Bakı, AzerVoice

Qadınların əzmkarlığı və nailiyyətləri tarix boyu diqqət çəkib. Bəziləri çətin şəraitdə işləyərək, bəziləri isə gender maneələrini aşaraq dünya tarixini dəyişdirən kəşf və nailiyyətlərə imza atıblar. İstər kosmosa səyahət edən ilk qadın, istərsə də kompüter proqramlaşdırmasının əsasını qoyan alim olsun, bu qadınlar cəmiyyətə ilham verməyə davam edib.

Budur, elm dünyasında iz qoymuş və tarixi dəyişmiş 10 qadın alim haqqında qısa məlumat.



NASA-da işləyən ilk qaradərili qadın
Miriam Daniel Mann, NASA-nın əvvəlki qurumu olan NACA-da 1940-cı illərdə işləyən qaradərili qadınlardan biri olub. Bu qadınlar, müasir kompüterlərdən əvvəl, aeronavtika araşdırmalarına yardım edən mürəkkəb riyazi hesablamalar aparırdılar. Mann və digər qadınların əməyinin əhəmiyyəti yüksək olsa da, onlar çox vaxt nəzərdən keçirilmirdi və öz işləri lazımi dərəcədə qiymətləndirilmirdi. Bu qadınların işi NASA-nın ilk mühəndislik uğurlarına böyük təsir göstərib və onların mirası bu gün hələ də nəzərdən keçirilir.

Dəniz bioloqu və müəllifi
Rachel Carson, Səssiz Bahar (1962) adlı kitabı ilə ətraf mühitin qorunması mövzusunda qlobal hərəkatı başlatmışdır. Carson, DDT kimi pestisidlərin ətraf mühitə verdiyi ziyanı araşdıraraq, ekoloji mühafizənin vacibliyini dünyaya tanıtmışdır. Onun işləri ətraf mühitə zərərli maddələrin istifadəsinə qarşı məhdudiyyətlərin qoyulmasına səbəb olmuşdur.

Antropoloq və primatoloq
Dian Fossey, Ruanda dağ meşələrində 18 il ərzində qorillaların davranışlarını müşahidə etmiş və onların qorunması üçün mübarizə aparmışdır. Fossey, şimpanzelər və qorillalar haqqında əhəmiyyətli araşdırmalar aparmış və təbiətə qarşı insana aid təhdidlərə qarşı mübarizə etmişdir. Onun həyatını təsvir edən Gorillas in the Mist kitabı dünya miqyasında diqqət çəkmişdir.

Alman nevroloqu
Katrin Amunts beyin xəritələşdirilməsi sahəsində dünyanın ən görkəmli nevroloqlarından biridir. Onun işləri, beyinin strukturlarını daha dərindən başa düşməyimizə və müxtəlif nevroloji xəstəliklərin müalicəsinə kömək etmişdir.

Kimyaçı və farmakoloq
Gertrude B. Elion 1988-ci ildə tibb üzrə Nobel mükafatı qazanmış və bir çox həyati vacib dərmanlar hazırlamışdır. Onun işləri, QİÇS üçün zidovudin dərmanının hazırlanmasına da səbəb olmuşdur. Bu dərman, o dövrün ən effektiv müalicələrindən biri olaraq qəbul edilir​.

Kosmosa gedən ilk qadın astronavt
Mae Carol Jemison 12 sentyabr 1992-ci ildə kosmosa uçan ilk qaradərili qadın olub. Jemison, kosmosda insanın rolu və qadınların elm sahəsindəki yerinə dair mühüm bir simvol olmuşdur. O, həmçinin STEM sahələrində daha çox qadının yer alması üçün fəaliyyət göstərir.

ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrində təltif edilmiş əsgər
Qreys Murray Hopper Harvard Mark I kompüterinin ilk proqramçılarından biri olub. O, COBOL adlı proqramlaşdırma dilinin inkişafına böyük töhfələr vermişdir. Ayrıca, kompüter problemlərini düzəltmə prosesinə "debugging" termininin daxil edilməsinin müəllifidir​.

Dünyanın ilk kompüter proqramçısı
1815-1852-ci illər arasında yaşamış Ada Lavleys öz işi ilə tarixdə ilk kompüter proqramçısı hesab edilir.Onun işləri, Charles Babbage-in mexaniki kompüterinin proqramlanmasında əsaslı rol oynamış və bu, müasir hesablama texnologiyalarının təməlini atmışdır.

1977-ci ildə Fiziologiya üzrə Nobel Mükafatını qazanan həkim
Rosalyn Sussman Yalow 1977-ci ildə Fiziologiya üzrə Nobel mükafatı qazanmışdır. O, radioimmunoassay texnikasını inkişaf etdirərək, tibbi diaqnozlarda inqilabi dəyişikliklərə səbəb olmuşdur. Bu texnika, bioloji molekulların ölçülməsi üçün mühüm bir vasitə halına gəlmişdir​

Riyaziyyatçı
Emmy Noether, cəbr, halqa və sahə nəzəriyyəsi sahəsində inqilabi işlər görmüşdür. Onun yaratdığı Noether teoremi, müasir fizika və riyaziyyatda simmetriya və qorunma qanunlarını birləşdirən əsas bir prinsip olmuşdu