağı əmr etsə də, ölkələrin silah ticarəti ilə bağlı məlumatları özündə əks etdirən 22 fevral 2024-cü il tarixli "Şuranın Ümumi Mövqe İyirmi Beşinci İllik Hesabatı"nda, 2023 və 2024-cü illərdəki silah ixracı ilə bağlı məlumatların olmaması diqqət çəkir.

Aİ məlumatlarına görə, 2013-2022-ci illər arasında İsrailin ən böyük Avropa silah tədarükçüsü Almaniya, ardından Fransa, Rumıniya, İspaniya, Çexiya, Bolqarıstan, Belçika, İtaliya, Polşa və Slovakiya olub.